Asosiy ma’lumotlar

  • Şort-list: «vaybkoding», «generit», «AI-agent», «iişka», «data-markaz», «dofaminli», «nişaviy», «praym-era», «vozduhan», «trevijnik»
  • Ğolibni dekabr boşida 400 dan ortiq tilşunos aniqlaydi
  • 2024 yilda yil sözi «vayb», 2025 yilda esa «zumer» bölgan edi

Aksiyaning ön nafar finalçisi

«Gramota.ru» portali «Yil sözi — 2026» unvoniga da’vogarlik qilayotgan ön sözdan iborat qisqa röyxatni (şort-list) aniqladi. Buni portal matbuot xizmati ma’lum qildi, axborot esa Gazeta.Ru va Life.ru saytlarida e’lon qilindi. Röyxatga «dofaminli», «nişaviy», «praym-era», «vaybkoding», «generit», «AI-agent», «iişka», «data-markaz», «vozduhan» va «trevijnik» sözlari kirdi.

Sözlarning uç guruhi

Mutaxassislar finalçilarni uç tematik guruhga böldi. Şort-listning yarmisi sun’iy intellekt va texnologiyalarga oid leksikadan iborat: «vaybkoding», «generit», «AI-agent», «iişka» va «data-markaz». Ikkinçi guruhni tilşunoslar odamlarning qiyin davrlarda özlariga kiçik quvonçlar ravo köriş moyilligi bilan boğladi — bu yerga «dofaminli», «nişaviy» va «praym-era» sözlari kirdi. Life.ru aniqlaştirişiça, «dofaminli» sifati ilmiy qöllaniş doirasidan çiqib, endi yorqin va kuçli ijobiy his-tuyğular uyğotadigan narsani — masalan, manikyurni yoki gulçambarini tasvirlaydi, «praym-era» esa odamning alohida hayot davrini ataş uçun işlatiladigan «era» sözining yangi ma’nosini aks ettiradi. Uçinçi guruh — odam tiplarining oğzaki nomlari: «vozduhan» va «trevijnik». Tilşunoslar kuzatişiça, ilgari «skuf», «normis» va «masik» sözlari kirgan bu qator davom etib töldirilmoqda.

Qanday tanlandi va keyin nima böladi

Birinçi bosqiçda taşkilotçilar 500 dan ortiq söz töpladi. Finalçilar qidiruv sörovlari dinamikasi hamda bloglar, ijtimoiy tarmoqlar va OAVdagi qöllaniş çastotasi hisobga olinib tanlandi — Life.ru ma’lumotlarni SKAN monitoring tizimi taqdim etganini yozadi. Ğolibni dekabr boşida 400 dan ortiq tilşunos aniqlaydi, söngra söz «Gramota.ru» raqamli metasluğatiga kiritiladi. Taqqoslaş uçun: portal versiyasiga köra 2024 yilning sözi «vayb» böldi, 2025 yilda esa «zumer» yetakçi deb e’tirof etildi; öşa yili ikkinçi örinni «vygoraniye» (tuşkunlik), uçinçi örinni «red-flag» egallagan edi.

Ayrim sözlarning konteksti

Şort-listdagi ayrim sözlar allaqaçon mutaxassislar bahosiga sabab bölgan edi. Filologiya fanlari doktori Nataliya Kozlovskaya bildirdi, «vozduhan» katta ehtimol bilan yoşlar jargonining luğatlariga kiradi, ammo akademik luğatlarga tuşmaydi: uning sözlariga köra, bu söz odamga salbiy baho beradi, içki böşliq va öz yutuqlarini ortiqça körsatiş intilişi bilan boğlanadi, ma’nosining asosida esa «sözni şamolga taşlamoq» frazeologizmiga yaqin metafora yotadi. Bundan taşqari, ilgari rossiyaliklarning qariyb uçdan bir qismiinternet jargonidan olingan iboralarni eşitganda jahli çiqişi xabar qilingan edi.