Buyuk Britaniya konservatorlari ADHD bilan oğrigan bolalar oilalariga tölovlarni çeklaşni taklif qildi

Taklifning mohiyati

Buyuk Britaniya Konservatorlar partiyasi «engilroq» xulq-atvor buzilişlari, öqişda qiynaliş yoki ADHD (diqqat yetişmasligi va giperaktivlik sindromi) bölgan bolalar oilalariga Disability Living Allowance (DLA) tölovlarini töxtatib, yiliga 2,8 milliard funt tejab qolişga va’da berdi. Buni BBC News xabar qildi. Bu çora partiyaning aytişiça, ijtimoiy ta’minot byudjetini 36 milliard funtga qisqartiradigan takliflar paketi tarkibiga kiradi.

Bolalarga beriladigan DLA qanday işlaydi va nima özgaradi

Bolalar DLA imkonini beradiki, ota-onalar nogiron bolani tarbiyalaş bilan boğliq qöşimça xarajatlarni qoplaş uçun haftasiga 30,30 funtdan 194,60 funtgaça tölov olişi mumkin. Şart — bola yurişda qiynaladigan bölsin yoki nogironligi yöq tengdoşlariga qaraganda köproq parvarişga muhtoj bölsin. Partiya keltirgan hukumat ma’lumotlariga köra, bolalar DLA böyiça işlar soni 2020-yildagi 521 476 tadan 914 000 taga ösdi, konservatorlar buni «Britaniya tizimidagi eng tez ösuvçi nafaqalar» deb ataydi.

Özgarişlar kimlarga tegişli

Rejaga köra, xulq-atvor buzilişi, öqişda qiynaliş yoki ADHD bilan boğliq arizalarda pul tölovlari faqat ehtiyoji eng yuqori bölgan hollarda — taxminan 30 foiz işlarda — saqlanadi. Qolgan 70 foiz tölovlardan mahrum böladi, biroq partiya va’dasiga köra, ular ruhiy salomatlik xizmatlari va oila markazlari orqali yordam oladi, konservatorlar esa bu yerga 1 milliard funt kiritmoqçi. Özgarişlar yangi arizalar va qayta baholaşlarga tegişli; jismoniy nogironligi bor bolalar islohatdan çetlaştirilgan. Muhokamadagi mehnat va pensiyalar vaziri Helen Whately tizim bolalarni «nafaqadagi hayot»ga olib boradigan «konveyer»ga qöyiş xavfi borligini aytdi.

Kengroq qisqartirişlar paketi

Partiya ilgari boşqa çoralarni ham e’lon qilgan edi: «engilroq ruhiy salomatlik muammolari va neyrofarqlari, masalan, taşviş, depressiya va ADHD» bölgan odamlarga tölovlarni çeklaş hisobiga 13,7 milliard funt, çet elliklarning nafaqalarga kirişini qiyinlaştiriş hisobiga 9,5 milliard, mahalliy uy-joy nafaqalarini kamaytiriş hisobiga 4,5 milliard, ikki bolaga beriladigan nafaqa çegarasini qaytariş hisobiga 3,1 milliard va firibgarlikka qarşi kuraş hisobiga 1 milliard funt. Konservatorlar yetakçisi Kemi Badenoç şunday dedi: «Yoş odamga uning ADHD uni nuqsonli qilişini va u heç qaçon heç narsaga erişa olmasligini aytiş, ehtimol, bunday fikrlaş tarzi uning kelajagini kasallikning özidan ham köproq vayron qiladi».

Reaksiya va hukumatning pozitsiyasi

Leyboristlar partiyasi konservatorlarning rejasini «odamlarni qaşşoqlikka soladigan va oxir-oqibat davlatga qimmatga tuşadigan, uy-joy yöqligi va insoniy azob xartiyasi» deb atadi. Çild Poverty Action Group xayriya taşkiloti takliflar «Buyuk Britaniyani qoronği asrlarga qaytaradi» va «statistik kuzatuvlar boşlanganidan buyon bolalar qaşşoqligining eng katta bir martalik ösişiga» olib keladi, dedi. Amaldagi leyboristlar hukumati, BBC News ma’lumotlariga köra, ham nafaqa xarajatlarini qisqartirişni xohlaydi, biroq muddat qöymagan: öqiş va işda band bölmagan yoşlar haqidagi Alan Milburn şarhi hamda sir Stephen Timms rahbarligidagi nogironlik nafaqalari böyiça şarh noyabrda e’lon qilinişi kutilmoqda, şundan söng batafsil ma’lumotlar kutiladi. Whately bunga javoban Milburn «ijtimoiy ta’minotga yangi xarajatlarga yöl yotizmoqda», dedi.

Rasm manbasi, Press Association