Asosiy ma’lumotlar

  • Qozoğiston Turkiya bilan hamkorlik istiqbollarini qayta tiklanadigan energiya, binolarning energiya samaradorligi, çiqindilarni boşqariş va emissiya kvotalari savdosida körmoqda
  • Kuantirov Zero Waste taşabbusi uçun Emine Erdoğanga minnatdorçilik bildirib, may oyida Ostonada çiqindilar bilan işlaş laboratoriyasi oçilganini eslatdi
  • Qozoğiston COP31da yangilangan NDC, sanoat emissiyalarini kamaytiriş loyihalari va Balxaş atrofidagi yölbarslarni qaytariş dasturini taqdim etdi

COP31 doirasidagi hamkorlik

Qozoğiston Turkiya bilan iqlim böyiça hamkorlikni, avvalo qayta tiklanadigan energiya, energiya samaradorligi, çiqindilarni boşqariş va emissiya kvotalari savdosi sohalarida çuqurlaştirişga intilmoqda. Bu haqda Antaliyada bölib ötgan COP31 konferensiyasi doirasida turkiyalik Anadolu agentligiga bergan intervyusida Qozoğiston ekologiya va tabiiy resurslar vaziri Olibek Kuantirov ma'lum qildi. Uning sözlariga köra, Qozoğiston uçun qayta tiklanadigan energiya manbalarini rivojlantiriş, binolarning energiya samaradorligi va qattiq çiqindilar bilan işlaş böyiça turkiyalik tajriba ayniqsa muhim: «Turkiya köp jabhalarda oldinga siljigan».

Tomonlar nima taklif qilmoqda

Vazir Qozoğistonda ham bölinişga tayyor tajriba mavjudligini — biologik xilma-xillikni saqlaş va ekologik investitsiyalarni qöllab-quvvatlovçi moliyaviy texnologiyalar sohasida — ta'kidladi. Ikki tomonlama hamkorlikning istiqbolli yönalişlari sifatida u karbon savdosi va emissiya savdosi tizimlarini yaratişni atadi: «Öylaymanki, bu sohalarda qöşma loyihalar orqali bir-birimizni töldira olamiz». Kuantirov ikki mamlakat munosabatlarini iqtisodiy, siyosiy, geosiyosiy, iqlimiy va energiya masalalarini qamrab oluvçi kengaytirilgan strategik hamkorlik sifatida baholadi hamda COP31ni Turkiya ötkazayotganidan mamnunligini bildirdi.

Zero Waste va qozoğistonlik loyihalar

Vazir alohida ravişda 2017-yilda Turkiya prezidentining rafiqasi Emine Erdoğan rahbarligida işga tuşirilgan, çiqindilarni kamaytiriş, qayta işlaş va resurslardan samaraliroq foydalanişga qaratilgan Zero Waste taşabbusini yuqori baholadi. «Qozoğiston Zero Waste dasturini işga tuşirgani uçun janob Emine Erdoğanga ayniqsa minnatdor», — dedi u va bu taşabbus çiqindilar hamda aylanma iqtisodiyotga munosabatni, ayniqsa yoşlar orasida özgartirganini qayd etdi. May oyida Emine Erdoğan Ostonaga taşrif buyurib, agrar universitet qoşida çiqindilarni boşqariş böyiça ilmiy-amaliy laboratoriyani oçganini eslatdi.

Majburiyatlar va biologik xilma-xillik

Öz ustuvor yönalişlari haqida gapirar ekan, Kuantirov COP31da Qozoğiston pavilyoni yangilangan milliy miqyosdagi hissa (NDC), karbon neytrallik maqsadlari hamda neft-gaz va metallurgiya tarmoqlarining yirik kompaniyalari iştirokidagi sanoat emissiyalarini kamaytiriş loyihalarini taqdim etayotganini ma'lum qildi. «Atrof-muhitni saqlab, iqtisodiy rivojlaniş uçun yangi imkoniyatlarni topamiz», — dedi u va iqtisodiy ösiş bilan tabiatni muhofaza qilişni uyğunlaştiriş dunyo mamlakatlari uçun umumiy vazifa ekanini tan oldi.

Tajriba almaşinuvi predmeti sifatida yölbars va sayğoqlar

Qozoğistonning tabiatni muhofaza qiliş sa'y-harakatlari misollari orasida vazir mamlakat janubiga, qariyb 70 yil oldin bu tur butunlay yöq bölib qolgan Balxaş köli hududiga yölbarslarni qaytariş böyiça uzoq muddatli dasturni atadi; uning boşlanğiç bosqiçi kamida 35 yilga möljallangan. Şuningdek, u sayğoq populyatsiyasini tiklaş misolini keltirdi: uning sözlariga köra, davlat muhofazasi çoralari tufayli populyatsiya 2003-yildagi taxminan 21 ming boşdan 4,7 million boşga yetdi. Qozoğiston, Kuantirov qöşimça qilganiça, biologik xilma-xillikni tiklaş böyiça tajribani, jumladan turlarni qayta köçiritiş (reintroduksiya)ni Turkiya bilan bölişişga tayyor: «Bizda bölişişimiz mumkin bölgan köplab misollar bor va biz qardoş mamlakatimizga bir neça turni qaytarişda yordam bera olamiz». Imzolangan aniq bitimlar yoki işga tuşirilgan qöşma loyihalar haqida materialda ma'lumot berilmagan — hozirça faqat bildirilgan niyatlar haqida söz borayotgani ta'kidlanadi.