Endi Byornxem YI bilan yaqinlaşmoqçi, biroq Bryussel ogohlantiradi: «bir zumda hammasi» bölmaydi

Asosiy ma’lumotlar

YI — Buyuk Britaniya sammiti 20-noyabrda Bryusselda bölib ötadi; muzokaraçilar bitim tayyorligini «90%» deb baholamoqda
YI–Buyuk Britaniya sammiti 20-noyabr kuni Bryusselda bö‘lib ötadi; muzokaraçilar bitim tayyorligini «90%» deb baholamoqda
Asosiy nizo — yoşlar vizalari kvotasi: YI 150 000, Buyuk Britaniya 50 000 taklif qilgan
Mişel Barnye yagona bozorga qaytiş erkin harakatlanişsiz «à la carte» mümkün emasligi haqida ogohlantiradi
Miçel Barnier erkin harakatlanişsiz umumiy bozorga «à la carte» tarzda qaytiş mumkin emasligi haqida ogohlantirmoqda

Bryusseldagi sammit va deyarli tayyor bitim

20-noyabrda Bryusselda Buyuk Britaniya Ittifoqdan çiqqanidan keyingi ikkinçi yillik Yevropa Ittifoqi — Buyuk Britaniya sammiti bölib ötadi. Rasmiy jihatdan uçraşuv Ittifoqqa qaytiş imkoniyati masalasiga bağişlangan emas, garçi boş vazir Endi Byornxem buni uzoq muddatli maqsadi deb atagan bölsa-da. Imzolanişi rejalaştirilayotgan bitim haqida BBC News siyosiy muharriri Laura Kuenssberg materialida xabar berdi: dastlab kelişuv may oyida, söng iyul oyida tuzilişi kerak edi, biroq siyosiy silkinişlar imzolaşni keçiktirdi. Asosiy yondaşuv — yil boşida ser Kir Starmer e'lon qilgan YI qoidalariga «yanada yaqinlaşiş».

Nima allaqaçon kelişilgan va qayerda kelişuv yöq

Muzokaralardan xabardor manba kelişuvning tayyorligini «90%» deb baholaydi. Paketga oziq-ovqat işlab çiqaruvçilarning işini osonlaştiruvçi çora-tadbirlar, sanoatga yordam berişi mümkün bölgan emissiya kvotalari savdosi bitimi hamda yangi yoşlar vizalari sxemalari kiradi. Asosiy tösiq — iştirokçilar soni kvotasi: YI manbasiga köra, Bryussel 150 000, London 50 000 taklif qilgan, biroq muzokaralar «juda qattiq» keçganiga qaramay, kompromiss kutilmoqda. YI talabi — öz talabalari uçun öqiş tölovlarini pasaytiriş talabi esa, tomonlar kutişiça, kelgusi oylardagi muhokamalarga qoldiriladi. Boş vazir Ittifoqqa qaytmasdan YI bilan yaqinroq aloqalar YaIMga 0,4% qöşişi mümkünligi haqidagi baholarga tayanadi, şu bilan birga u BBC biznes muharriri Saymon Jekka bergan intervyuda Buyuk Britaniya YI qoidalarining köproqiga amal qilişiga töğri kelişini tan olgan.

Barnye: «à la carte» bölmaydi

Yevropa Ittifoqining Brexit böyiça sobiq boş muzokaraçisi Mişel Barnye BBCga bergan intervyuda Buyuk Britaniya munosabatlar şartlarini «menyudan tanlaganday» tanlay olmasligi haqida ogohlantiradi: agar mamlakat qaytişni xohlasa, maşhur çegirma (rebate) haqida unutişiga töğri keladi, yagona bozorda a'zolik esa erkin harakatlanişsiz mümkün emas. Hukumatdagi manba hozirgi YI muzokaralarini «köp iliq sözlar, lekin ança köp çatiştirilgan qöllar» deb ta'riflaydi, YIdagi insayder esa boş vazir nima qilayotganini tuşunayotganmi, degan savol beradi. Ipsos sörovlari haqiqatan ham britaniyaliklarning köpçiligi YIga a'zolik uçun ariza topşirişni qöllab-quvvatlaşini körsatmoqda, — BBC ma'lumotlariga köra, Byornxemning Ittifoqqa qaytişni körib çiqişga tayyorligi aynan şunga tayanadi.

Muxolifat va siyosiy xavflar

Konservatorlar va Reform UK bu oyda imzolanişi rejalaştirilayotgan bitimga allaqaçon qarşi çiqmoqda. Konservatorlar yetakçisi Kemi Badenox boş vazirni «referendumdan ön yil ötgaç YI bilan imzolangan bitimni oçiş»da tanqid qilib, «u özining butun muzokara pozitsiyasini allaqaçon oşkor qilgan»degan. Reform UK yetakçisi örinbosari Riçard Tice Byornxemni «bizni orqa eşik orqali Bryusselga qaytarişga» urinişda aybladi. Sobiq vazirning sözlariga köra, hatto Leyboristlar partiyasi içida ham bu «juda xavfli yö'l»: heç kim boş vazirni tanqid qilişni xohlamaydi, biroq vaziyat keskinlaşsa, partiya yaxlit qolmaydi. Biznesning pozitsiyasi ham noaniq: ilgari kompaniyalarning köpçiligi YIda qoliş tarafdori bölgan bölsa, yangi qoidalar bilan işlaşni qayta quriş yillaridan söng, BBC yirik biznesmenga tayanib qayd etişiça, Ittifoqqa qaytişni qöllab-quvvatlaş yanada bölinişga yüz tutadi — eksportçilar iştiyoq bilan, moslaşuvga allaqaçon mablağ sarflagan moliya kompaniyalari esa şubha bilan.

Keyin nima bölädi

20-noyabr sammitining yakunlari yaqinlaşiş kursi qançalik real ekanini körsatadi. Hozirgaça heç narsa imzolanmagan: tomonlar köpgina bandlarni kelişib böldi, biroq yoşlar vizalari kvotasi böyiça nizo va talabalar tölovlari masalasi oçiq qolmoqda, Ittifoqqa qaytiş imkoniyatini muhokama qiliş esa faqat e'lon qilingan istiqboldir, joriy bitim predmeti emas.