Asosiy ma’lumotlar

  • Eronda maktablar oçiq qolmoqda, Maorif vazirligi «miş-mişlarga» e'tibor bermaslikka çaqirmoqda, lekin xüsusiy maktablar öta-onalarga uruş holati böyiça kö'rsatmalar yubormoqda
  • 2-noyabrda Eron davlat televideniyesi yadro zarbi holati böyiça tavsiyalar bilan efirga çiqdi; kö'plar Natanz yaqinidagi «Kirka» bunkeriga zarba berilişidan qörqmoqda
  • 5-noyabrda Axios AQŞning yirik zarbalarni qayta başlaşga yakuniy tayyorgarlik kö'rayotgani haqida xabar berdi; Trampda yangi Kongress işga kirişgaça taxminan ikki oy bor

Öçmaydigan qörqu

AQŞ va Eron örtasidagi harbiy töqnaşuvlar sönggi oylarda asosan tinçgan bölsa-da, Erondagi hayot doimiy tahdid hissi ostida davom etmoqda. «Havoda doimiy qörqu hissi bor. Har bir baland övoz meni titkitadi — hatto eşikning qöpol yöpilişini ham bomba tüşişi deb öylayman», — deb aytadi DW'ga Tehronlik 37 yaşli ayol. Urüşning birinçi oylaridan farqli ölaroq, uning bolalari yana maktabga boradi, lekin uning sözlariga kö'ra, ularni kiçik kvartirada uyda üşlab türiş ham çora emas.

Maktablar oçiq, lekin urüş holati böyiça kö'rsatmalar allaqaçon tarqatilgan

Bütün Eron böylab maktablar AQŞ va Isroil bilan harbiy qarama-qarşilik fonida işlaşda davom etmoqda. Şü bilan birga, Deutsçe Welle xabar berişiça, ayrim xüsusiy maktablar öta-onalarga uruş qayta başlansa yoki başqa favqulodda vaziyat yüz berganda qanday harakat qiliş kerakligi haqida xabarlar yuborgan; öta-onalar bünday xabarlarni ijtimoiy tarmoqlarda e'lon qilgan. Ta'lim vazirligi aholini tinçlantirişga harakat qilmoqda: uning vakili Ali Farhadi «qörqu uyğötiş va maktablarni yöpişga erişiş maqsadida tarqatilayotgan miş-mişlarga e'tibor bermaslikni» söragan, maktablarni oçiş yoki yöpiş töğ'risidagi qarorni vazirlik küç tüzmaları bilan birgalikda qabul qilişini va vaziyat ö'zgarsa, holat qayta kö'rib çiqilişini ta'kidlagan.

Davlat televideniyesi yadro zarbi haqida va «Kirka» bunker

Maorif vazirligi vakili miş-mişlarga e'tibor bermaslikni sörayotgan bir paytda, davlat ömmaviy axborot vositalarining özi mümkün bölgan yadro zarbi stsenariylarini mühaoka qilmoqda: 2-noyabrda Eron davlat televideniyesi efirga tavsiyalar bilan çiqdi — yadro hujumi bölsa, kamida 24 soat başpanada qoliş kerak. Eronda kö'plar AQŞ Tehrondan taxminan 220 km janubda, Natanzdagi yadro obyekti yonidagi «Kirka» (Pickaxe Mountain) degan yer osti bunkeriga yadro quroli bilan zarba berişga tayyorlanmoqda, deb qörquvda. Donald Tramp bü obyektga hujum qiliş imkoniyatini işorat qilgan, ammo yadro qurolidan foydala niş haqida oçiq gapirmagan. Eron hokimiyati bunkerda yadro dastüri bilan boğliq heç qanday iş ölib bori lişini rad etadi.

Janglardagi pauza va Axios signali

Sönggi oylarda AQŞ va Eron örtasidagi janglar asosan tinçgan, çunki Tramp ma'muriyati ö'rtaça müddatli saylovlarga e'tibor qaratgan edi. Lekin övoz berişdan ikki gün ö'tib, 5-noyabr kuni amerikalik Axios naşri AQŞ harbiylari Eronga qarşi yirik zarbalarni qayta başlaş ehtimoliga tayyorgarlikni yakunlamoqda, deb xabar berdi. Şü bilan birga, demokratik kö'pçilikka ega bölgan yangi Kongress Trampni harbiy ambitsiyalarini çeklaştrişi umidi bor. International Crisis Group maslahatçisi Hamidreza Azizi DW'ga bergan javöblarida saylov natijalarining uruşga ta'sirini baholaş hozirça qiyin, degan: Trampda yangi Kongress vakolatga kirişgaça kamida ikki oy bor va u içsiyosiy müvaffaqiyatsizlikni taşqi siyosatdagi müvaffaqiyat bilan qoplaşga urinib, zarbalarni qayta başlaşi mümkün. Uning sözlariga kö'ra, Eron hokimiyati saylov natijalarini öz ğalabasi sifatida qabul qilmoqda va ehtimol asosiy talablar böyiça yanada qattiq pozitsiyani egallaydi.

Özlariga ham yöpiq müzokaralar

Qatar vositaçilari Tehron va Vaşingtonni yangi taranglikning öldini öliş va yaqin günlerde töğ'ridan-töğ'ri müzokaralarga yö'l oçiş üçün tinçlik bitimi loyihasini kelişib ölişga kö'ndirişga harakat qilmoqda. Lekin hatto yaxşi xabardor eronlik jurnalistlar ham müzokaralar mazmuni haqida deyarli ma'lumotga ega emas. 31-oktyabrda jurnalist Hadi Mohammadi X'da yozgan edi: «İçki ömmaviy axborot vositalari odamlarning kündalik hayotiga töğ'ridan-töğ'ri ta'sir qiluvçi müzokaralar haqida bütülay xabarsiz. Ularga Axios, Al Arabiya, Al Jazeera va başqa xalqaro ömmaviy axborot vositalari xabarlarini kütişga töğ'ri keladi. Bünday mühitda öz rivoyatlarini yaratış va jurnalistika bilan şuğülla niş ma'nosiz». Şü «uruş tümanligi» fonida kö'plab eronliklar yangiliklarni küzatişdan çarçagan: ğarbiy Erondan bölgan 72 yaşli nafaqaxotin ayol DW'ga endilikda ataylab yangiliklardan qoçişini va üç farzandining mühojirlikka ketganidan xursand ekanini aytgan.