Asosiy ma’lumotlar
- Milberne taqdiri, kutilganiça, 25 yoşgaça bölganlarga universal creditning soğliq uçun qöşimça tölovi va Pip nafaqasiga huquqni olib taşlaşni taklif qiladi
- Buning örniga universal creditning bazaviy stavkasi, «qöşimça xarajatlar uçun doplata» va işlaşga qodir bölmaganlar uçun oşirilgan nafaqa taklif etiladi
- ONS ma’lumotlariga köra, Buyuk Britaniyada deyarli million yoş odam Neet toifasida, bu ötgan yilga nisbatan 3 foizga köp
Nima özgartirilişi taklif etilmoqda
Sobiq soğliqni saqlaş vaziri Alan Milbern hukumat uçun bir yil davomida tayyorlagan va seşanba kuni e’lon qiladigan taqdir, kutilganiça, yoşlar uçun nafaqalar tizimini tubdan qayta qurişni tavsiya qiladi. 25 yoşgaça bölgan odamlarga universal creditning soğliq uçun qöşimça tölovi va mustaqillik nafaqasi Pipga da’vo qiliş taklif etilmaydi. Buning örniga ular universal creditning bazaviy stavkasi böyiça nafaqa oladi, ayrimlari esa salomatlik holati bilan boğliq kundalik xarajatlarni qoplovçi yangi «qöşimça xarajatlar uçun doplata» oladi. Oğir nogironligi bor va işlaşga qodir bölmaganlarga oşirilgan stavkadagi yangi nafaqa va’da qilingan.
Milbern: «oğriqsiz bölmaydi»
Milbernning özi rejalarning «oğriqsiz bölmaydiganini» va mavjud hamda yangi oluvçilarga ham ta’sir qilişini tan oldi. «Oçiğini aytsam, bu ba’zi odamlar nafaqa olişni boşlaganida hozirgi tizimga qaraganda kamroq moliyaviy yordam olişi mumkinligini anglatadi», — dedi u. Uning sözlariga köra, hozirgi tizim yoşlarning lahzali moliyasini ularning uzoq muddatli hayotiy istiqbolidan yuqori qöyadi va bu «notöğri tanlov». Taklif etilayotgan sxemada «qamçi va piyola» elementi bor: yoşlar bandlik dasturlarida qatnaşmasa, nafaqalarning bir qismini yöqotişi mumkin. «Agar mumkin bölgan oqibatlar bölmasa, bu bitim emas», — dedi Milbern.
Investitsiyalar va özini oqlaş muddatlari
Tölovlarni qisqartirişdan taşqari, taqdir, kutilganiça, yoşlar bandligini qöllab-quvvatlaşga milliardlab funt sterling investitsiyalarini tavsiya qiladi: amaliyot, iş örinlari subsidiyalari va şaxsiy maslahatçilar. Milbern yangi tizim «jiddiy investitsiyalarni talab qilişini» va «tizimni noldan qayta quriş» ma’nosini anglatişini ta’kidladi. Agar tavsiyalar tasdiqlansa, davlat pul tejaşni köriş uçun deyarli ön yil kutişi mumkin. Hukumat islohotni yangi yilda qonunçilikka kiritişni niyat qilmoqda.
Muammoning qamrovi
Taqdir uçun sabab işlamayotgan va öqimayotgan yoşlar (Neet) bilan boğliq vaziyat böldi. Milliy statistika boşqarmasining aprel–iyun ma’lumotlariga köra, Buyuk Britaniyada bunday yoşlar milliondan sal kam — 16–24 yoşdagilarning taxminan har sakkizinçi biri, bu ötgan yilning şu davriga nisbatan 3 foizga köp. Milbern «yuz minglab yoşlar ularni qaşşoqlikda uşlab turuvçi, farovonlik yoki iş istiqbolini bermaydigan nafaqalar tizimida qolib ketganini» ta’kidlaydi.
Hukmron partiyadagi reaksiya
Tavsiyalarni, ehtimol, boş vazir Endi Byornem qöllab-quvvatlaydi, biroq leyboristlar uçun bu mavzu oğriqli: bir yil oldin fraksiyaning törtdan bir qismidan köproği — 120 deputat — sobiq boş vazir Kir Starmer davrida nafaqalar islohotlarini buziş bilan tahdid qilgan va ularning 49 nafari oxir-oqibat hukumatga qarşi ovoz bergan. Bu safar BBC siyosiy muxbiri Ayen Uotson kuzatişlariga köra, fraksiyadagi kayfiyat tinçroq: ötgan yilgi qözğolon taşkilotçilari endi hukumatda işlaydi, islohot muallifi esa ularni oldindan belgilangan raqamlar bilan tejamkorlik sifatida taqdim etmaydi. Deputat Meg Xillier Milberne takliflariga «adolatli imkoniyat» berişni xohlayotganini aytdi.
Fraksiya içidagi tanqid
Baribir, e’tirozlar bor. Bell Ribeyro-Addi mavjud oluvçilarga tölovlarni qisqartiriş uçun ovoz berişi mumkin yoki yöqligiga işonçi komil emasligini aytdi va Pip köpinça allaqaçon işlayotgan nogironlarga mustaqil yaşaşga yordam berişini ta’kidladi: «Yoş nogironni unga işlaşga yordam beradigan pullarni olib qöyiş orqali band qiliş mumkin deb öylamayman». Reyçel Maskell yoşlardan Pipni olib qöyişni «ğilba usuli» deb atadi va tafsilotlarni körişni talab qildi, Saymon Ofer esa Milberne «işonçli yeçim»ni qöllab-quvvatlaydi, biroq nafaqalarni qisqartirişni «çora emas, oxirgi çora» deb hisoblaydi va soğliq uçun qöşimça tölov oluvçi yoşlarning çoragi Neet toifasiga kirmasligini ta’kidlaydi. Yana bir deputat, Brayn Leyşman, «hayot xarajatlari inqirozi örtasida» qisqartirişlarni qöllab-quvvatlamasligini aytdi. Uy-joy qurilişi vaziri Mattyu Pennikuk faqat bandlikni yanada faol qöllab-quvvatlaş «tamoyili»ni ma’qullaşni tasdiqladi, hukumat rasmiy vakili esa eng zaiflar uçun «himoya tarmoği»ni har doim saqlab qolişga va’da qiladi.
Alan Milburn öz hisobotini keyingi hafta e’lon qiladi
