Turkiya 500 milliard dollarlik investitsiyali «National Energy 2040» energetika dasturini taqdim etdi

2040-yilgaça bölgan yöl xaritasi

Turkiya 500 milliard dollarlik investitsiya va 108 ming yangi iş örnini nazarda tutuvçi «National Energy 2040» energetika dasturini taqdim etdi. Mamlakat energetika va tabiiy resurslar vaziri Alparslan Bayraktar rejalarni payşanba kuni eʼlon qildi, deb xabar beradi Anadolu. Dastur öz qazib oliş hajmini oşiriş, qayta tiklanadigan va atom energiyasini kengaytiriş hamda energetik mustaqillikni mustahkamlaşga qaratilgan.

Elektroenergetika va tarmoqlar

Vazirlik prognoziga köra, elektroenergiya isteʼmoli 2025-yildagi 365 TVt·soatdan 2040-yilda 680 TVt·soatga yetadi, bundan 90 TVt·soat elektromobillarga töğri keladi. Örnatilgan quvvat 123 dan 281 GVtgaça oşişi kerak, bu 190 milliard dollar investitsiyani talab qiladi; unda qayta tiklanadigan manbalar uluşi 63 foizdan 77 foizga kötariladi. Quyoş energiyasi 26 dan 112 GVtgaça, şamol energiyasi 15 dan 63 GVtgaça ösadi (100 milliard dollar investitsiya), ularning umumiy quvvati 175 GVtga yetadi — bu tört baravar ösiş. Yana 116 milliard dollar elektroenergiya uzatiş va taqsimlaşga yönaltirilişi rejalaştirilgan: transformatorlar quvvati 50 foizga, liniyalar uzunligi 30 foizga oşadi, 10 ming kilometr uzunlikdagi 28 GVt yuqori kuçlanişli doimiy tok liniyalari quriladi, taqsimlaş tarmoqlari esa «aqlli» hisoblagiçlar, SCADA tizimlari va şahar halqa tarmoqlari bilan töliq qamrab olinişi közda tutilgan. Atom energiyasi quvvati 2040-yilgaça Akkuyu, Sinop va Frakiya AESlari hamda kiçik modul reaktorlar hisobiga 10 GVtga yetişi kerak. Transportni elektrlaştiriş sohasidagi maqsadlar — 20 million elektromobil va 1,5 million zaryadlaş stansiyasi.

Neft, gaz va davlat korxonalari

Neft-gaz sektorida Turkiya 2040-yilgaça isteʼmolni töliq öz qazib olişi bilan yopiş vazifasini qöygan: mahalliy neftning isteʼmoldagi uluşi kunlik isteʼmol 993 mingdan 718 ming barrelega kamaygan holda 15 foizdan 100 foizga oşişi kerak, gaz böyiça ham isteʼmol 59 dan 57 milliard kub metrga qisqargan holda 15 foizdan 100 foizga ötiş rejalaştirilgan. Umumiy qazib oliş maqsadi — sutkasiga 1,7 million barrel neft ekvivalenti. Beşta davlat kompaniyasi — TEIAS, EUAS, Eti Maden, TPAO va BOTAS — jami 210 milliard dollar sarmoya kiritişi lozim. Bayraktar, şuningdek, yaqin kunlarda davlat Eti Maden kompaniyasi MTAIC bilan birgalikda Nigerdagi loyihada birinçi oltin olinişini kutayotganini aytdi. Generatsiyadan taşqari, dastur 2025–2040-yillarda birlamçi energiya sarfini 40 foizga kamaytirişni nazarda tutadi, bu vazirlik bahosiga köra 240 milliard dollar tejab beradi.