Asosiy ma’lumotlar
- Xaridorlarning 59 foizi AI çat-botlarni onlayn xarid qilişda foydali deb hisoblaydi, 51 foizi takliflarning şaxsiylaştirilişiga ijobiy munosabatda
- DHL ma’lumotlariga köra, 44 foiz narxlarni soliştiriş uçun AI’dan allaqaçon foydalangan, yana 44 foizi buni rejalaştirmoqda; AI’dan foydalanuvçilar faolroq xarid qilgan — 50 foiz an’anaviy çegirma izlovçilardagi 42 foizga qarşi
- AI tavsiyalariga 46 foiz işonadi, deyarli yarmi notöğri ma’lumotdan xavotirda
Xaridor endi narxlarni qölda soliştirmaydi
Yaqinda çegirmalarni ov qiliş oddiy körinar edi: odam bir neçta dökon oçib, narxlarni özi soliştirar va qayerda arzon bölsa, öşanni tanlardi. 2026-yilda bu sxema buzilmoqda — xaridor qidiruvni marketplace’da boşlaşi, qidiruv tizimida davom ettirişi, neyrotarmoqdan maslahat söraşi, boşqa sotuvçining ilovasida narxni tekşirişi va faqat şundan keyin telefonidan buyurtma berişi mumkin. Bunday manzara Criteo kompaniyasining 10,5 ming xaridor örtasida ötkazilgan yangi global tadqiqotida aks etgan, bu haqda Life.ru yozmoqda.
Sun’iy intellekt vositaçi bölmoqda
Sörovda qatnaşganlarning deyarli öndan töqqizi heç bölmaganda ba’zan xarid qilişdan oldin saytlar, ilovalar, qurilmalar va boşqa kanallar örtasida ötip turadi. Yangi tövarlarni izlaşning asosiy joyi hali ham onlayn dökonlar va marketplace’lar — 51%, undan keyin qidiruv tizimlari (41%) va ijtimoiy tarmoqlar (39%) keladi. Lekin ular orasiga tezda yangi vositaçi kirib kelmoqda: xaridorlarning 59 foizi AI çat-botlarni onlayn xaridda foydali deb hisoblaydi, 51 foizi esa sun’iy intellekt takliflarni şaxsiylaştirişiga allaqaçon ijobiy munosabatda. Xarid paytida foydalaniladigan AI-xizmatlar orasida Criteo ChatGPT va Google Gemini’ni alohida ajratib körsatadi.
Boşqa tadqiqotlar ham bu siljişni tasdiqlaydi
Bu tendensiyani boşqa yirik tadqiqotlar ham sezadi. DHL ma’lumotlariga köra, Black Friday xaridorlarining 44 foizi narxlarni soliştiriş uçun AI’dan allaqaçon foydalanib körgan, yana 44 foizi buni kelajakda qilişni rejalaştirgan, savdo aksiyasi qatnaşçilarining jami 47 foizi esa tövar izlaş yoki xarid qilişda neyrotarmoqlardan foydalangan. Bundan taşqari, AI’dan foydalanuvçilar klassik çegirma ovçilaridan faolroq bölgan: Black Friday davomida AI yordamida xarid qilganlarning 50 foizi xaridni amalga oşirgan bölsa, an’anaviy çegirma izlovçilar orasida bu körsatkiç 42 foizni taşkil etgan. Boston Consulting Group qoşimça qiladi: 2026-yilda xaridorlarning 56 foizi generativ AI’dan foydalanişni rejalaştirmoqda, xarid uçun ilhom manbasi sifatida ijtimoiy tarmoqlarning roli esa bir vaqtda töqqiz foizga kamaygan.
Bu dökonlar va xaridorlar uçun nimani özgartiradi
Black Friday asta-sekin nafaqat çegirmalar va reklama bannerlari musobaqasiga aylanmoqda. Dökonlar aynan öz tövarlari algoritmga tuşunarliroq bölişi, soliştirişga tuşişi va raqobatçilar takliflaridan foydaliroq körişi uçun kuraşişga majbur. BCG retailerlarga AI ularning narxlari, xususiyatlari va aksiyalarini qançalik yaxşi körişini kuzatişni töğridan-töğri maslahat beradi, Criteo esa xuddi şu muammoni boşqaça ifodalaydi — brendga endi öz saytida yaxşi köriş yetarli emas. Bu modelda paradoks bor: xaridor uçun narxlar jadvalini qölda yığiş osonroq emas, lekin tanlov tobora köproq algoritm qanday ma’lumotlarni soliştira olganiga boğliq bölmoqda. Şu bilan birga, odamlar hozirça töliq «avtopilot»ga ötişga tayyor emas: AI tövar tavsiyalariga xaridorlarning 46 foizi işonadi, deyarli yarmi esa notöğri ma’lumot bölişi ehtimolidan hali ham xavotirda — neyrotarmoq filtrga aylanmoqda, lekin oxirgi qarorni odam özi qoldiradi.
