Yevropa Ittifoqi Trampning butun Yevropa xavfsizligi haqidagi Rossiya bilan «katta gözal» bitim ğoyasini rad etdi

Trampın bayonoti va Bryusselning reaksiyasi

Yevropa rahbarlari AQŞ va Rossiyaning yevropaliklarning öz iştirokisiz qit'aning xavfsizlik arxitekturasini qayta qurişga urinişlarini rad etdi. Bunga sabab Donald Trampning payşanba kuni Vaşingtonning Moskva bilan Ukrainadan ham oşib ketgan keng kölamli bitim yaqinlaşayotgani haqidagi sözlari böldi. «U juda katta böladi. U Ukrainadan ham köp narsaga ta'sir qiladi va hatto butun Yevropaga ta'sir qilişi mumkin deb aytardim. Bu katta, gözal bitim böladi va hamma xursand böladi», — deb Tramp tafsilotlarni oçmay sözladi (euronews).

Yevropaning qarşi çiqişi

Yevropa diplomatiyasi rahbari Kaya Kallas Varşavada yevropada xavfsizlik arxitekturasi allaqaçon mavjud bölganini, muammo esa Rossiyaning şu arxitektura asosidagi şartnomalarni buzganini bildirdi. Uning sözlariga köra, NATO 2021-yilda ham Rossiya uçun tahdid qilmagan va hozir ham tahdid qilmaydi, «Putinning yevropa xavfsizligi ustidan veto huquqi yöq». U Yevropa Ittifoqining iştiroki bölmasa, heç bir bitimni amalga oşirib bölmayligini ta'kidlagan. Polşa taşqi işlar ministri Radoslav Sikorski Ukraina va Yevropaning kelajagi haqidagi muzokaralarni «boşlar ustidan» olib boriş nafaqat aqlsizlik, balki aslida imkonsizlik ekanini aytdi. Ukraina taşqi işlar ministri Andrey Sibiha ham Varşavada Kallas bilan uçraşuvdan söng Moskvani yevropa xavfsizligi kafolatçisi deb hisoblaş mumkin emasligini bildirdi: «Biz Yevropada ta'sir sohalari haqida ruslar bilan emas, Rossiyadan qanday himoyalaniş haqida gaplaşişimiz kerak».

AQŞning bu taşabbus ortida nima bor

Trampning sözlari uning örinbosari ilçi Jared Kuşnerning Vaşingtonni barqaror tinçlik uçun şaroit yaratiş maqsadida kengroq yevropa xavfsizlik arxitekturasi ustida işlayotganini bildirganidan söng aytilgan. Şu hafta amerikalik vakillar Bryusselda NATO, Yevropa Ittifoqi va yetakçi yevropa davlatlarining rasmiy şaxslari bilan ikki kun davomida muzokara olib borib, Ukraina uçun xavfsizlik kafolatlari va pan'yevropa mexanizmlarining kelajagi haqida gaplaşdi. Videoaloqa orqali qatnaşgan Kuşner X ijtimoiy tarmoğida AQŞ barça tomonlarning xavotirlarini hisobga olgan amaliy muzokaralarga intilayotganini yozdi. Euronews ta'kidlaganidek, bu formulirovkalar Moskvaning sovuq uruşdan keyingi tartibni qayta körib çiqişga urinişlari haqidagi yevropaliklarning doimiy xavotirlarini yana bir bor uyğotdi: 2022-yil fevralidagi töliq kölamli hujumdan oldin Rossiya NATOdan, xususan, 1997-yildan keyin alyansga kirgan davlatlardan qöşinlarni olib çiqişni talab qilgan edi — alyans esa bu talablarni rad etgan edi.

Sinov sifatida Abu-Dabidagi muzokaralar

Kelgusi hafta Abu-Dabida amerikalik vakillar iştirokida Kiev va Moskva örtasidagi muzokaralarni qayta boşlaşga tayyorlanmoqda. Kuşner yevropaliklar bu jarayondan çetlaştirilmasligiga umid bildirdi: Vaşington muzokaralar doirasida ular bilan maslahatlaşişni, keyingi bosqiç esa ularning bevosita iştiroki bilan kengroq köptarafli formatga ötişni niyat qilmoqda. Yevrokomissiya rasmiy vakili Paula Pinyo juma kuni tinçlik şartnomasigaça hali katta iş borligini va Yevropa Ittifoqi öz xavfsizlik masalalarini özi hal qilişini bildirdi. NATO esa öz navbatida Ukraina ittifoqdörlarning mojaroni «adolatli va barqaror» yakunlaşi ustida işlayotganini yana bir bor ta'kidlagan. Tomonlarning pozitsiyalari hozirça uzoqda turibdi: Ukraina yana bir tajovuzdan işonçli kafolatlar talab qilmoqda, Moskva Şarqiy Yevropada NATO mavjudligini çeklaşga intilmoqda, yevropa hukumatlari esa tajovuzni mukofotlaydigan yoki Ukraina suverenitetini larzaga keltiradigan bitimga rozi bölmayapti.