Yevropada oziq-ovqat yana qimmatlaşmoqda: yangi mahsulotlar savatdan tezroq qimmatlaşmoqda

Tinç ötgan yildan söng oziq-ovqat savati yana qimmatlaşmoqda

Yevrozonada inflyatsiya oktabrda 4 foizga yetdi — bu uç yildan ortiq vaqt içidagi eng yuqori körsatkiç, deyiladi Eurostatning dastlabki ma'lumotlarida. Asosiy omil energiya resurslari böldi: yoqilği, elektr energiyasi va isitiş narxi yiliga 20,8 foizga qimmatlaşdi. Oziq-ovqat, alkogol va tamaki narxlari ança sekinroq — 1,6 foizga oşdi. Biroq örtaça raqamlar ortida bir xil bölmagan manzara yaşiringan: qayta işlangan mahsulotlar atigi 0,5 foizga qimmatlaşgan bölsa, qayta işlanmagan mahsulotlar — meva, sabzavot, göşt va baliq — avgustdagi 2,7 foizga qarşi birdaniga 4,6 foizga oşdi. Euronews qayd etişiça, tinç ötgan yildan söng Yevropada haftalik xaridlar yana qimmatlaşa boşladi.

Nima uçun yangi mahsulotlar boşqalarga qaraganda zaifroq

Qayta işlangan va yangi mahsulotlar örtasidagi farq logistika bilan izohlanadi: traktorlar dizel yoqilğisida işlaydi, issiqxonalarni isitiş kerak, deyarli hamma narsa yuk maşinalarida yetkaziladi. Bu xarajatlar keskin oşganda, omborda uzoq saqlab bölmaydigan yangi mahsulotlar ayniqsa zaif bölib qoladi. Oxford Economics kompaniyasining Italiya böyiça boş iqtisodçisi Nikola Nobile elektron şarhida şunday dedi: «Energiya resurslari va oziq-ovqat narx ösişining asosiy omillariga aylandi, asosiy inflyatsiya esa davom etayotgan energetika şokiga qaramay, umuman barqaror qolmoqda».

Italiya: yuk maşinasi haydovçilarining iş taşlaşi dökon javonlarini böşatib qöydi

Eng ötkir misol Italiya böldi. Taxminan ikki hafta davomida dizel yoqilği narxidan norozi bölgan yuk maşinasi haydovçilari mamlakat janubidagi yöllar va portlarni tösib qöydi. Omborlar yuklaşni töxtatdi va Kampaniya, Apuliya va Kalabriyada göşt, yangi sut, meva va qadoqlangan suv javonlari böşab qoldi — ba'zi kiçik dökonlarda buning uçun atigi bir kun yetdi. Istat milliy statistika idorasining dastlabki ma'lumotlariga köra, oktabrda Italiyada qayta işlanmagan mahsulotlar yiliga 7,5 foizga qimmatlaşgan (sentyabrda 5,5 foiz), örtaça iste'mol savati esa 1,5 foiz örniga 2,5 foizga oşgan.

Mamlakatlar böyiça xarita: Kiprdan Şvetsiyagaça

Sentyabr ma'lumotlari — YIIt barça mamlakatlarini qamrab oluvçi sönggi ma'lumotlar — xaridorlar qayerda köproq zarar körganini körsatadi. Oldinda yiliga oziq-ovqat va alkogolsiz içimliklar narxi 4 foizga oşgan Kipr turibdi, undan keyin Ispaniya (2,7 foiz), Ruminiya (2,6 foiz), Malta (2,5 foiz) va Portugaliya (2,4 foiz) keladi. YIIt dan taşqarida Turkiyadagi körsatkiç ança yuqori — 27,6 foiz. Şu bilan birga, YIItning 27 mamlakatidan 14 tasida oziq-ovqat bir yil oldingiga qaraganda arzonroq edi: narxlar eng köp Şvetsiyada tuşdi (−6,3 foiz), u yerda hukumat 1-apreldan boşlab oziq-ovqatga qösilgan qiymat soliğini 2027-yil oxirigaça ikki barobar kamaytirdi — 12 foizdan 6 foizga. Latviya, Vengriya va Çexiyada pasayiş 3,8 foizdan 4,8 foizgaça böldi. Yirik iqtisodiyotlar orasida Fransiyada yangi mahsulotlar yiliga 8 foizga qimmatlaşgan, oziq-ovqat narxlari esa umuman 1,2 foizga oşgan (INSEE ma'lumotlari), Germaniyada oziq-ovqat atigi 0,4 foizga qimmatlaşgan, Portugaliyada qayta işlanmagan mahsulotlar 3,7 foizga oşgan.

Töplangan ösiş va xonadonlarga tuşadigan turli yuk

Hozirgi ösiş allaqaçon sezilarli bölgan qimmatlaşuv ustiga qöşildi: energiya narxlari ösişni boşlagan 2021-yil sentyabridan buyon YIIt da oziq-ovqat taxminan uçdan bir barobar qimmatlaşdi. Vengriyada ösiş yarmidan oşdi, Bolgariya, Estoniya va Ruminiyada 50 foizdan ozgina köp böldi, Lyuksemburg, Şvetsiya va Fransiyada esa çorakka yaqin. Euronews e'tiborni şunga qaratadi: eng katta narx ösişi kuzatilgan bir neça mamlakat aynan oziq-ovqat xonadon xarajatlarida eng katta uluşni egallaydigan mamlakatlar ekan. Buxarest yoki Sofiyadagi oila uçun 2 foizli oşiriş byudjetdan Lyuksemburgdagi xuddi şunday oşirişga qaraganda kattaroq uluşni oladi. Pantheon Macroeconomics bahosiga köra, inflyatsiya yanvarda 4,5 foizga yetib, çöqqiga çiqadi va kompaniya dekabrda YMB stavkalarini oşirişni kutmoqda.