Asosiy ma’lumotlar

  • Finlandiya prezidenti Alexander Stubb Antalyada (Turkiya) bölib ötgan COP31 da jamoaviy iqlim harakatlariga çaqirdi
  • U uçta ustuvor yönalişni nomladi: kötarakçilik, fan va barqarorlik
  • Stubb sönggi ilmiy hisobotlarga köra isişning 1,5°C çegarasini vaqtinça oşib ketiş «ehtimoli baland» ekanligi haqida ogohlantirdi

Antalyada COP31 dagi nutq

Finlandiya prezidenti Alexander Stubb Turkiyaning Antalya viloyatida bölib ötayotgan BMT iqlim konferensiyasi COP31 da sözlab, mamlakatlarni iqlim özgarişiga birgalikda qarşi kuraşişga çaqirdi. «Heç bir mamlakat, ölçami, qudrati yoki geografik joylaşuvidan qat'i nazar, iqlim özgarişi öqibatlaridan özini himoya qila olmaydi. Va bizning heç birimiz bu muammoni yolğiz hal qila olmaymiz», — deb yozadi Anadolu agentligi uning sözlariga tayanib.

Mojarolar iqlim kun tartibidan çalğitmasligi kerak

Stubb xalqaro mojarolar iqlim harakatlaridan çalğitmasligi kerakligi haqida ogohlantirdi: inqiroz butun dunyo mamlakatlariga ta'sir körsatib kelmoqda va öqibatlari allaqaçon yaqqol körinmoqda — Nepaldagi vayron qiluvçi suv toşqinlarida, qirğoqböyi va kiçik orol davlatlariga tahdid solayotgan dengiz sathining kötarilişida hamda Yevropadagi ö'rmon yonğinlarida.

Uçta ustuvor yönaliş: kötarakçilik, fan, barqarorlik

Finlandiya prezidenti samarali global javobning uçta ustuvor yönalişini belgilab berdi: kötarakçilik, fan va barqarorlik. Uning sözlariga köra, kötarakçiliksiz iqlim inqirozi bilan kuraşiş mumkin emas. Parij kelişuvi, mamlakatlar örtasidagi kelişmovçiliklarga qaramay, umumiy doira bölib qolmoqda, biroq «uning nufuzi amalga oşirilişiga bögliq». Hamkorlikka tayyor mamlakatlar örtasidagi moslaşuvçan ittifoqlar va koalitsiyalar global tuzilmalar qayta qurilayotgan davrda taraqqiyotni qöllab-quvvatlaşi mumkin, ayni paytda Stubb ta'kidlaganidek, heç bir mamlakat ortda qoldirilmasligi kerak.

Fan va iqtisodiy imkoniyatlar

Fanga töxtalganda Stubb sönggi hisobotlar isişning 1,5°C çegarasini vaqtinça oşib ketiş ehtimoli yuqoriligini körsatayotganini qayd etdi. «Fan bizga özimizdan qanoatlaniş uçun kamgina joy qoldiradi», — dedi u va iqlim tadqiqotlari, innovatsiyalar hamda erta ogohlantiriş tizimlaridagi yutuqlar tayyorgarlikni yaxşilaşi va hayotlarni saqlab qolişi, sun'iy intellekt, sun'iy yöldoş ma'lumotlari hamda raqamli tarmoqlar esa özgarişlarga moslaşişga yordam berişini qöşimça qildi. Toza energiyaga ötişni u nafaqat ekologik zarurat, balki raqobatbardoşlikni mustahkamlaş imkoniyati ham deb atadi: qazilma yoqilğiga qaramlikni kamaytiriş, energiya ta'minotini xilma-xillaştiriş va tezlaştirilgan elektrifikatsiya barqaror ösiş uçun şaroit yaratadi, texnologiyalarga keng kiriş esa global tengsizlikni qisqartirişga yordam berişi mumkin.