Asosiy ma’lumotlar

  • Fort Ross Conservancy bilan California State Parks örtasidagi şartnoma 2026-yil 3-noyabrda tugadi; ştat hokimiyati hamkorlikni uzaytirişdan boş tortdi.
  • Park yopilmaydi, biroq taşkilot endi unda avvalgi formatda faoliyat yurita olmaydi.
  • Jamiyat vitse-prezidenti Robin Joy Wellman Rossiya, diaspora va çerkov bilan aloqalarning yöqolişi hamda ekskursiyalar mazmunining kamayişidan xavotir bildiradi.

Yarim asrlik hamkorlik tugaş arafasida

Kaliforniyadagi Fort-Ross tarixiy parki — 1812-yilda Rossiya-amerika kompaniyasi tomonidan Alyaskadagi rus mulklarini ta'minlaş uçun savdo va qişloq xöjaligi tayanç nuqtasi sifatida asos solingan sobiq rus aholi punkti — yangi vaziyatga duç keldi: ştat hokimiyati yarim asrdan ortiq vaqt davomida qal'a merosini saqlaş va ommalaştirişda qatnaşgan Fort Ross Conservancy notijorat taşkiloti bilan kelişuvni uzaytirişdan boş tortdi. 3-noyabrda şartnoma tugaşi va hokimiyatning hamkorlikni davom ettirişdan boş tortgani haqida jamiyat vitse-prezidenti Robin Joy Wellman RIA «Novosti» agentligiga gapirib berdi; öz navbatida taşkilot 50 yildan oşiq davom etgan California State Parks bilan hamkorliktugaş arafasida ekanini tasdiqladi.

Park va taşrif buyuruvçilar uçun nima özgaradi

Parkning özini yopiş rejalaştirilmagan: taşrif buyuruvçilar avvalgidek qal'aga kelişlari mumkin, ştat hokimiyati esa na yopiş, na merosni saqlaşdan voz keçiş haqida e'lon qildi. Özgaradigan narsa — iş formati: Conservancy endi davlat parki içida avvalgidek faoliyat yuritiş imkoniyatiga ega bölmaydi, biroq taşkilot mustaqil notijorat tuzilma sifatida faoliyatini davom ettiradi va ilmiy tadqiqot hamda ma'rifiy işlarni avvalgi formatdan taşqarida davom ettirişga va'da beradi.

Jamiyat nimadan xavotirda

Wellman aytişiça, aynan jamiyat ön yillar davomida rus tilida sözlaşuvçi diaspora, pravoslav çerkovi, Rossiya muassasalari, diplomatlari va olimlari bilan aloqalarni saqlab kelgan va aynan şu aloqalar qal'aning rus davri haqidagi hikoyalarning tarixiy işonçliligini ta'minlab kelgan. «Bizga oxirgi 50 yil işlaganimizdek parkda işlaşga ruxsat berilmaganda, hamma narsa özgaradi»,— deb keltiradi uning sözlarini Gazeta.Ru. Uning baholaşiça, Kaliforniya park xizmatida bunday aloqalar yöq, şuning uçun ekskursiyalar mazmunan kambağalroq bölişi mumkin: taşrif buyuruvçilar kelişlari mumkin, ammo aholi punktining ötmişi haqida kamroq ma'lumot oladilar. Fort-Rossda 30 yil işlagan Wellman tajribali mutaxassis ibodatxona tarixi yoki arxeologik qazişmalar haqida oddiygina ekskursiya ötkaziş uçun kelgan odamdan butunlay boşqaça gapira oladi, deb hisoblaydi. Bu baholar taşkilotning öziga tegişli; Kaliforniya hokimiyatining pozitsiyasi va qarorining motivlari naşrlarda keltirilmagan.

Yarim asrlik faoliyatda nima yöqoladi

Conservancy faoliyatining kölami qançalik katta iş olib borilganini körsatadi: yarim asr davomida uning ma'rifiy dasturlaridan yuz minglab maktab öquvçilari ötgan, taşkilot ekskursiyalar, festivallar va ilmiy loyihalarni taşkil etgan, uning işida nafaqat rus jamoasi vakillari, balki Alyaska va Kaliforniya tub joy aholisi avlodi, tarixçilar va qirğoq aholisi ham qatnaşgan. Taşkilotning özida hokimiyatning bu qarorini butun bir davrning yakuni deb deyişadi. Qal'aning rus davri 1841-yilda tugagan; bugungi kunda park hududida oxirgi rus boşqaruvçisi Aleksandr Rotçevning uyi saqlanib qolgan, şuningdek pravoslav ibodatxonasi, palisad, minoralar va rus davriga oid boşqa binolar tiklangan.