Asosiy ma’lumotlar

  • Pingvinlar guanosida qor suvötlari uçun oğit vazifasini bajaruvçi fosfat bor
  • Yaşil qorda fosfat oq qorga qaraganda 70 barobar köp; yaşil suvötlar quyoş nuri yutilişini taxminan 40 foizga oşiradi
  • Antarktidagi qor erişi böyiça mavjud prognozlar hozirça suvötlar ta'sirini hisobga olmaydi

Guano fosfati qorni «oğitlaydi»

Pingvinlar guanosi Antarktidaning ayrim hududlarida qor erişini tezlaştirişi mumkin: guano tarkibida qor suvötlarining ösişini rağbatlantiruvçi oziq modda — fosfat bor. Bu haqda Gazeta.Ru xabar beradi Ğarbiy Vaşington universiteti olimlarining tadqiqotiga asoslanib, u Journal of Geophysical Researç: Biogeosciences jurnalida e'lon qilingan.

Ölçovlar nimani körsatdi

Tadqiqotçilar Ğarbiy Antarktika yarim orolida işladilar va dengiz quşlari qor suvötlarining ösişiga qanday ta'sir qilişini örgandilar. Ular pingvinlar koloniyalari yonidan va ulardan uzoqdan qor namunalarini yiğib, laboratoriyada turli rangdagi qordagi fosfat miqdorini soliştirdi. Yaşil qorda fosfat qizil suvötlar bilan qoplangan qorga qaraganda taxminan ön barobar, oddiy oq qorga qaraganda esa 70 barobar köp çiqdi.

Jarayonlar zanjiri

Suvötlar qor yuzasida köpayib, uning rangini özgartiradi, böyalgan qor esa toza oq qorga qaraganda quyoş energiyasini köproq yutadi. Oldingi ölçovlar ma'lumotiga köra, qizil suvötlar quyoş nuri yutilişini taxminan 20 foizga, yaşil suvötlar esa 40 foizga oşiradi. Natijada qor kuçliroq qizib, tezroq erişi mumkin: pingvinlar guanosi jarayonlar zanjirini — qorni oziq moddalar bilan boyitiş, suvötlarning ösişi va issiqlik yutilişining kuçayişini işga tuşiradi.

Nima hali noma'lum

Tadqiqotçilar iqlim issiqligi Antarktika qirğoqlari böylab qor suvötlari ösişiga yaroqli hududlarni kengaytirişi mumkinligi haqida ogohlantiradi. Şu bilan birga, mavjud qor erişi prognozlari hozirça bu mikroorganizmlarning ta'sirini hisobga olmaydi. Dengiz quşlari guanosining butun qit’a miqyosida erişni qançalik tezlaştirişi hali noma'lum — ta'sirni baholaş uçun qöşimça kuzatişlar kerak. Gazeta.Ru, şuningdek, erişni tezlaştiruvçi yaşirin xavf haqidagi ilgari çop etilgan materialni ham eslatib ötadi «Doomsday» muzligi haqida.