Yonğinda kuygan «Burgut uyasi»: Germaniyada Gitlerning sobiq rezidensini tiklaş kerakmi — bahs davom etmoqda

Asosiy ma’lumotlar

Kelştaynxaus («Burgut uyasi») 23-oktabrdagi yonğindan jiddiy zarar kördi; yonğin qöyişda gumonlanib 33 yoşli erkak qölga olindi
Kelştaynxaus («Burgut uyasi») 23-oktabrdagi yonğindan jiddiy zarar kördi; yonğin qöyişda gumon qilinib 33 yoşli erkak hibsga olindi
Bavariya vazirlari tiklaş tarafdori, tarixçilarning bir qismi töliq rekonstruksiyaga qarşi
Bahs Germaniyadagi xotira madaniyati böyiça umumiy munozara va öta öng kuçlarning ösişi fonida keçmoqda
Bahs umumgermaniyalik xotira madaniyati muhokamasi va öng qanot kuçlarining ösişi fonida keçmoqda

Yonğin va uning oqibatlari

23-oktabr keçqurun yonğin Kelştaynxausning katta qismini yöq qildi — bu 1938-yilda natsistlar tomonidan Berxtesgaden ustidagi 1834 m balandlikda qurilgan va Gitler tez-tez mehmonlari bilan taşrif buyurgan toğ uyi edi. Politsiya voqeani ehtimoliy qasddan yoqiş sifatida tasnifladi; yonğin qöyişda gumonlanib, ruhiy kasallik tarixi bölgan 33 yoşli erkak yopiq psixiatriya kasalxonasiga joylaştirildi, biroq hokimiyat motiv haqida izoh bermadi. Buni BBC News xabar qildi.

Nima yöqotildi

Yonğingaça «Burgut uyasi» Bavariya yeriga tegişli bölib, ön yillar davomida restoran sifatida faoliyat yuritib, mavsumda ön minglab sayyohlarni jalb etib, mintaqa uçun muhim daromad manbai bölib qoldi. Uruşda bombardimon qilingan va 1952-yilda buzilgan Gitlerning Bergxof rezidensidan farqli ölaroq, Kelştaynxaus uruşdan omon qoldi; taxminan 15 yil oldin unda tarixi haqida foto körgazma oçildi. Yonida joylaşgan va 1990-yillarda oçilgan Oberzaltsberg hujjatlaştiriş markaziga yonğin yetib bormadi.

Hudud kelajagi haqidagi bahs

Bavariya hokimiyati tiklaş tarafdori: yer içki işlari vaziri Yoaxim Herrmann «u yerda xarobalarni turğizib qoldiriş qiyin» dedi, madaniyat masalalari vaziri Markus Blume esa işlar «soliq tölovçiga heç qanday xarajat keltirmasligi va keltira ham olmasligi» kerakligini ta’kidladi. Herrmann qaror tarixçilar bilan birga izlanişini qöşdi. Hujjatlaştiriş markazi rahbari Sven Keller xarobalarni qoldiriş xavfli deb hisoblaydi: neonatsistlar u yerga tösqinliksiz çiqişlari mumkin edi, Bergxofni buziş tajribasi esa bunday joylarni odamlarning «mental xaritalaridan» öçirib taşlamasini körsatdi. Şu bilan birga u aniq rekonstruksiya qiliş imkoniyatiga işonmaydi.

Tarixçilar pozitsiyalari

Tarixçilarning bir qismi yonğinni bu joydan butunlay voz keçiş uçun asos deb biladi. Kembridj professori Riçard Evans Kelştaynxausni «natsistlarning şuhratparast loyihasi» deb atadi, «Burgut uyasi» degan romantiklaştirilgan nomini eslatib, xarobalarni tozalab, toğga tabiiy körinişini qaytarişni taklif qildi — Berlindagi Gitler bunkeriga qilingandek, u beton bilan töldirilib, ustida bolalar maydonçasi qurilgan edi. Myunxen universiteti (LMU) vakili Izabel Xeynemann töliq rekonstruksiyani «muhokamadan taşqari» deb hisoblaydi, çunki bu «yuqori darajada ideologlaşgan arxitekturani» qaytarardi, biroq yonğindan keyingi holatni hujjatlaştirib, binoning ayrim qismlarini turli vaqt qatlamlarini körsatadigan zamonaviy dizaynda tiklaşni taklif qiladi. U Germaniyada natsist ötmigi bilan hisob-kitob qiliş böyiça «abadiy javobgarlik» borligini eslatdi.

Kengroq kontekst

Bahs BBC yozgan boşqa yaqinda qilingan natsist merosi haqidagi qarorlar fonida keçmoqda. Saksoniyadagi bir nemis şahrida AfD va XDS kengaşlari «töqnaşuv toşlarini» taqiqladi — bu natsist qurbonlari xotirasiga bağişlangan, töşanga örnatiladigan latun taxtaçalar edi. Avstriyaning Braunau-am-Inn şahrida esa yozda köp yillik bahslardan keyin Gitler tuğilgan uyda politsiya bölimi oçildi: hukumat buni neonatsist ziyoratçilardan himoya sifatida izohladi, garçi aholining bir qismi u yerda ötmiş bilan faol işlaydigan javobgarlik markazini körişni xohlagan edi. Germaniyadagi AfD va Avstriya Erkinlik partiyasi kabi öta öng kuçlarning ösişi bilan xotira madaniyati haqidagi munozara yangi keskinlik kasb etdi.