Sudanda non tanqisligi yangi oçarçilik toğlqiniga xavf solmoqda: narxlar bir haftada ikki barobar oşdi

Non qoğğa kelmas bölyapti

Tezkor yordam kuçlari (TYYK) va Sudan armiyasi oğrtasidagi uruş başlanganiga deyarli üç yarim yıl böldi, Xartum aholisi üçün asosiy oziq-ovqat — nonni topiş tobora qiyinlaşmoqda. Poytaxtdagi köpçilik nonvoyxonalar bugğdoy narxining keskin oşişi va yoqilğğ tanqisligi tufayli yopildi, deb xabar beradi AFP. Xartumlik Savsan Mahmud, 44 yoş, üç farzandning onasi, oğzi va erining ikkala maoşini faqat nonga sarflayotganini aytdi: oila oyiga 900 ming funt (taxminan 88 dollar) yığğadi va kuniga bir marta non yeydi.

Valyuta qulaşi va nonvoyxonalarınng yopilişi

Sudan bugğdoyni asosan import qiladi, şuning üçün narxlar mahalliy valyuta kursiga toğğridan-toğğri boğğliq. Oxirgi bir oyda Sudan funti dollarga nisbatan qiymatininng taxminan 25 foizini yoğğotib, bir dollar 10 500 funtdan oşğan rekord past daraşaga tuşdi, soğng biroz tiklanib taxminan 10 200 böldi. Taqqoslaş üçün: uruş başlangan 2023-yilda bir dollar 500 funt edi. Xartumninng janubidagi Al-Azhari tumanidagi nonvoy Mutavakkil Ahmad Bobikir un narxi ikki barobar oşğanini, elektr uzilişlari esa generator üçün yoqilğğ sotib olişga majbur qilayotganini mağlum qildi; uninng fikriça, nonni 500 funtga — oğz xarajatidan past narxda — sotib, nonvoyxonani yopişi ehtimoli katta. AFP mağlumotlariga köğra, Xartum va mamlakat şarqidaki keng köğlamli elektr uzilişlari elektr stansiyalariga takroriy dron hujumlari bilan boğğliq.

Oçarçilik va gumanitar vaziyat

Xalqaro taşkilotlar mamlakatnıng ayrim qismlarida allaqaçon eğlon qilinğan oçarçiliknıng yanada tarqalişi xavfi haqida oğohlantirmoqda: taxminan 20 million odam oziq-ovqatnıng keskin tanqisligidan aziyat çekmoqda. BMT qoğğlab-quvvatlağan hisobotlariga köğra, Janubiy Kordofan va Şimoliy Darfur ştatlarida 200 mingdan ortiq odam oçarçilikka duç kelmoqda va 2027-yilga qadar bu ofat sakkiz şaharga yoyilişi mumkinligi haqida oğohlantirilgan. Poytaxtdan taşqarida bugğdoyninng katta qismi yordam sifatida keladi, biroq yoqilğğ tanqisligi, narxlarnıng oşişi va janglar tufayli yoğğlarnıng yopilişi yetkazib berişga toğsqinlik qilmoqda. Mamlakat tağsir zonalarga böğlinğan: armiya Xartumni, markaz va şarqni nazorat qiladi, TYYK esa ğarbdagi Darfurni va janubnıng bir qismini nazorat qiladi.

Kundalik hayotga tağsiri

Poytaxt aholisi yana ommaviy oşxonalarnıng oldida navbatga tizilmoqda, ularnıng köpçiligi 2025-yil martida armiya Xartum nazoratini qaytarib, TYYKni siqib çiqarganidan keyin faoliyatini qayta başlağan. Omdurmanda ommaviy oşxonalarni muvofiqlaştiruvçi Ombada Emergency Room guruhi «ehtiyoj doirasi kengayib bormoqda, minglab oilalar va köğirilğan şaxslarni qamrab olmoqda», hatto kuniga bir marta ovqat oliş ham orzu bölib qolayotganini oğohlantirdi. AFP havola qilğan markaziy statistika byurosi mağlumotlariga köğra, Sudanda qaşşoqlik darajasi 80 foizga yetgan, oğtgan yıl inflyatsiyasi esa 99 foizni taşkil etgan. Asosiy oziq-ovqat narxlari inqirozni aks ettiradi: bir kilogramm goğşt 50 dan 70 ming funtgça turadi va Omdurman bozoridaki xaridornıng soğzlariga köğra, avval odam ikki kilogramm olğan bölsa, endi 125 gramm sotib oladi.