COP31 oldidan ÖPEC boş kotibi: kelajak — faqat elektr emas, «barça energiyalar davri»

ÖPEC «elektr davri»ga qarşi

COP31 iqlim konferensiyasi oldidan ÖPEC boş kotibi Haytam Al-Ghays Anadolu uçun maqola e’lon qildi, unda keng tarqalgan «elektr davri» yaqinlaşib kelayotgani haqidagi tezisga e’tiroz bildiradi. Uning sözlariga köra, dunyo kelgusi ön yilliklarda elektr energiyasiga ham, deyarli barça boşqa energiya manbalariga ham bugungidan köproq ehtiyoj sezadi, şuning uçun «barça energiyalar davri» degan atama aniqroq bölgan bölar edi. Muallif bu şaxsiy fikri ekanini, agentlikning tahririyat siyosatini aks ettirişi şart emasligini ta’kidlaydi.

Elektrifikatsiyaning neftga boğliqligi haqidagi tört dalil

Al-Ghays elektrifikatsiya haqidagi muhokamaning törtta «kör nuqtasini» tahlil qiladi. Birinçidan, «hamma narsani elektrifikatsiya qiliş» köproq uskuna va qurilmalar degani bölib, ularning ta’minot zanjirlari va logistikasi deyarli töliq neft mahsulotlarida işlaydigan transportga tayanadi, har bir qurilma esa qöşimça zaryadlagiçlar va kabel talab qiladi. Ikkinçidan, qurilmalarning özi plastikka boy: uning baholaşiça, örtaça sinfdagi elektromobil benzinli yoki dizelli öxşaş avtomobilga qaraganda taxminan 45 foizga köproq plastik va polimer kompozitlarni öz içiga oladi. U bu ehtiyojlar, şuningdek, elektromobillar oldidagi boşqa tösiqlar — tanqis minerallarning mavjudligi, jamoat zaryad stansiyalarining quvvati, subsidiyalar va bozor realiyalari — COP31 uçun tayyorlangan Xalqaro energiya agentligining elektrifikatsiya böyiça maxsus hisobotida yetarli e’tibor topmaganini qayd etadi.

Elektr tarmoqlari va «yaşil» energiya işlab çiqariş ham neft mahsulotlariga boğliq

Uçinçidan, Al-Ghays ta’kidlaşiça, neft mahsulotlari elektr tarmoqlarini — kabel, yuqori kuçlaniş liniyalari, ustunlar, transformatorlar, podstansiyalar va boşqaruv tizimlarini işlab çiqariş, örnatiş va xizmat körsatiş uçun zarur, yuqori kuçlanişli suv osti kabelining tarqalişi esa maxsus plastik va polimerlarga bölgan talabni oşiradi. Törtinçidan, ular energiya işlab çiqarişning özi uçun ham muhim: örtaça hisobda şamol turbinasi massasining taxminan 15 foizi neftdan olingan materiallarga (şişa tolalar, smolalar, plastik), kristall kremniy quyoş panelining esa taxminan 10 foizi plastikka tögri keladi. Muallif şundan xulosa qiladi: energiya manbalari nol yigindili öyinda emas, ular bir-biriga boğliq va ösib borayotgan talabni qondiriş, energiya qaşşoqligini kamaytiriş hamda energiya xavfsizligini ta’minlaş uçun barçasi kerak bölgan bölar edi. ÖPEC COP31 raisligini qöllab-quvvatlaydi va bu murojaat konferensiyada öz aksini topişiga umid qilişini aytdi.