Asosiy ma’lumotlar
- Yurak qisqarişlari mexanik yuklama hosil qiladi, bunda rak hujayralariga köpayiş qiyinlaşadi
- Mexanizm Nesprin-2 oqsili va xromatin tuzilişidagi özgarişlar bilan boğliq
- Effekt öpka, yöğon içak raklari va melanoma hujayralarida kuzatilgan; bemorlarni davolaş haqida hozirça gap yöq
Mexanik yuklama ösmalardan himoya sifatida
Yurak muşaklarining uzluksiz qisqarişlari rak hujayralarining köpayişini bostirişga qodir — xalqaro tadqiqotçilar guruhi şunday xulosaga keldi, Science jurnalida e'lon qilingan işida. Life.ru xabar berişiça,, bu yurakda zarrali ösmalar nima uçun juda kamdan-kam paydo bölişini tuşuntirişga yordam beradi, garçi u kuçli qon bilan ta'minlangan bölsa ham: bu organ sutkasiga taxminan 100 ming marta qisqaradi.
Tajribalar nima körsatdi
Uzoq vaqt yurak ösmalarining kamdan-kam uçraşi kardiomiotsitlar — tuğilgandan keyin deyarli bölinişni töxtatadigan yurak muşagi hujayralarining öziga xosligi bilan izohlanar edi. Yangi iş qöşimça omilni körsatdi: uzluksiz mexanik yuklamani. Siçqonlar va sun'iy östirilgan yurak töqimalari ustida ötkazilgan tajribalarda yuklama kamaytirilganda ösma hujayralari faolroq bölinişni boşlagan, yurakning tabiiy işiga öxşaş ta'sir qayta tiklanganda esa ösmalar ösişi sekinlaşgan. Bunday effekt öpka, yöğon içak raklari va melanoma hujayralarida kuzatilgan.
Nesprin-2 oqsilining roli
Mexanizmning asosiy roli hujayralarga mexanik ta'sirni qabul qilişga yordam beradigan Nesprin-2 oqsiliga tegişli. Uning ta'siri ostida xromatin — hujayra yadrosidagi DNK va oqsillar kompleksi — tuzilişi özgaradi, bu esa hujayralarning köpayişi uçun javob beradigan genlar faoliyatiga ta'sir qiladi. Oqsilning ahamiyatini alohida tajriba tasdiqladi: olimlar uning işini bostirganda, rak hujayralari oddiy yuklama şaroitida ham yana faol köpaya boşlagan va tajriba hayvonlarida yirik ösmalar şakllangan.
Çeklovlar va istiqbollar
Daily Mail xabar berişiça,, bu kaşfiyot onkologiya uçun ham qiziqiş uyğotadi: tadqiqotçilar organizmning boşqa qismlaridagi ösmalarni bostiriş uçun nazorat qilinadigan mexanik ta'sirdan foydalaniş imkoniyatini körib çiqmoqda. Biroq hozirça bu eksperimental natijalar haqida gap borayotgani tayyor davolaş usuli haqida emas — bunday yondaşuvning bemorlar uçun samaradorligi va xavfsizligini hali aniqlaş kerak. Bundan taşqari, yurak mutlaq himoyaga ega emas: unda birlamçi zarrali ösmalar kamdan-kam uçraydi, ammo paydo böladi, boşqa organlardan metastazlar singari.
