Asosiy ma’lumotlar
- Aleksandr Stubb Ukraina böyiça Rossiya bilan muzokaralarda Yevropaning yagona vakili bölişi ehtimoliy nomzod sifatida körilmoqda
- Aleksandr Stubb Ukraina böyiça Rossiya bilan muzokaralarda Yevropaning yagona vakili bölişi ehtimoli sifatida körilmoqda
- Kelgusi haftada Abu-Dabida Rossiya, AQŞ va Ukraina örtasidagi fevraldan beri ilk uç tomonlama muzokaralar bölib ötadi
- Jared Kuşner Yevropa uçun «keng xavfsizlik arxitekturasi» ğoyasi muhokamasining ilgari surilganini ma’lum qildi
- Jarred Kuşner Yevropa uçun «keng xavfsizlik arxitekturasi» ğoyasi ilgari surilayotganini ma'lum qildi
Stubb — Yevropa nomidan mumkin bölgan muzokaraçi sifatida
Ukrainadagi uruşni tugatiş böyiça diplomatik sa’y-harakatlar kuçayib borayotgan bir paytda The National naşri Finlandiya prezidenti Aleksandr Stubbnning nima uçun asosiy nomzod deb atalayotganini tahlil qilmoqda Rossiya bilan muzokaralarda Yevropa vakili roli uçun. Amerika muzokaraçilari Yevropa uçun yangi xavfsizlik arxitekturasi ğoyasini ilgari surmoqda, Italiya boş vaziri Jorja Meloni esa Yevropa Kengaşi raisi Antoniu Koştega yuborgan maktubida yagona Yevropa pozitsiyasini şakllantirişni va yetakçi muzokaraçini belgilaş taklifini AQŞ davlatlari hukumatlari boşliqlarining ötgan haftada Irlandiyada bölib ötadigan norasmiy uçraşuvida körib çiqişni söradi.
Finlandiya prezidenti foydasiga dalillar
Çatham House’ning Yevropa dasturi direktori Greguar Roos The National’ga «mutlaqo işonç hosil qilganini» aytdi: 58 yoşli Stubb bu rolga eng mos keladi, çunki u siyosiy kapitalga va saylangan prezident mandatiga ega. Naşr suhbatdoşlari uning afzalliklari orasida fransuz tilini bilişi va Parijda öqigani, Fransiyaning işonçiga ega bölgani, Germaniya pozitsiyasini tuşunişi, Donald Tramp bilan yaxşi munosabatlari (Floridada birgalikda golf öynagan kun ham şu jumladan) hamda kiçik davlat rahbarining Fransiya yoki Germaniya vakiliga qaraganda boşqa Yevropa poytaxtlari uçun köproq qabul qilinadiganligini sanab ötdi. Rusi taşkilotida Yevropa xavfsizligi yönalişiga rahbarlik qiluvçi Oana Zamfir Stubbn Tramp va uning ma’muriyati bilan aloqa örnatganini, ayni paytda Rossiya tajovuzining qattiq tanqidçisi va Ukraina tarafdori bölib qolganini, şuningdek, uning Yevropa va Kiyev manfaatlarini himoya qilişiga işonç hosil qiliş mumkinligini, Moskva bilan har qanday narxda kompromiss izlaşiga emas, ta’kidladi. Qöşimça omil — Finlandiya tarixi: Rossiya bilan 1300 kilometrlik çegara va SSSR bilan qarama-qarşilik tajribasi, jumladan 1939–1940-yillardagi Qiş uruşi, undan keyin nisbiy avtonomiya saqlanib qolgan («finlyandizatsiya»). Ekspertlar bu model Ukrainani «finlyandizatsiya» qiliş haqidagi bahsli taklif kontekstida dolzarb ekanligini, bu holda Kiyev hududiy yöqotişlarga va Moskva talablariga tinçlik evaziga rozi bölişi kerak bölişini ta’kidlaydi.
Putinning töğridan-töğri aloqa kanali va Abu-Dabi muzokaralari
Stubb Norvegiya boş vaziri Yonas Gar Störe bilan birga Vladimir Putinning töğridan-töğri aloqa qilişning kam uçraydigan kanalini allaqaçon örnatgan: ötgan hafta 90 daqiqalik telefon suhbati bölib ötdi, uni Finlandiya prezidenti «oçiq va mazmunli» deb atadi, Störe esa «qaraşlarda katta farqlar mavjudligini» tan oldi. Suhbatdan söng Stubb Vladimir Zelenskiyni xabardor qildi va tinçlik «sukut orqali erişilmaydi» dedi. Kelgusi haftada Abu-Dabida Rossiya, AQŞ va Ukraina iştirokidagi muzokaralar bölib ötadi — bu fevraldan beri ilk uç tomonlama muzokaralar. Ukrainadagi sobiq AQŞ elçisi Uilyam Teylor hozirça Putinning pozitsiyasi yumşoqlaşganiga heç qanday belgi yöqligini, muzokaralarda esa mumkin bölgan sulhning texnik jihatlari — amerika dronlari orqali kuzatiş, sensorlar va qöşinlar ma’lum masofaga çiqarilişi bilan demilitarizatsiyalangan zona muhokama qilinganini aytdi. IISS vakili Ben Barri Yevropa vakiliga Yevropa Ittifoqi va Buyuk Britaniyadan aniq mandat hamda Vaşington, Moskva va Kiyevdagi işonç kerak bölişini, biroq agar Trampning özi «tinçlikparvar sifatida meros qoldiriş»ni xohlamasa, Yevropa yetakçisi unga ta’sir ötkaza oladimi — bu borada şubha bildirdi. Trampning özi Oq uyda «butun Yevropaga ta’sir qilişi mumkin bölgan» «juda katta» kelişuvga tayyorlanayotganini ma’lum qildi. Trampning maxsus elçisi Jared Kuşner prezident Yevropa yetakçilari bilan «keng xavfsizlik arxitekturasi» muhokamasini ilgari surganini, Abu-Dabidagi muzokaralar muvaffaqiyatli bölsa, Yevropa davlatlari iştirokidagi kengroq köp tomonlama formatga ötilişi rejalaştirilganini xabar qildi. Zamfir esa şuni ta’kidladi: «Rossiya bilan kim kelişuv tuzmasin, uni bajarişni aynan Yevropaga töğri keladi», Ukraina esa kelişuvning barqarorligi haqida işonçli kafolatlar bölmasa, uni qabul qilmaydi.
Kontekst: Stubbnning vakolatlari va pozitsiyasi
Finlandiya lavozimi ayniqsa muhim, çunki mamlakat prezidenti taşqi siyosatga javob beradi va oliy boş qömondon hisoblanadi. Stubb bu lavozimni 2024-yilda saylovda ğalaba qozonib egalladi, şundan söng Finlandiya NATOning potensial jihatdan muhim öyinçisi sifatida qarala boşlandiThe National ga bergan intervyusida u ötgan oyda boş vazirlikdan ketganidan söng siyosatga qaytişining sababi haqida şunday dedi: «Bu, ehtimol, mening kasbiy faoliyatimdagi eng samarali davr. Har bir daqiqadan bahramand bölamani, çunki bu qiyin lavozim ekanligini tuşunaman». U, şuningdek, Moskvaga bosimni saqlab qoliş tarafdori bölib kelmoqda. Hozirça Yevropa nomidan yagona muzokaraçi masalasi oçiq qolmoqda: Meloni faqat uning tayinlanişini körib çiqişni taklif qildi, ekspertlar esa mandat va Vaşingtonga haqiqiy ta'sir imkoniyati zarurligiga işora qilmoqda.
