Ukraina ERA dasturi böyiça muzlatilgan Rossiya aktivlari daromadlari hisobiga 49,4 mlrd dollar oldi

Moliyaviy manba deyarli tölib böldi

Ukraina ikki yil içida muzlatilgan Rossiya aktivlaridan olingan daromadlar hisobiga beriladigan kreditlar böyiça G7 dasturi doirasida deyarli 49,4 mlrd dollar oldi. Bu Ukraina Moliya vazirligining, Life.ru havola qilgan va «Gazeta.Ru» (TASSga tayanib)ma’lumotlaridan kelib çiqadi. Demak, Kiyev «Katta yettilik» mamlakatlari dastlab kelişib olingan moliyaviy hajmning deyarli barçasini olgan.

Tölovlar qanday taqsimlandi

Extraordinary Revenue Acceleration (ERA) mexanizmi G7 mamlakatlari tomonidan 2024-yilning oktabrida kelişib olingan edi: u jami taxminan 50 mlrd dollarlik kreditlar nazarda tutadi, ularni xizmat körsatiş va qaytariş muzlatilgan Rossiya suveren aktivlaridan kelajakdagi daromadlar hisobiga ta’minlanişi kerak. Hisobotlarga köra, dastlabki 1 mlrd dollar 2024-yil oxirida kelgan, asosiy hajm — 37,94 mlrd dollar — 2025-yilda, 2026-yil boşidan 28-oktabrgaça esa Ukraina byudjeti yana taxminan 10,5 mlrd dollar olgan.

Kontekst va Moskvaning pozitsiyasi

Jangovar harakatlar boşlangandan söng ğarb mamlakatlari Rossiya Markaziy bankining taxminan 300 mlrd dollarlik aktivlarini muzlatib qöydi, ularning katta qismi Belgiyadagi Euroclear depozitarida saqlanadi; 50 mlrd dollarlik qarzning 20 mlrd dollarini AQŞ, 30 mlrd dollarini esa Yevropa Ittifoqi mamlakatlari va G7ning boşqa iştirokçilari ajratmoqda. Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov muzlatilgan aktivlardan olingan daromadlarni Ukrainaga ötkazişni öğirlik deb atadiva bunday harakatlarni qonunga xilof deb hisoblaşini hamda öz pozitsiyasini özgartirişni niyat qilmayotganini ta’kidladi. Life.ru keltirgan Rossiya Taşqi işlar vazirligi ma’lumotlariga köra, 2024-yildan buyon Yevropa Ittifoqi Kiyevga Rossiya mablağlaridan taxminan 8 mlrd yevro ötkazgan, ularning 3,5 mlrd yevrodan ortği qurol-yaroğ sotib olişga yönaltirilgan.

Aktivlarning özi bilan nima bölyapti

Daromadlardan foydalanişdan taşqari, asosiy summaning taqdiri ham muhokama qilinmoqda: 2026-yilning oktabrida Financial Times Oq uy raisining maxsus vakillari Stiven Uitkoff va Jared Kuşner Yevropa mamlakatlariga Rossiya aktivlarining bir qismini muzdan çiqarişni taklif qilgani haqida xabar bergan edi, bu Ukraina mojarosini tartibga soliş böyiça muzokaralarni qayta boşlaş maqsadida. Bundan oldin Yevroparlamentda ham muzlatilgan Rossiya aktivlarini Ukrainaga ötkaziş tarafdori ovozlari yangragan edi. Bu taşabbuslar yondaşuvlardagi farqni aks ettiradi: daromadlar allaqaçon ERA dasturi böyiça Kiyevga yönaltirilmoqda, asosiy hajmni muzdan çiqariş yoki musodara qiliş masalasi esa muhokama predmeti bölib qolmoqda.