Meksika tibbiy xodimlari IMSS tizimidagi dori tanqisligi va past maoşlarga qarşi norozilik bildirmoqda

Meksikaning eng yirik söğliqni saqlaş tizimidagi şaroitlarga qarşi norozilik namoyişlari

«Kasal bölmang, çunki sarf materiallari yöq» — şu oğohlantiriş bilan oktyabr oyining oxirida Monterrey köçalariga Meksika ijtimoiy ta'minot instituti (IMSS) — mamlakatdagi eng yirik davlat tibbiy xizmat taşkiloti — önlab şifokorlari, hamşiralar, laborantlar va ma'muriy xodimlar çiqdi. 21 oktyabr kuni ular yirik magistralarni bir soatdan köproq vaqtga tösib qöydi, maoş oşirilişini, qöşimça xodimlar yollanişini va dori-darmon hamda tibbiy jihozlar tanqisligining doimiy tuğatilişini talab qildi. Ötgan hafta Mexiko va Monterreyda ham kiçikroq tadbiqlar bölib ötdi; xodimlar talablari bajarilgunça davom etişğa va'da berdi. Bu haqda Anadolu namoyişçilarga tayanib xabar berdi namoyişçilarga tayanib.

Hukumat taklifi va xodimlarning javobi

IMSS direktori Soe Robledo 2027-yil fevraligaça möljallangan 12 banddan iborat favqulodda reja e'lon qildi: unda maoşlarga 8 foizlik oşiriş, jihozlarni yangilaş, muassasalarni ta'mirlaş va dori-darmon yetkazib berişni ta'minlaş çoralari nazarda tutilğan. Biroq oktyabr örtasidagi milliy maslahatuvlarda xodimlar lavozim maoşiga 2,9 foiz va imtiyozlarga 3,9 foizlik oşiriş taklifini allaqaçon rad etib, bazaviy maoşlarni kamida 10 foizga töğridan-töğri oşirişni talab qilğan edi. Robledoning 8 foizlik taklifini ular 21 oktyabr kuni ham darhol rad etdi: patologiya va molekulyar biokimyo mutaxassisi Xose Rosales uni «masxara» deb atadi va xodimlar «çeğarağa yetib borişğanini» aytdi. Namoyişçilarning aytışıça, past maoşlar şifokorlarni xususiy sektora itarib, davlat muassasalariga yukni kuçaytirmoqda. Prezident Klaudia Şeynbauma IMSS xodimlari talablarining oqlanğanini tan oldi va hukumat ularni hal qiliş bilan şuğ'ullanayotğanini bildirdi, ayni paytda kasaba uyuşmasi a'zolarini muzokaralarda moslaşuvçanlik körsatişğa çaqirdi.

Kasaba uyuşmasi bilan nizo va öğ'irlik masalasi

Norozilik kasaba uyuşmasi rahbariyatiga ham qaratilğan: Ijtimoiy ta'minot xodimlari milliy uyuşmasi (SNTSS) raisi Rafael Olivaski Ernandesning tasviri tuşirilğan niqobli namoyişçilar uning iste'fosini talab qilib, taşkilot ular manfaatlarini himoya qilmayotğanini aybladi. 20 yildan oşiq stağga ega hamşira Elsa Gonsales xodimlar «kasaba uyuşmasidan heç qanday yordamsiz» harakat qilayotğanini aytdi; ular favqulodda kasaba uyuşma qurultoyini çaqirişni talab qilmoqda. Alohida bahsli masala — tanqislik sabablari: 20 oktyabr kuni Söğliqni saqlaş vazirligi örinbosari Eduardo Klark davlat kasalxonalariga möljallangan dorilarni öğ'irlab, noqonuniy sotilayotğanini tan oldi, biroq kiçik öğ'irliklarni IMSS muassasalaridagi tanqislikning asosiy sababi sifatida rad etdi. Hamşira Areli Reyes esa aksinça: «Yetkazib beriş yöq, heç narsa yöq — lekin korrupsiya juda köp», dedi va muammo «eng yuqoridan başlanişini» qöşib, öğ'irliklarning oldini oliş uçun kasalxonalarğa Milliy gvardiya joylaştirilişini tanqid qildi.

Tanqislikning bemorlar va oilalar uçun narxi

Dori tanqisligi bemorlar oilalari zimmasiga ham tuşmoqda. Monterreydagi 17-sonli IMSS klinikasi oldida qarindaşlar kunlab trovarda navbatçilik qiladi; 23 yoşli Sezar Kastilyo uç oydan beri har kuni tez yordam bölimi oldida kutadi — u yerda öt pufaği operatsiyasidan keyin öt yöllari infeksiyasi bilan yotğan onasi davolanmoqda; uning sözlariga köra, tanqislik tufayli ona faqat paratsetamol olmoqda. Oila tibbiy e'tiborsizlik va çözilğan muddatlar böyıca rasmiy şikoyat berdi. Keyla Gonsales kasalxonağa yotqizilğan buvisi uçun insulinni kasalxonadan taşqarida sotib olişğa majbur bölgan; naşrda keltirilğan ma'lumotlarga köra, şaxsiy xarajatlar Meksikaning söğliqni saqlaşğa umumiy xarajatlarining qariyb 41 foizini taşkil etadi, mamlakat esa tibbiyotğa YaIMning qariyb 5,9 foizini sarflaydi — bu OECD örtaça körsatkiçi 9,3 foizğa qarağanda kam. Vaziyatni tizimning bölinişliligi ham çuqurlaştiradi: xizmatlarga kiriş köp jihatdan bandlik maqomiga boğliq, bemorlar esa uzoq kutiş va eskirğan infratuzilmağa duç kelmoqda. Namoyişçilar maoş, xodim va işonçli yetkazib beriş talab qilib, tadbiqlarni davom ettirişlarini bildirmoqda.