Asosiy ma’lumotlar

  • 43 yoşli okrug prokurori Skott Kolom Sindi Xayd-Smitni 4 585 ovoz farqi bilan (49,2% ga 48,7%) mağlub etdi; taxminan 99% ovoz sanalgan
  • Kolom — Rekonstruksiya davridan buyon (Blans Bryusning 1881-yilda tugagan muddatidan keyin) Missisipidan birinçi qora tanli senator va 1982-yildan beri ştatdan birinçi demokrat senator
  • Demokratlar Senatda 55 örin oldi, respublikaçilarda 44 örin qoldi; faqat Alyaskadagi natija hali aniqlanmagan

Ovozlar bir hafta sanalgandan keyingi sensatsion ğ'alaba

Demokrat Skott Kolom Missisipi ştatidan AQŞ Senati saylovlarida amaldagi respublikaçi senator Sindi Xayd-Smitni mağlub etdi. CNN, NBC va CBS telekanallari natijani 3-noyabr saylov kunidan sakkiz kun ötib, çorşanba kuni e’lon qildi: byulletenlarni sanaş şunçalik çözildiki, ba’zi paytlarda Kolomning ustunligi atigi bir neça ön ovozni taşkil etardi. Taxminan 99% ovoz sanalganda u raqibidan 4 585 ovozga oldinda edi — 49,2% ga 48,7%. Ştatda natija yaqin bölganda qayta sanaşni majburlaydigan qonun yöq. Xayd-Smit X ijtimoiy tarmoğida video e’lon qilib va Kolomga qönğiroq qilib mağlubiyatni tan oldi.

Natijaning tarixiy ahamiyati

43 yoşli okrug prokurori Kolom Missisipi tarixidagi uçinçi qora tanli senator va 140 yildan ortiq vaqt içida birinçi böladi: undan oldin bu lavozimni Hayram Revils (1870–1871), AQŞ tarixidagi birinçi qora tanli senator, va qullikda tuğ‘ilib, Senatda töliq muddat xizmat qilgan birinçi qora tanli şaxs bölgan Blans Bryus (1875–1881) egallagan edi. Kolom, şuningdek, 1982-yilda Jon Stennis ğ'alaba qozonganidan beri Missisipidan Senatga saylangan birinçi demokrat böladi. BBC bahoşiga köra, ğ'alabada yoşlar va ştatdagi köplab qora tanli aholini safarbar etiş muhim rol öynadi.

Kontekst: demokratlarning oraliq saylovlardagi ğ'alabasi

Missisipidagi natija demokratlar Kongressning ikkala palatasida ham köpçilikni qaytarib olgan oraliq saylovlarning eng kutilmagan yakunlaridan biriga aylandi. Senatda ular respublikaçilardan 44 öringa qarşi 55 örin oldi; faqat Alyaskadagi poyga natijasi aniqlanmagan. Jami demokratlar respublikaçilardan sakkiz senatorlik örnini, jumladan Janubiy Karolina, Şimoliy Karolina, Ayova, Kanzas, Ogayo, Texas va Meyn ştatlarini qölga kiritdi. Vakillar palatasida ular 41 örin yutdi va 13 ta poyga hali e’lon qilinmagan holda 254 ga 168 hisobida oldinda bormoqda. Senatdagi demokratlar yetakçisi Çak Şumer natijalar e’lon qilingandan keyin X tarmoğida şunday yozdi: «Moviy Missisipi keldi». Euronews bahoşiga köra, bu tölqin Trampning qattiq immigratsiya siyosati, Erondagi uruş va hayot qimmatlaşuvidan norozilik tomonidan qöllab-quvvatlangan; naşr fikriça, Missisipidagi ğ'alabaning özi demokratlarning bir qismi bildirayotgan, ya’ni partiyaning kelajagi Amerika janubi orqali ötadi degan dalilni mustahkamlaydi.

Saylov kampaniyasi va mağlubiyatni tan oliş

2018-yilda saylangan, 67 yoşli Xayd-Smit Donald Tramp 2024-yilda deyarli 23 punkt farqi bilan yutgan ştatda sörovlarda barqaror ravişda oldinda bordi; kampaniya yakunida Tramp uni qöllab-quvvatlaş uçun şaxsan Missisipiga keldi. Kolom oktyabr oyida Reutersga bergan intervyusida ştat aholisi özini Tramp siyosati, jumladan yoqilği narxlarini oşirgan Erondagi uruş tufayli «xoinlik qilingan» deb his qilayotganini aytgan edi. Kampaniyada u «oğ‘ir, pastdan başlangan yöl»ga, ya’ni şahar zallaridagi uçraşuvlar, jamoat uylariga taşriflar, festivallar va oziq-ovqat avtomobillaridagi uçraşuvlarga tayanardi; oktyabrda uni demokrat senatorlar Rafael Uornok va Kori Buker qöllab-quvvatlagan edi. Jeksondagi ğ'alaba nutqida Kolom ştatdagi qora tanli faollik an’anasini va «duoning kuçi» haqidagi sözlarni eslatib ötdi. 2023-yilda Xayd-Smit Kolomni prezident Jo Bayden Missisipining şimolida federal okrug sudyasi etib tayinlaşini transgender masalalari böyiça pozitsiyasiga havola qilib bloklagan edi; öşa paytda uning nomzodini ştatning ikkinçi senatori, respublikaçi Rojer Uiker qöllab-quvvatlagan edi.