Asosiy ma’lumotlar
- Maxfiy Kengaşning Sud qömitasi Trinidad va Tobagoda bir jinsli munosabatlarni jinoyat deb hisoblagan qonunlarni bir ovozdan bekor qildi
- Qaror ikki fuqarolikka ega Jeyson Jonsning 11 yillik kuraşi natijasi böldi; 2018-yilda u Oliy sudda allaqaçon ğolib çiqqan edi, biroq hukumatning apellyatsiyasi qarorni bekor qilgandi
- Bu JCPCning dekriminalizatsiya böyiça birinçi qarori; bundan oldin Trinidad va Tobago bunday qonunlar amalda bölgan taxminan 34 Hamdöstlik mamlakati qatorida edi
On bir yillik sud jarayonlarining natijasi
Londondagi Maxfiy Kengaşning Sud qömitasi (JCPC), Trinidad va Tobagoning eng yuqori apellyatsya organi bölib xizmat qiladi, bir jinsli munosabatlarni jinoyat deb hisoblagan qonunlarni bekor qildi. Sud bu normalar «şaxsiy va oilaviy hayotga hurmat qiliş böyiça fundamental şaxsiy huquq»ga zid ekanini aniqladi. Qaror 62 yoşli ikki fuqarolikka ega Jeyson Jonsning da’vosi böyiça bir ovozdan qabul qilindi; u bu işni 11 yil davomida olib bordi. «Bu qonunlar heç qaçon bizning xalq va millat sifatida kimligimizni — xilma-xil, köp millatli va dunyoviy ekanimizni aks ettirmagan. Ular LGBT+ odamlarga öz mamlakatimizda jinoyatçi ekanimizni aytib kelgan. Bugun bu xabar tugaydi», — dedi Jons qaror e’lon qilingandan keyin.
Oldingi ğalaba nega saqlanmadi
Qarorga yöl töğri emas edi: 2018-yilda Jons Trinidadning Oliy sudida işni allaqaçon yutgan edi, biroq mamlakat hukumati apellyatsyada bu qarorni bekor qilişga erişdi. Davlatning asosiy dalili şunday «saqlab qoluvçi bandlar» (savings law clauses) edi — yangi mustaqil davlatlarga amaldagi Britaniya qonunlarini köçirib, ularni huquqiy e’tirozlardan himoya qilgan qoidalar. Jonsning yuristlari 1986-yilda kiritilgan, qattiqroq jazolarni belgilagan tuzatişlar himoya bandlarining qöllanilişini bekor qilganini ta’kidladi. Sud aynan şu dalilni qabul qildi. Lord Sale qonunlar «şaxsning huquq va erkinliklarini töğri hurmat qiladigan jamiyatda oqilona asoslangan deb hisoblab bölmaydi» deb qayd etdi.
Mamlakatdan taşqaridagi ahamiyati
Bu JCPC bir jinsli munosabatlarni dekriminalizatsiya qiliş böyiça işni birinçi marta körişi bölib, inson huquqlari himoyaçilari qaror Hamdöstlikning boşqa mamlakatlarida öxşaş da’volar uçun yöl oçadi deb umid qilmoqda. Qarorgaça Trinidad va Tobago bir jinsli munosabatlari kolonial Britaniya qonunlari böyiça jinoyat bölib qolgan — qamoq jazosi, ayrim hollarda esa ölim jazosiga sabab bölgan — taxminan 34 Hamdöstlik mamlakati qatorida edi. Jonsning advokati Anand Ramlogan qarorni «Trinidad va Tobagoda geylar huquqlari, teng qadr-qimmat va şaxsiy hamda oilaviy hayotga hurmat uçun ramziy ğalaba» deb atadi. Amaliy jihatdan qaror mamlakatda ixtiyoriy bir jinsli munosabatlar uçun jinoiy ta’qibning tugaşini anglatadi, biroq işning öz tarixi körsatganidek, bu natijaning yakuniyligi hokimiyatlarning pozitsiyasiga boğliq: 2018-yilgi qarorni bekor qilgan apellyatsya organi endi tugatildi.
Rasm manbasi, Jeyson Jons Ğalaba ikki fuqarolikka ega Jeyson Jonsning 11 yillik huquqiy kuraşi ortidan kelgan
