Yiqiliş qörquvi xavf omili sifatida: AQŞdagi sörov va Yevropa statistikasi keksalarning travmalari haqida

Sörovnoma: kam baholangan xavflar

Ogayo ştati universitetining Veksner tibbiyot markazi AQŞning 1 007 kattalar aholisi örtasida milliy sörov ötkazdi va natijalarni matbuot bayrotnomasi bilan birga e'lon qildi. Euronews xabar berişiça, respondentlarning 63 foizi yiqiliş ehtimoli tufayli kelib çiquvçi taşvişni xavf omili deb hisoblamaydi, 60 foizi eşitiş qobiliyatining yöqolişini xavf deb qaramaydi, 74 foizi esa hojatxona tez-tez kerak bölişi yiqiliş ehtimolini oşirişi mumkinligidan bexabar.

Yiqiliş qörquvining paradoksi

Muammoni tuşuntiriş uçun hozir yetmişdan oşgan sobiq sportçi Ben Melankonning hikoyasi misol bö'ladi: zinapoyadan ön martadan ortiq yiqilganidan söng, oxirgisi çap kö'z atrofiga tö'qqiz çok qöyişni talab qilgani uçun, u endi zinapoyadan foydalanişdan qörqadigan bö'ldi. Veksner markazining Yiqilişlarni oldini oliş klinikasida amaliyotçi hamşira bö'lib işlaydigan Mişel Isli paradoksni tuşuntiradi: qörquv faoliyatdan qoçişga olib keladi, bunda odam kuçi va harakatçanligini yöqotadi — va şu tariqa öz xavfini oşiradi. Uning sö'zlariga kö'ra, birinçi örindagi xavf omili — ilgari yiqiliş bö'lgan, va bundan xabardorlik erta aralaşuv imkonini berardi.

Yevropadagi muammoning miqyosi

Muammo faqat AQŞ bilan çeklanmaydi. Euronews havola qilgan EuroSafe Yevropa travmatizmni oldini oliş assotsiatsiyasining axborot byulleteniga kö'ra, Yevropa Ittifoqi mamlakatlarida (2010–2012 yillardagi ma'lumotlar) har yili yiqilişlar tufayli 65 yoş va undan katta bö'lgan taxminan 35 848 kişi vafot etadi. Yiqilişlar — keksalarning travmalar bö'yiça şoşilinç yordam bö'limlariga murojaat qilişining asosiy sababi (bunday murojaatlarning 58 foizi); murojaatlarning deyarli yarmi sinişlar bilan tugaydi, taxminan har beşinçisi baş travmasi bilan bö'liq. Gospitalizatsiyani talab qiluvçi travmalar uluşi yoş bilan ösadi: 65–74 yoşdagilarda 32 foiz, 75–84 yoşdagilarda 39 foiz va 85 va undan kattalarda 45 foiz.

Nima yordam beradi

Yiqilişlar kamdan-kam bitta omil tufayli yuz beradi: muşak kuçsizligi, muvozanat, kö'riş yoki eşitiş buzilişlari, surunkali kasalliklar va bir vaqtda bir neça dori qabul qiliş muhim rol ö'ynaydi. EuroSafe ma'lumotlariga kö'ra, yiqilişdan olingan travmalarning 64 foizi uyda sodir bö'ladi — eng kö'p yaşaş xonasi yoki yotoqxonda, undan keyin hammom va zinapoyalar keladi. Byulletenda keltirilgan tadqiqotlar maqsadli profilaktika dasturlari yuqori xavfli guruhlarda travmatizm darajasini 20–40 foizga kamaytirişini kö'rsatadi. Melankon tö'rt oylik maşğulotlardan söng haftada bir neça marta fizioterapevt bilan şuğullaniş, uyda maşqlar bajarış va poyafzalni almaştirişdan keyin başqa yiqilmadi. Isli yoruğlikni tekşiriş, gilamlarni olib taşlaş yoki mustahkamlaş hamda baş aylanişiga sabab bö'lişi mumkin bö'lgan dorilarni şifokor yoki dorixona xodimi bilan muhokama qilişni tavsiya qiladi.