Asosiy ma’lumotlar
- Tekfen va hamkorlar Qoraköldagi MTO loyihasining texnik va moliyaviy auditini boşladi; auditni 2026-yil oxirigaça yakunlaş rejalaştirilgan
- Prezentatsiyada qiymat 3,6 mlrd dollar, avval esa loyiha 2,5 mlrddan deyarli 5 mlrd dollargaça baholangan
- Prezident MTO ni şaxsiy taşabbusi deb atadi va uni şaxsan nazorat qilişini aytgan
Investorlar loyihani qayta körib çiqişga kirişdi
Çet el investorlari Buxoro viloyatining Qoraköl tumanidagi MTO gaz-kimyo majmuasi (Methanol-to-Olefin — tabiiy gazni polimer mahsulotlarga çuqur qayta işlaş) loyihasini qayta körib çiqiş uçun hujjatlarni töplaşni boşladi. Buni 3-noyabr kuni prezident bilan uçraşuvda Turkiyaning Tekfen kompaniyasi boş direktori Levent Kafkasli ma'lum qildi, deb xabar beradi «Gazeta». Uning aytişiça, kompaniya mutaxassislari texnik masalalarni töğridan-töğri obyektda muhokama qilmoqda va özbek tomoni bilan muzokaralar ötkazgan.
«Agar özaro manfaat bölmasa, loyihaning kelajagi bölmaydi»
«Hozir Qoraköldagi MTO gaz-kimyo majmuasi loyihasini qayta körib çiqiş va uning texnik-iqtisodiy asosini tahlil qiliş uçun zarur hujjatlarni töplaşga kirişdik. Bu hujjatlarni örganib çiqqaç, özbek tomoni bilan birga loyihani moliyalaştiriş uçun xalqaro moliya institutlariga murojaat qilamiz», — dedi Kafkasli «Özbekiston 24» telekanaliga. Iş yakunlangaç, investorlar muzokaralar natijalari va loyihani amalga oşiriş böyiça takliflarni yana prezidentga taqdim etmoqçi.
Yangi parametrlar va iştirokçilar
Prezentatsiyaga köra, loyiha 236 gektar maydonda amalga oşiriladi, uning qiymati 3,6 mlrd dollar deb baholanmoqda. Slaydda üç turk investor körsatilgan: Levent Kafkasli (Tekfen), Ahmet Razi Yalçin (OYAK boş direktor örinbosari) va Mehmet Ali Islamoglu (Nakkaş Holding boş direktori). Audit noyabrda boşlangan: texnik va moliyaviy auditni yil oxirigaça yakunlaş, texnologik yeçimlarni işlab çiqişni esa 2027-yil apreligaça tugatiş rejalaştirilgan.
Prezidentning pozitsiyasi
Prezident Şavkat Mirziyoyev MTO majmuasi uning şaxsiy taşabbusi ekanligini eslatdi: «Şu sababli men uni şaxsan nazorat qilaman va Qorakölda uni amalga oşiriş uçun barça zarur şaroitlarni yarataman». U hamkorlarga tayyorgarlik işlarini tezlaştirişga çaqirdi va qöşimça qildi: «Agar özaro manfaat bölmasa, loyihaning kelajagi bölmaydi». Investor vakili prezidentning fikriga qöşildi va belgilangan vazifalarga muvofiq harakat qilişga va'da berdi.
Vazir tayyorgarlik işlari haqida
3 mlrd dollardan oşiq qiymatga ega MTO loyihasi böyiça tayyorgarlik işlari boşlanganini Investitsiyalar, sanoat va savdo vaziri Laziz Kudratov ham «Özbekiston 24» ga bergan intervyusida aytib ötdi. Uning aytişiça, davlat rahbarining yirik turk kompaniyalari bilan muzokaralaridan söng ularning mutaxassislari Buxoro viloyatiga keldi. Loyiha tabiiy gazdan olefinlar olişni, söngra ular asosida, jumladan turli xil plastmassalar kabi polimerlar işlab çiqarişni nazarda tutadi.
Loyihaning uzoq tarixi va qiymat bahosining özgarişi
Loyiha bir neça yildan beri işlab çiqilmoqda: uning operatori Saneg guruhiga qaraşli Gas Çemical Complex MTO Central Asia kompaniyasi edi. 2022-yilda uni amalga oşiriş uçun «Qoraköl» erkin iqtisodiy zonasi taşkil etildi, 2024-yil martida esa prezident qurilişga start berdi. Qiymat bahosi bir neça bor özgargan: 2020-yilda — 2,8 mlrd dollar, 2021-yilda — 2,5 mlrd, 2022-yil iyulida — 4 mlrd, kompaniya saytida 3,1 mlrd körsatilgan, quriliş boşlanganda esa taxminan 5 mlrd dollar jalb etiş rejalari haqida xabar berilgan edi. Endi prezentatsiyada 3,6 mlrd dollar körsatilgan. Avval yiliga 1,3 mlrd kubometr gazni qayta işlaş va taxminan 1,1 mln tonna polimer mahsulot işlab çiqariş, uning 56 foizini içki bozorda sotiş közda tutilgan edi. Texnologiya litsenziyasini xitoylik Sinopec bergan, amerikalik Air Products esa metanol işlab çiqariş qurilmasini qurişi kerak edi.
