Antaliyadagi COP31 iqlim sammitida Ğazoga bağişlangan «Qaytiş umidi: Al-Avda» körgazmasi oçildi

İqlim sammiti doirasidagi körgazma

BMT İqlim özgarişleri böyça Ramkonventsiyasining 31-taraplar konferensiyasi (COP31) ötkazilayotgan Antaliyada, «Qaytiş umidi: Al-Avda — zaytun daraxti hikoyasi» körgazmasi oçildi. Uni Turkiya davlat xizmatçileri kasaba uyuşmalari konfederatsiyasi (Memur-Sen) va Xalqaro mehnat konfederatsiyasi (ILC) Anadolu agentligi iştirokida taşkil etgan bölib, maqsadi Ğazodagi gumanitar va ekologik vayronagarçilikka e’tiborni jalb qilişdir. Körgazma sammitning «yaşil zonasi» Kongress-markazi vestibyulida joylaşgan bölib, 9–20-noyabr kunleri taşrif uçun oçiq.

Körgazmada nimalar namoyiş etilgan

Markaziy örinda şikastlangan, ammo tirik qolgan zaytun daraxti — falastinliklarning ona yeri böylan böğliqligi ramzi turadi. Yonida uylarning kalitleridan yasalgan Falastin xaritasi joylaşgan: taşkilotçiler niyatiga köra, u 1948-yilda uylarini tark etgan va qaytiş huquqi ramzi sifatida kalitlerni avloddan avlodga ötkazgan oilalarga işora qiladi. Taşrif buyuruvçiler interaktiv installyatsiyalar örqali bir vaqtlar jonli bölgan Ğazo köçaleridan vayronagarçiliklarga ötiş yölini bosib ötadi; xarobalar orasida yozib olingan şaxsiy guvohlikler ham peşqadamlik qiladi. Şuningdek, Falastindan keltirilgan maişiy buyumler va şaharning vayronagarçiliklardan oldingi va keyingi holatini soliştiruvçi animatsiyalar ham namoyiş etiladi. Fotografik qismni Ğazoda işlagan Anadolu fotomuxbirlarining 63 ta surati, şuningdek, falastinlik rassomler va grafiklarning asarleri taşkil etadi. Çiqiş qismida Ğazo va butun insoniyat uçun raqamli umid xabari qoldiriş mumkin bölgan installyatsiya örnatilgan.

Zarar raqamleri va naşrlar örtasidagi farqler

Oçiliş marosimida Memur-Sen raisi va ILC prezidenti Ali Yaljin Ğazoning ulkan xarobaga aylanganini aytib, uning sözleriga köra, 164 tarixiy va madaniy obyekt şikastlangan, 80 ming kişi halok bölgan, uruş va vayronagarçilik böylan böğliq issiqxona gazleri çiqindileri esa 33,2 million tonna CO2-ekvivalentiga teng deb baholanmoqda. «Yerning bir qismida farovonlik ösayotgan, başqa qismida esa odamlarga yagona variant sifatida xarobalar, vayronagarçilik, oçlik, qaşşoqlik va kambağallik taklif etiladigan dunyo — adolatsiz dunyodir», — deb xabar beradi agentlik uning sözlerini.

Zarar raqamleri va naşrlar örtasidagi farqler

Anadoluning ikkinçi naşri körgazmaning özida taqdim etilgan kengroq raqamlerni keltiradi: Ğazoga taşlangan öq-dorilarning portlaş kuçi taxminan 1945-yilda Xirosimaga taşlangan 13 ta bombaga teng; mojaroning dastlabki 60 kuni içidagi karbonat çiqindileri 20 davlatning yillik çiqindileridan oşib ketgan; zaytun daraxtleri soni taxminan 2 milliondan 150 mingtaga qisqargan; binolarning qariyb 81 foizi şikastlangan, 61 million tonnadan ortiq xaroba yiğilgan; qişloq xöjaligi yerlarining 97 foizi yaroqsiz, 54 ta suv obyektidan 45 tasi işlamayapti. Şu böylan birga, meros obyektleri böyça körgazma Yaljin nutqidagidan başqaça raqamlerni keltiradi: ekspozitsiyaga köra, 325 ta tarixiy va madaniy obyektning 208 tasi vayron bölgan — uning nutqida esa 164 ta şikastlangani aytilgan. Ikkala raqam ham bir xil birlamçi manba — Anadolu materialleriga tegişli bölib, tahririyat bu farqni izohlay oladigan ma’lumotlarga ega emas.

Agentlik hissasining e’tirof etilişi

Yaljin, şuningdek, Anadolu muxbiriga suratlarda umidi öçgan Ğazo onaleri, odatiy hayotidan uzilib qolgan odamlar va taşlab ketilgan binolarda öqişni davom ettirayotgan bolalar aks etganini aytib ötdi. U Anadolu baş direktori Serdar Qoragöz va uning jamoasiga, falastinlik rassomlarga va işhtirok etgan barça taşkilotlarga rahmat bildirdi hamda körgazmaga tayyorlaşdagi hissasi uçun minnatdorçilik belgisi sifatida agentlikka esdalik lavhasi topşirdi.