Asosiy ma’lumotlar

  • Mozambik prezidenti Daniel Çapo mamlakatning yaqin ön yillikdagi ehtiyojlarini 37,2 milliard dollar deb baholadi
  • 2000–2025-yillarda mamlakat 76 martadan ortiq ekstremal ob-havo hödisasini başdan keçirib, 4,5 milliard dollardan ortiq zarar körgan
  • Mozambik global issiqxona gazlari çiqindilarining atigi 0,14 foizini hösil qiladi, biroq iqlim özgarişidan jiddiy jabr köradi

İqlim moliyaviy yordami böyiça sörov

Mozambik prezidenti Daniel Çapo Turkiyaning Antaliya şahrida bölib ötayotgan COP31 davra suhbati sammitida mamlakatga iqlim barqarorligini mustahkamlaş va aholini himoya qiliş uçun yaqin ön yil içida taxminan 37,2 milliard dollar kerakligini aytdi. U ikki tömonlama va köp tömonlama hamkörlarni yordamga çaqirdi, deb xabar beradi Anadolu. Uning sözlariga köra, yirik iqtisodiyotlar çiqindilarni kamaytirişda yetakçilikni öz zimmasiga olişi va iqlim moliyaviy yordami böyiça majburiyatlarini bajarişi lözim.

Zarar hajmi va mamlakatning zaifligi

Çapo 2000–2025-yillar oralığında Mozambik 76 martadan ortiq ekstremal ob-havo hödisasidan jabr körgani va bundan kelib çiqqan iqtisodiy zarar 4,5 milliard dollardan oşganini ma'lum qildi. Hind okeani söhilidagi Janubi-Şarqiy Afrika mamlakati tropik siklonlar, suv töşqinlari va qurğoqçilikka ayniqsa zaif. Şu bilan birga, u global issiqxona gazlari çiqindilarining atigi 0,14 foizini taşkil etadi, bu esa mamlakatni iqlim özgarişining nomutanosib ta'siriga duçor bölgan misollardan biriga aylantiradi.

Ogohlantirişlar va içki çora-tadbirlar

«Parij kelişuvi qabul qilinganiga ön yil ötgaç, haroratni 1,5 darajaga çeklaş maqsadi xavf ostida qoldi», — dedi Çapo. U El-Nino böyiça prognozlar kuçli qurğoqçilik, suv tanqisligi, örmon yonğinlari va öziq-ovqat beqarorligi xavflarini yanada kuçaytirişi mumkinligidan ogohlantirdi. Uning aytişiça, hukumat iqlim özgarişiga moslaşuv va ofat xavfini kamaytirişni strategik ustuvor yönalişlar qilib belgiladi: erta ogohlantiriş tizimlariga urğu berilgan milliy moslaşuv dasturi qabul qilindi, iqlim masalalari esa mahalliy rejalaştirişga kiritildi. Mamlakatda hozirda 142 ta mahalliy moslaşuv rejasi va 1 000 dan ortiq ofat xavflarini başqariş qömitasi faoliyat yuritadi.

Afrika İttifoqidagi roli

Afrika İttifoqining ofatlarni başqariş böyiça yetakçisi lavozimini egallagan Çapo xalqaro hamjamiyatni ofatlarning oldini oliş va iqlim barqarorligini mustahkamlaşda Afrika mamlakatlariga yordamni kuçaytirişga çaqirib, iqlim adolati va moliyaviy yordami zarurligini ta'kidladi.