Bundesver josuslik xavotirlari tufayli öz obyektlarida xitoy dronlari va avtomobillarini taqiqladi

Butun armiya böylab dronlarga taqiq

Germaniya qurolli kuçlariga sönggi haftalarda Bundesver tuzilmasi böylab ilgari yirik xitoy işlab çiqaruvçilari, jumladan DJI dan sotib olingan tijorat dronlaridan darhol foydalanişni töxtatiş buyruği berildi. Buni Anadolu havola qilgan Der Spiegelnaşri xabar qildi. Xavotir şundaki, apparatlar maxfiy ma’lumotlarni — harbiy maşğulotlar, kazarma va poligonlar tasvirlari yoki Germaniya qurol tizimlari haqidagi ma’lumotlarni — xitoy maxsus xizmatlariga uzatib yuborişi mumkin.

Markaziy hisobga olinmagan minglab dronlar

Muammoning qamrovi dronlar armiyaga qanday yöl topganligi bilan izohlanadi. 2024-yilgi «dronlar strategiyasi» doirasida Bundesver oddiy dökonlardan sotib oliş mumkin bölgan modellarning «oq röyxatini» tuzgan edi — unga DJI ning bir neçta apparati kirgan edi. Mahalliy qömondonlar yillar davomida eng kam byurokratik tösiqlar bilan «seriyali tijorat tizimlarini» xarid qilib kelgan; insayderlarning baholaşiça, mamlakat böylab bunday dronlar bir neça mingtaga yetgan — xitoy kuç tuzilmalari ham foydalanadigan Matrice M30T ham şular jumlasidan. Qaysi bölinma qanday dronlarni sotib olgani haqida markazlaşgan hisobga oliş mavjud emas edi, şuning uçun töliq taqiq joriy qilişga töğri keldi. Mudofaa vazirligi çorani tasdiqladi: xitoy modellari endi foydalanilmaydi, mavjudlari Germaniya va boşqa Yevropa mamlakatlari mahsuloti bilan almaştiriladi. 2024-yildan beri sotib olingan dronlar sonini idora «harbiy xavfsizlik»ga havola qilib oşkor etişdan boş tortdi.

Uzoq davom etgan bahslar va kontrrazvedka ma’lumotlari

Sönggi oylar davomida armiya içida maşğulotlarda xitoy dronlaridan foydalaniş xavflari haqida keskin munozara ketdi. Dastlab Mudofaa vazirligi ularning kazarmalarda va poligonlarda ekspluatatsiyasi qat’iy protokollarga böysunişini hamda dronlar faqat «xavfsizlik nuqtayi nazaridan maxfiy ma’lumot iştirok etmaydigan» joylarda qöllanişini ta’kidlagan edi: ular xususan, kelgusi dron operatorlari uçun tayyorgarlik kurslarida va dronga qarşi mudofaa tizimlari uçun nişon sifatida işlatilgan. Xavflar haqidagi ogohlantirişlar «oq röyxat» tuziliş bosqiçidayoq yangragan edi: razvedka ma’lumotlariga köra, barça xitoy dron işlab çiqaruvçilari XXT hokimiyati bilan yaqin hamkorlik qiladi, ğarb razvedkasi tahlilçilari esa apparatlarda ma’lumotlarni xitoy kuç tuzilmalariga töğridan-töğri uzatiş texnologiyalari borligidan şubhalanadi. Maxfiy ma’lumotlar yiğilgan haqiqiy holatlar bölganligi noma’lum, biroq sönggi oylarda DJI dan foydalanişga qarşi qayta-qayta e’tiroz bildirgan bir insayder aniq josuslik belgilari mavjudligini da’vo qilmoqda: uning sözlariga köra, harbiy kontrrazvedka (MAD) Bundesver foydalangan dronlarni tekşirişda ma’lumot «eksfiltratsiyasi»ning kriminalistik izlarini aniqlagan.

Çeklovlar ostidagi avtomobillar

Dronlardan taşqari, Bundesver «keskin xavfsizlik mulohazalari» tufayli xitoy avtomobillarining kazarmalar va boşqa obyektlarga kirişini çeklab qöydi. Xitoy işlab çiqaruvçilari — BYD, Geely va NIO modellari röyxati qölma-qöl yuritilmoqda; bu maşinalar qöriqlanadigan deb tasniflangan hududlarga endi kiritilmaydi. Bunday avtomobillar egalari bölgan harbiy xizmatçilar ularni hudud taşqarisida parklaşib, piyoda yurişlari kerak. Asos — xitoy avtomobillaridagi köplab sensorlar va kameralar maxfiy ma’lumotlarni yozib olib, ularni xitoy maxsus xizmatlariga uzatişi mumkinligi haqidagi xavotir. Taşvişga sabab bölgan yaqinda Norvegiyada sodir bölgan holat: 5 ming askar iştirokidagi «Hovedstad» maşğulotlari (14–18 sentyabr) çoğida mahalliy qurolli kuçlar ijaraga olingan xitoy avtomobillari, masalan, harbiy lager kirişidagi xavfsizlik tekşiruvlarini yozib olayotganini aniqladi.