Asosiy ma’lumotlar

  • Litva Taşqi işlar vazirligi: NATO kuçlarini joylaştirişni çeklaş mamlakat uçun «mavjudlik darajasidagi oqibatlar»ga olib kelardi
  • Vilnyus Yevropa xavfsizligi böyiça har qanday muzokaralarda qatnaşişni talab qilmoqda
  • Budris yangi xavfsizlik tizimini muhokama qiliş faqat öt öçiriş va Kiyev uçun kafolatlardan keyin mumkin deb hisoblaydi

Vilnyusning pozitsiyasi

Litva Yevropada yangi xavfsizlik arxitekturasi böyiça har qanday kelişuvni rad etadi, agar u Rossiyaga NATO qöşinlarining öz hududida joylaştirilişini çeklaş huquqini bersa. Buni taşqi işlar vaziri Kestutis Budris ma’lum qildi; uning sözlarini Gazeta.Ru LRT va 15min portaliga tayanib yetkazdi. Uning fikriça, Yevropadagi oddiy qurolli kuçlar töğrisidagi şartnomaga yoki unga öxşaş kelişuvlarga qaytiş maqbul emas, çunki bunday hujjatlar Moskvaga mintaqada kuçlar joylaştirilişiga «ta’sir qiliş dastaklarini» bergan bölardi, Rossiya esa öz hududida öz xohişiga köra harakat qilardi. Ittifoq kuçlarining joylaştirilişiga qöyiladigan çeklovlarni vazir Litva uçun «mavjudlik darajasidagi oqibatlar»ga ega deb ataydi.

Muzokaralarda qatnaşiş talabi

Budris ta’kidlaganki, Yevropa xavfsizligi böyiça kelişuvlar Yevropa mamlakatlari qatnaşmasdan tuzilişi mumkin emas va Litva muzokaralarda iştirok etişi şart, çunki ularning natijasi avvalo öz mamlakatiga va NATO şarqiy çegarasi böylab butun mintaqaga ta’sir qiladi. Uning işonçiça, yangi xavfsizlik tizimi muhokamasi faqat Ukrainadagi mojaro ötirişidan, suloh şartlarining kelişilişidan va Kiyev uçun xavfsizlik kafolatlaridan keyin boşlanişi mumkin.

Kontekst: parallel bayonotlar

Vilnyusning bayonoti muhokamadagi boşqa iştirokçilarning bir qator çiqişlari fonida öziga xos xulosa böldi. 9-noyabr kuni Germaniya taşqi işlar vaziri Yoxann Vadeful şunday dediki, Yevropaga yangi xavfsizlik arxitekturasi emas, balki avvalgisini tiklaş kerak. 10-noyabr kuni Rossiya taşqi işlar vaziri Sergey Lavrov 10–11-noyabr kunlari Abu-Dabida Rossiya, AQŞ va Ukraina örtasidagi uç tomonlama muzokaralarda asosiy mavzu mintaqada jamoaviy xavfsizlikni ta’minlaş bölişini ma’lum qildi. Bundan oldin, 6-noyabr kuni, AQŞ prezidenti Donald Tramp qayd etgan ediki, Rossiya va Ukraina bilan mojaroni hal qiliş böyiça kelişuvlar katta hajmdagi böladi va butun Yevropaga ta’sir qiladi; Kreml matbuot kotibi Peskov ham «Yevropa xavfsizlik arxitekturasi» haqidagi savolga Stiv Kuşnerning roli munosabati bilan javob bergan edi.