Asosiy ma’lumotlar
- Spirtli içimliklardan voz keçgandan keyin «stresni yengiş» odati boşqa xulq-atvorga ötişi mumkin: xaridlar, öyinlar, haddan taşqari ovqatlaniş, iş yoki maşqlar
- Xavfli belgilar: nazoratni yöqotiş, yaşirin xarajatlar, töxtaşga urinişda asabiylaşiş, oqlarlar
- Kazantsev psixoterapiya, uyquni tiklaş hamda depressiya, taşvişli buziliş va ADHD tekşiruvini tavsiya qiladi
Spirtli içimliklardan voz keçiş soğlom turmuş tarzini kafolatlamaydi
Alkogoldan voz keçiş har doim ham soğlom turmuş tarziga avtomatik ötiş degani emas: spirtli içimliklar örnini xavotir, zerikiş yoki yoqimsiz his-tuyğulardan tez qutulişning boşqa usullari egallaşi mumkin. Buni «AlkoSpas» klinikasining psixiatr-narkologi Aleksey Kazantsev Life.ru muxbiriga aytdi. Uning tuşuntirişiça, agar odam yillar davomida alkogoldan boşaşiş, kayfiyatni kötariş, özini mukofotlaş yoki tezro uxlaş uçun foydalangan bölsa, unda yengillikni aynan şu tarzda oliş odati mustahkam örnaşadi — va spirtli içimliklardan voz keçgaç, u öxşaş ta’sir beradigan muqobil izlay boşlaydi.
Muqobil har doim ham sezilarli bölmaydi
Ba’zan muqobil aniq körinadi: odam retseptsiz dori-darmonlarga yoki boşqa psixoaktiv moddalarga ötadi. Lekin narkolog qayd etganidek, köpinça yangi qiziqiş jamiyat tomonidan maqbul körinadi — bu nazoratsiz xaridlar, qimor öyinlari, soatlab videoöyinlar, haddan taşqari ovqatlaniş, dam olmay işlaş yoki ortiqça maşqlar bölişi mumkin. Yangi qiziqişning özi hali qaramlik haqida gapirmaydi: muammolar odam öz xulq-attori ustidan nazoratni yöqotganda, biror narsa bilan öziga zarar yetkazib şuğullanişda davom etganda, uyqu, yaqinlari bilan munosabatlar va kundalik majburiyatlarni qurbon qilganda boşlanadi.
Muammoni qanday belgilardan aniqlaş mumkin
«Ehtiyot böliş kerak, agar alkogoldan voz keçgandan keyin yangi maşğulot qoniqişning yagona manbaiga aylansa, odam uni kamaytira olmasa, xarajatlar yoki vaqtni yaşirsa, töxtaşga urinişda asabiylaşsa va xulq-atordan asosan yoqimsiz his-tuyğularni bosiş uçun foydalansa», — deb ogohlantirdi Kazantsev. Yana bir xavfli belgi — öz xulq-atvorini oqlaş odati: odam öziga qoniqişga loyiq ekanini isbotlaydi, ortiqçaga «faqat bir kunlik» ruxsat beradi yoki istalgan vaqtda töxtatişga va’da beradi, lekin oqibatlar takrorlanaveradi va odatni mustaqil yengib ölib bölmaydi.
Taqiqlar örniga nima qiliş kerak
Kazantsev alkogoldan voz keçgandan keyin odamga barça quvonçlarni taqiqlaş şart emasligini, muhimroqi stresni tez mukofot izlaşsiz yengişni örganiş ekanini ta’kidladi. U psixoterapiyani, normal uyquni tiklaşni, xavotir bilan işlaşni, avvalgi qiziqişlarga bosqiçma-bosqiç qaytişni, haddan taşqari yuklanmasdan muntazam jismoniy maşqlarni va yaqinlarning qöllab-quvvatlaşini tavsiya qildi. Zarur bölsa, şifokor bemorda depressiya, taşvişli buziliş, ADHD yoki ilgari alkogol iste’moliga sabab bölgan boşqa holatlar yöqligini tekşiradi. Qarindoşlarga u ayblaş örniga aniq özgarişlar muhokama qilişni maslahat berdi: qarzlar, işdan qolişlar, uyxusiz keçalar, yaqinlarni aldaş, doimiy nizolar va töxtay olmaslik xavotir uçun asos böladi. «Trezvost — bu hamma yoqimli narsadan voz keçiş musobaqasi emas. Uning vazifasi — odam yana dam oliş va his-tuyğular bilan qanday kuraşişni özi tanlay olişi, bitta kompulsiv ssenariydan boşqasiga ötmasligi kerak», — degan xulosaga keldi şifokor.
Kontekst: hatto kiçik dozalar ham qanday xavfli
Bu narkologlarning spirtli içimliklar bilan boğliq xavflar haqidagi birinçi ogohlantirişi emas: avval Life.ru alkogolning hatto kiçik dozalari ham muntazam iste’mol qilinganda jiddiy kasalliklar xavfini oşirişini yozgan edi — etanol kanserogen moddalar sirasiga kiradi va uzoq muddatli ta’sir etganida jigar şikastlanişiga hamda ba’zi saraton turlari ehtimolini oşirişga qodir. Yangi maqola bu mavzuni töldiradi: bu yerda faqat alkogolning özi zarari haqida emas, balki undan voz keçiş tiklanişning faqat bir qismi ekanligi va bu jarayon odamning umumiy hayot sifatini hisobga olişi kerakligi haqida ham sö‘z boradi.
