Barnye: Buyuk Britaniyaning Yevropa Ittifoqi yagona bozoriga qaytişi faqat umumiy şartlar asosida mumkin

Barnye: yagona bozorga «tanlab oliş» usulida kiriş imkonini rad etdi

Yevropa Ittifoqining Brexit böyça sobiq muzokaraçi Mişel Barnye BBC efiridagi Sunday with Laura Kuenssberg dasturida Buyuk Britaniya yagona bozorning qaysi elementlarini qabul qilişni «menyudan tanlab» (çerry pick) ololmasligini aytdi. Uning sözlariga köra, «à la carte yagona bozor» mavjud emas: bozorga kiriş uçun Britaniya başqa iştirokçilarga taalluqli şartlarni, jumladan, odamlarning erkin harakatlanişini qayta qabul qilişi kerak böladi. «Bitta erkinlikka ega bölib, ikkinçisiga ega bölmaslik imkoni bölmaydi. Tört erkinlik — bu yagona bozor içida bölişning tört şarti», — dedi Barnye va bunda tovarlar, xizmatlar, kapital va odamlarning erkin harakatlanişini nazarda tutayotganini bildirdi.

Byornxemning pozitsiyasi va yaqinlaşib kelayotgan sammit

Izohlarga sabab baş vazir Endi Byornxemning pozitsiyasi böldi: u Yevropa Ittifoqining içki bozoriga qaytişni Bryussel bilan munosabatlarni qayta qurişda körib çiqişi mumkin bölgan variantlardan biri deb aytgan va hatto Ittifoqga töliq huquqli a’zo sifatida qaytiş ham mumkinligini aytgan, biroq keyingi saylovlargaça yirik özgarişlarni istisno qilgan. Odamlarning erkin harakatlanişı haqida Byornxem yaqinda referendum bölmasa, uni tiklamasligini aytgan edi; şundan söng Dauning-strit uning hozirça erkin harakatlanişni qaytariş tarafdori emasligini aniqlaştirdi. Uning oldingisi Kir Starmer 2024-yilgi Leyboristlar partiyasining saylovoldi manifestida erkin harakatlanişni tiklaşni istisno qilgan edi.

Nima allaqaçon kelişilgan, nima esa bahsli qolmoqda

Yagona bozor haqidagi muhokamadan qat’i nazar, tomonlar torroq kelişuvlarga tayyorlanmoqda: 10 kundan keyin Bryusselda uçraşuv bölib, ikkala tomon rejalarga köra unda oziq-ovqat standartlari, yoşlar vizalari hamda Britaniya sanoatini Yevropa Ittifoqining karbonat angidrid kvotalari böyça savdo tizimiga qayta ulaş böyça kelişuvlarni taqdim etiş nazarda tutilgan. Bu joriy bosqiçni a’zolik masalasidan ajratib turadi: bu yerda bozorga töliq kiriş haqida emas, balki nuqtali kelişuvlar haqida gap borayotganini anglatadi.

Referendum va «haftasiga 350 million» atrofidagi bahs-munozara

Barnye, şuningdek, Buyuk Britaniyaning Yevropa Ittifoqiga a’zo sifatida qaytişi uçun «eşik oçiq» ekanini aytdi, biroq Ittifoq mamlakatlari 1985-yilda birinçi marta kelişilgan Britaniyaning byudjetdagi kompensatsiyasini (rebate) tiklaşga rozi bölmasligini başorat qildi: mamlakatning çiqişi «yangi vaziyat» yaratdi va yangi kompensatsiya «stoldan taşqarida». Bahs-munozarada u Reform partiyasi rahbari Nayjel Farajni Marin Le Pen bilan soliştirib, ularning yondaşuvlarini «bitta populizm, bitta yolğon va bitta yolğon va’dalar» deb atadi va misol sifatida Vote Leave kampaniyasining «Yevropa Ittifoqiga haftasiga 350 million funt» şiorini keltirdi — uning sözlariga köra, bu «yolğon edi». Vote Leave kampaniyasida qatnaşmagan Faraj javoban Barnye «manğay, hayotdan uzoq va qöpol» ekanini, u esa «har bir sözi bilan bizning ketiş qarorimizni tasdiqlayotganini» aytdi. Boris Johnson esa ilgari bu raqamni Buyuk Britaniyaning brutto tölovlariga asoslangan deb himoya qilgan edi.