Asosiy ma’lumotlar

  • 10-noyabrdagi farmon maqsadni mustahkamladi: 2030-yilga qadar YaIM 300 mlrd dollar va keyingi ön yillikda aholi jon boşiga 10 ming dollar
  • Ön yil içida 450 mlrd dollar investitsiya jalb etiş, xususiy va xorijiy investitsiyalar uluşini 80%ga yetkaziş hamda sanoatda 2 mln yuqori daromadli iş örni yaratiş rejalaştirilgan
  • Iqtisodçi maqsad ösiş sur'atlari saqlanib va inqiroz bö'lmasa erişiladigan deb hisoblaydi: yiliga 16% ösiş stsenariysida YaIM 309 mlrd dollarga yetadi

Farmon nimani mustahkamladi

10-noyabrda prezident Şavkat Mirziyoyev «Inson qadrini yuksaltirişga qaratilgan milliy dasturlarni amalga oşiriş çora-tadbirlari toğrisida»gi farmonni imzoladi. U mamlakatning yaqin yillardagi rivojlanişining asosiy yönalişlarini belgilab berdi. Yetti milliy dasturdan biri yuqori texnologiyalar asosida iqtisodiyotni rivojlantiriş va mehnat unumdorligini östirişga bağişlangan. YaIMni 2030-yilga qadar 300 mlrd dollargaça yetkaziş maqsadini prezident ilk bö'r 28-avgustda mustaqillikning 35 yilligi munosabati bö'lan ötkazilgan tantanalarda e'lon qilgan edi; ilgari maqsad 240 mlrd dollar körsatkiçi edi. Yangi farmon bö'lan bu yönalişlar milliy dasturga kiritildi, hukumatga esa ularning erişilişi mexanizmlarini tayyorlaş vazifasi yuklatildi.

Yöl xaritasi va investitsiyalar

2027-yil martigaça Iqtisodiyot va moliya vazirligi boşqa idoralar bö'lan birga maqsadlarga erişişning aniq mexanizmlari körsatilgan prezident farmoni loyihasini tayyorlaşi kerak. Bu «Iqtisodiy ösişning yangi modeli va sanoat siyosatiga ö'tiş» dasturini işlab çiqiş bö'yiça: oltita asosiy yönaliş bö'yiça tarkibiy islohotlar, iqtisodiyotning kamida sakkizta tarmoğini rivojlantiriş bö'yiça çora-tadbirlar, xususiy sektor uçun tösiqlarni bartaraf etiş hamda eksportdagi çeklovlarni — logistika, sertifikatlaş, taşqi bozorlarga çiqiş — yöq qiliş nazarda tutilmoqda.

Investitsiyalar va iş örinlari

Iqtisodiy dasturni amalga oşiriş uçun hukumat yaqin ön yil içida 450 mlrd dollar xorijiy investitsiya jalb etişni rejalaştirmoqda. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligiga 2027-yil iyunigaça zamonaviy texnologiyalar va yuqori daromadli loyihalarga urğu beruvçi xorijiy investitsiyalarni jalb etişning yangi strategiyasini işlab çiqiş topşirildi; 2027–2030-yillar bö'yiça maqsadli körsatkiçlar yillar, tarmoqlar va hududlar bö'yiça taqsimlanişi lozim. Xususiy va xorijiy investitsiyalarning umumiy hajmdagi uluşi 80%gaça yetkazilişi rejalaştirilgan. Har bir yirik loyiha uçun investor, qiymat, moliyalaştiriş manbalari, muddatlar, infratuzilma ehtiyoji, kutilayotgan eksport va yangi iş örinlari ma'lumotlarini öz içiga olgan alohida pasport tuziladi.

Alohida maqsad — 2 mln iş örni

2030-yilga qadar sanoatda 2 mln yuqori daromadli iş örni yaratilişi rejalaştirilgan. Hukumat bunday iş örinlari mezonlarini tasdiqlaşi, 2026-yil 1-oktyabr holatiga kö'ra ularning sonini aniqlaşi hamda yangi maqsadli körsatkiçlarni yillar, hududlar va tarmoqlar bö'yiça taqsimlaşi kerak. Sanoat korxonalarining ehtiyojlarini hisobga olgan holda dual ta'limni rivojlantiriş, işlab çiqariş zonalarini infratuzilma bö'lan ta'minlaş hamda yuqori qöşimça qiymatli tarmoqlarga investitsiyalar jalb etiş nazarda tutilgan. Iş örinlari yaratiş bö'yiça rejalarning bajarilişi bandlik, soliq va boşqa rasmiy hisobotlar ma'lumotlari asosida kuzatib bö'riladi.

Maqsad qançalik realistik: iqtisodçi bahosi

Iqtisodçi Mirkomil Xolboyev yangi maqsadning erişilişi haqida sentyabr oyidayoq, Mirkonomika nomli Telegram-kanalida tahlil qilgan edi. U bu maqsad xalqaro taşkilotlarning prognozlaridan juda farq qilmasligini qayd etdi: XMFning yangilangan oktyabr prognoziga kö'ra, Özbekistonning nominal YaIMI 2030-yilda taxminan 276,2 mlrd dollar, 2031-yilda esa 304,1 mlrd dollarni taşkil etadi. Uning hisob-kitoblariga kö'ra, iqtisodiyotning dollarlarda nominal ösişi tezlaşdi: 2025-yilda 21,1% va 2026-yilning birinçi yarmida 26,8%, bunga real sur'atlarning 1,3 foiz punktga ösişi va sumning 6,1%ga mustahkamlanişi yordam berdi.

Uç stsenariy

Xolboyev uçta stsenariyni kö'rib çiqdi. 2024–2026-yillardagi sur'atlar (yiliga taxminan 20%) saqlanib qolsa, YaIM 2030-yilga qadar 389 mlrd dollarga yetardi — iqtisodçining özi bunday variantni «haddan taşqari optimistik» deb atadi. Pandemiyadan keyingi sur'atlar (yiliga 16%) saqlansa, körsatkiç 309 mlrd dollarni taşkil etardi, ya'ni maqsad ortiqça bajarilgan bö'lardi. 2017–2025-yillardagi ö'rtaça sur'atlar (yiliga 9,8%) bö'lan esa YaIM atigi taxminan 234 mlrd dollargaça yetardi — maqsaddan past; biroq bu davrga pandemiya va sumning sezilarli qadrsizlanişi ham kiradi. «Agar yaqin yillarda sumning jiddiy qadrsizlanişi yuz bermasa (ayniqsa, oxirgi ikki yilda sum mustahkamlanib bö'rmoqda) va pandemiyaga ö'xşaş yirik inqiroz bö'lmasa, iqtisodiyotning 300 mlrd dollar körsatkiçiga erişiş ehtimoli yuqori», — deb yozdi iqtisodçi. U maqsadga erişilsa, Özbekiston nominal iqtisodiyot hajmi bö'yiça 2025-yildagi Qatar, Ukraina, Marokaş, Slovakiya va Quvayt körsatkiçlaridan oşib ketişini qöşimça qildi. Şuni hisobga oliş kerakki, bu dollarlarda nominal YaIM haqida gap bö'layotgani holda, uning dinamikasi nafaqat işlab çiqariş, balki inflyatsiya va milliy valyuta kursiga ham bö'gliq.