Asosiy ma’lumotlar
- AQŞ Rossiya bilan Yevropa xavfsizligi böyiça kelişuvlarni körib çiqmoqda; NATO ittifoqçilari rejalardan keyin bilgan — Politico, 12 diplom va amaldor
- Jared Kuşner kelişuvning beşta yönalişini atagan, biroq amaliy mexanizmlar tuşuntirilmagan
- AQŞ, Rossiya va Ukraina muzokaralari 10–11 noyabrda Abu-Dabida rejalaştirilgan; yevropaliklar taşabbusni Dublin muhokama qiladi
Yevropa poytaxtlari Vaşington rejalari haqida keyinroq, orqasidan bilib qoldi
Vaşington Moskva bilan Yevropada kelgusi xavfsizlik tizimi böyiça kelişuvlar imkoniyatini körib çiqmoqda, biroq hatto AQŞning NATOdagi eng yaqin ittifoqçilari ham bu rejalardan oldindan xabardor qilinmagan. Buni Politico 12 diplom va Yevropa amaldorlariga tayanib xabar berdi: Yevropa poytaxtlarida qit’aning taqdiri uning davlatlari ortida muhokama qilinişidan xavotir bildirilmoqda.
Taşabbus mazmuni haqida nimalar ma’lum
Xavotirga sabab bölgan voqea — Donald Trampning rossiya prezidenti vakili Kirill Dmitriyev bilan uçraşuvidan keyingibayonotlari böldi: Amerika rahbari tayyorlanayotgan kelişuv Ukrainadagi mojaroni hal qiliş bilan çeklanmaydi va butun Yevropani qamrab olişi mumkinligini anglatdi. Şu bilan birga, taşabbusning aniq mazmuni hozirça noma’lum qolmoqda. Jared Kuşner taxminiy kelişuvning beşta yönalişini — xavfsizlik böyiça muntazam maslahatlaşuvlar, inqirozlarning oldini oliş uçun aloqa, harbiy şaffoflik, eskalatsiya xavfini kamaytirişga qaratilgan özaro çora-tadbirlar va uzoq muddatli barqarorlik mexanizmlarini — atagan, biroq Politico ma’lumotlariga köra, Yevropa vakillari hozirgaça bu qoidalarning amalda qanday işlaşi kerakligi haqida tuşuntiriş olgani yöq.
Bryusselning munosabati va yaqin qadamlar
Yevropa poytaxtlari uçun muammo faqat taklifning noaniqligida emas: ularni davom etayotgan mojaro şaroitida qit’aning kelgusini Rossiya bilan muhokama qiliş imkoniyatining özi bezovta qilmoqda. NATO vakillaridan biri Moskva bunday muloqotdan öz talablarini qonuniylaştiriş uçun foydalanişi mumkinligini aytdi. Ursula fon der Lyayen maslahatçisi Byorn Zaybert Yevropa Ittifoqi mamlakatlari elçilarini milliy xavfsizlik maslahatçilari bilan maslahatlaşuvlardan söng vaziyat haqida xabardor qildi. Naşr ma’lumotlariga köra, Yevropa vakillari diplomatiya aloqalarini tösqinlik qilişni niyat qilmagan, biroq Vaşingtonning Ukraina va mintaqadagi boşqa davlatlar uçun xavflarni hisobga olişga tayyorligiga şubha bildirmoqda.
Kontekst: Abu-Dabidagi muzokaralar va Moskvaning pozitsiyasi
Masala Ukraina böyiça navbatdagi muzokaralar raundiga tayyorgarlik fonida alohida dolzarblik kasb etmoqda: AQŞ, Rossiya va Ukraina vakillarining uçraşuvlari 10–11 noyabr kunlari Abu-Dabida rejalaştirilgan, Yevropa rahbarlari esa Amerika taşabbusini muhokama qilişga Dublin bölgan norasmiy uçraşuvda qaytişni niyat qilmoqda. Rossiya Federatsiyasi prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov Kirill Dmitriyev hozirça Tramp bilan muzokaralar natijalari haqida Vladimir Putinga hisobot bermaganini ma’lum qildi. Bundan taşqari, AQŞning birinçi xonimi Melania Tramp Putin va Vladimir Zelenskiy uçun şaxsiy maktublar topşirdi Rossiya va Ukraina vakillariga.
Nimalar hozirça noma’lum
Kuşner atagan beşta yönalişning amaldagi mazmuni ham, Yevropa davlatlarining kelgusi kelişuvlardagi iştirok formati ham hozirça noma’lum. Keltirilgan ma’lumotlar Politico naşrining Life.ru tomonidan bayon qilinişiga asoslangan; Politico ning asl materiali uşbu töplamda töliq keltirilmagan, Abu-Dabidagi muzokaralar yakunlari böyiça tomonlarning pozitsiyalari esa naşr paytida oşkor qilinmagan.
