Asosiy ma’lumotlar
- Filipp Jaenada 3-noyabrda Gonkur mukofotini oldi va ertasi kuni romani ustida işlaşda uç marta ChatGPT’dan foydalanganini aytdi
- Neyrotarmoq öylab topgan gapni u ataylab matnga yaşirib, hakamlar hay’atiga alohida körsatdi
- Avvalroq «Bu yoki ölim» romani sun’iy intellekt yordamida yozilganiga şubha qilingan Telison Orelen nomzodlar röyxatidan çiqarilgan edi
Laureatning iqrori
Fransuz yozuvçisi Filipp Jaenada 3-noyabr kuni mamlakatning asosiy adabiy mukofoti — Gonkur mukofotini qölga kiritdi, biroq ertasi kuniyoq France Inter radiosiga «Javel qirğoğidagi begona ayol» romani ustida işlaganda ChatGPT’ga uç marta murojaat qilganini aytdi. Bu haqda The Guardian Life.ru naşriga tayanib xabar berdi.
Neyrotarmoq qanday qöllanilgan
Sun’iy intellektga murojaatlarning biri öyin xarakterida bölgan: Jaenada ChatGPT öylab topgan gapni asar ataylab yaşirib qöyib, öquvçilarga odam tomonidan yozilmagan jumlani topişni taklif qildi. Yana ikki holatda neyrotarmoq texnik tafsilotlarda yordam berdi: bir holatda javoblar şunçalik ahmoqona çiqdiki, muallif ularni texnologiyaning imkoniyatlarini hazil qiliş uçun hikoyaga kiritdi, boşqa holatda esa ma’lumot izlaş uçun sun’iy intellektdan foydalandi. Tegişli epizodlar romanining özida tasvirlangan, ChatGPT tuzgan jumlani yozuvçi hakamlar hay’ati a’zolariga alohida körsatdi.
Muallifning pozitsiyasi va Orelenga oid janjal
Jaenadaning özi bunday amaliyotni firibgarlik deb hisoblamaydi: uning fikriça, sun’iy intellekt allaqaçon kundalik hayotning bir qismiga aylangan va uni mavjud emasdek körsatiş behuda — asosiysi, texnologiyani vosita sifatida işlatiş, muallifni töliq almaştirişiga yöl qöymaslik. Bu iqror boşqa janjal fonida yangradi: bir neça hafta oldin Gonkur mukofoti nomzodlar röyxatidan kanadalik-gaitilik yozuvçi Telison Orelen çiqarib yuborilgan edi, uning «Bu yoki ölim» romanining katta qismi sun’iy intellekt yordamida yaratilganiga şubha qilingan. Yozuvçi kitobni neyrotarmoqqa yozdirganini rad etdi, biroq naşriyoti keyinçalik u bilan hamkorlikni töxtatdi. Jaenada holatida hakamlar hay’atining qarori ijtimoiy tarmoqlarda muhokama tuğdirdi, unda neyrotarmoqning ruxsat etilgan yordami va töliq maşina muallifligi örtasidagi çegara qayerda ötişi muhokama qilindi.
Roman va kontekst haqida
Jaenadaga mukofot keltirgan asar 1949-yilda Parijda yoş ayolning oşkor qilinmagan qotilligiga asoslangan; yozuvçi eski jinoiy işlarga qiziqişi bilan tanilgan va ilgari ham mukofot nomzodlari qatoriga bir neça bor kirgan. Adabiyotda sun’iy intellekt haqidagi kengroq muhokama kontekstida Life.ru yozuvçi Aleksandr Tsipkinning başoratini keltirgan edi: uning aytişiça, yaqin yillarda kitoblarning deyarli yarmi sun’iy intellekt yaratgan parçalarni öz içiga olişi mumkin; adibning özi asarlarni mustaqil yozişni afzal köradi, garçi ba’zan ularni neyrotarmoq bilan muhokama qilsa ham. Bundan taşqari, Life.ru’ga bergan intervyusida xitoylik fantast yozuvçi Çen Qiufan odamlar sun’iy intellektga nafaqat ijodiy vazifalarni, balki qaror qabul qilişni ham tobora köproq topşirişi mumkinligini aytgan edi.
