Demokratlar Kongressning ikkala palatasini qölga oldi: AQŞdagi örta muddatli saylovlardan DWning beşta xulosasi

Demokratlar Kongressning ikkala palatasini ham qölga oldi

AQŞdagi örta muddatli saylovlar Demokratik partiya uçun sezilarli muvaffaqiyat bilan yakunlandi: partiya nafaqat muhim natijalarga erişdi, balki Kongressning ikkala palatasini ham nazorat qilişni qölga kiritdi. Buni Deutsçe Welle ovoz beriş natijalari böyiça beşta xulosa tahlilida yozdi. Naşr köplab saylovçilarning Donald Trampning çeklovsiz hukm suriş intilişiga qarşi ovoz berganini va institutsional çeklovlarning kuçayişini xohlaganini qayd etadi.

Parlament nazorati foydasiga signal

Keyin Kapitoliyga hujum, saylov qoidalarini özgartirişga urinişlar va Kongressni çetlab ötuvçi köplab prezident farmonlaridan söng, Tramp davrida Amerika demokratiyasi avtoritar tizimga aylanayotgani haqida xavotirlar mavjud edi. DW bahosiga köra, demokratik institutlar köpçilik qörqqanidan ham barqarorroq çiqdi. Saylovlardan keyingi Associated Press sörovi şuni körsatdiki, saylovçilarning taxminan 30 foizi demokratiya holatini mamlakatning asosiy muammosi deb hisoblagan, taxminan 70 foizi esa Kongress prezidentni yetarli darajada çeklamayapti, deb qaragan. Nazorat özgarişining amaliy ahamiyati şundaki, demokratlar endi byudjetni tasdiqlaydi, prezidentning taşabbuslarini moliyalaştirişdan boş tortişi hamda tekşiruv komissiyalarini tuzişi mumkin, bu esa ma'muriyatni öz harakatlari uçun hisobot berişga majbur qiladi. Şu bilan birga, Tramp Kongressni çetlab ötib, farmonlar bilan boşqarişni davom ettirişi mumkin.

Demokratlarning yangilanişi va respublikaçilar inqirozi

Uzoq vaqt işonçli yetakçilik va yagona strategiyaga ega bölmagan Demokratik partiyauçun bu natija siyosiy qudratning isboti böldi. Partiyaning respublikaçilar qal'alarida — Texas va Janubiy Karolinada ğalaba qozonişi, Kansasda esa 1932-yildan beri ilk bor Senat örnini egallaşi bunga yaxşi misol. Sahnaning old qismiga demokratlarning yangi avlodi çiqdi: kamida beş nafar nomzod, ularni çaproq bölgan Amerika Demokratik sotsialistlari (DSA) qöllab-quvvatlagan, Vakillar palatasiga saylandi. Bertelsmann jamğarmasi eksperti Brandon Born DW ga bergan izohida bunday siyosatçilar milliy darajada ğalaba qozona olmaydi, degan tezis rad etilganini qayd etdi va bu 2028-yilgi saylovlarga yöl oldida demokratlar kursi böyiça partiya içidagi munozarani boşlaşi mumkin. Respublikaçilartomonida esa, aksinça, içki kuraş pişib yetmoqda: Tramp Truth Social'da özini mağlubiyat uçun mas'ul deb hisoblamasligini aytgan, ammo qonunga köra 2028-yilda uçinçi muddatga nomzod böla olmaydi va partiyaga kim va qanday platformada saylovlarga çiqişi kerakligini hal qiliş qoladi.

Eron va Yevropa: taşqi oqibatlar

DW bahosiga köra, Eronga qarşi uruş va undan kelib çiqqan iqtisodiy qiyinçiliklar, avvalo energiya taşuvçilar narxining ösişi, respublikaçilarga köplab ovozlar qimmatga tuşdi. Bu, ehtimol, Trampga Eron bilan uzoq muddatli kelişuv yönalişida içki bosimni kuçaytiradi; saylovlardan sal oldin u Isroilga ikki yildan keyin baribir tugaydigan bitim doirasida milliardlab dollarlik harbiy yordam beriş niyatida ekanligini e'lon qilgan edi. Germaniya Marşall jamğarmasi eksperti Jan Lesser fikriça, saylov natijasi «bir qator muhim yönalişlar böyiça katta ahamiyatga ega»: demokratlar Trampning NATOga nisbatan siyosati, byudjet qarorlari va harbiy moliyalaştirişga köproq ta'sir qiladi, AQŞ yordamini qisqartiriş rejasini murakkablaştirişi va, ehtimol, Yevropa bilan, jumladan iqlim masalasida ham, muloqot va hamkorlikni qayta yölga qöyişi mumkin. Şu bilan birga, Lesser tariflar AQŞdagi manfaatdor tomonlar tufayli murakkab masala ekanligi haqida ogohlantirdi, garçi uning sözlariga köra, Kongress siyosiy spektrning ikkala tomonidan yangi qattiq tarif çoralari albatta qarşi çiqadi.