Asosiy ma’lumotlar

  • AQŞ Davlat departamenti Rewards for Justice dasturi orqali Iranning yadro dasturi haqidagi ma'lumot uçun 20 million dollargaça va köçirib joylaştiriş imkoniyatini taklif qildi
  • Araqçi taşabbusni «ğazablanarli» deb atadi va Vaşingtonni josuslikni rağbatlantirişda aybladi
  • Iran obyektlar va xodimlarga tahdid bölsa, MAGATE kafolatlarining normal bajarilişini kutiş mumkin emasligi haqida ogohlantirdi

Murojatning mohiyati

Iran taşqi işlar vaziri Abbas Araqçi seşanba kuni BMT Boş kotibi Antoniu Guterrişga, BMT Xavfsizlik Kengaşining amaldagi raisiga va MAGATE rahbari Rafael Grossiga maktublar yöllab, AQŞ e'lon qilgan, Iranning yadro dasturi haqidagi ma'lumot uçun 20 million dollargaça bölgan mukofotni qoralaşni talab qildi. Matni rasmiy IRNA agentligitarqatgan maktubda u bu e'lonni «ğazablanarli» (abhorrent) deb atadi va uni bir ovozdan qoralaşga çaqirdi.

AQŞ aynan nimani taklif qilgandi

Araqçi aytişiça, taklif Davlat departamentining Rewards for Justice dasturi orqali e'lon qilinib, AQŞ Qurolli Kuçlari Markaziy qömondonligi (CENTCOM) tomonidan joylaştirilgan. U yadro obyektlari, jihozlari, olimlar va xodimlar haqidagi ma'lumotlar evaziga 20 million dollargaça pul hamda köçirib joylaştiriş imkoniyatini nazarda tutadi. Rewards for Justice dasturi umuman olganda AQŞ milliy xavfsizligiga tahdid bölgan ma'lumotlar uçun mukofot tölaydi.

Tehron argumentlari

Araqçi Vaşingtonni Iranning yadro dasturiga qarşi josuslikni rağbatlantirişda aybladi hamda bu taşabbus olimlar va texnik mutaxassislarni suiqasd, sabotaj va boşqa xavfsizlik tahdidlari xavfiga duçor qilişi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Uning fikriça, MAGATE kafolatlari ostidagi obyektlar haqidagi maxfiy ma'lumotlarni yiğiş agentlik monitoring tizimining işonçliligi va halollikka mosligini şubha ostiga qöyadi. Obyektlar, xodimlar va nozik ma'lumotlar hujum hamda sabotaj tahdidiga duçor bölgan şaroitda kafolat böyiça majburiyatlarning normal bajarilişini kutiş mumkin emasligini bildirdi va davlatlarning tinç maqsadli yadroni rivojlantiriş huquqini mustahkamlovçi Yadro qurolini tarqatmaslik töğrisidagi şartnomaning IV moddasiga havola qildi.

BMT va MAGATEga talablar

Iran vaziri Xavfsizlik Kengaşini xalqaro tinçlik va xavfsizlik uçun mumkin bölgan oqibatlarni körib çiqişga hamda Vaşingtonni qonunga xilof harakatlari uçun javobgarlikka tortişga çaqirdi. Grossiga u inspeksiyalar davomida töplangan maxfiy ma'lumotlarni himoya qiliş, ularning razvedka maqsadlarida işlatilişiga yöl qöymaslik va masalani MAGATE Boşqaruv kengaşiga çiqarişni taklif qildi.

Kontekst

Bahs 28-fevralda boşlangan Amerika-Isroil harbiy operatsiyasidan keyin saqlanib qolayotgan taranglik fonida rivojlanmoqda. Agentlik qayd etişiça, keyingi diplomatik taşabbuslarga qaramay, Vaşington va Tehron hozirgaça Iranning yadro faoliyati, sanksiyalarni bekor qiliş va uzoq muddatli nizolarni hal qiliş şartlari masalalarida fikrlari farq qiladi. BMT va MAGATEning maktubga reaksiyasi hozirça ma'lum emas.