Asosiy ma’lumotlar
- YI qömitasi 2035-yil maqsadini 100%dan 87,5% kamaytirişga özgartirdi; furgonlar uçun — 90%dan 80%gaça
- Kompromiss maqsadni 90%ga kamaytiriş haqidagi Yevrokomissiya taklifidan yumşoqroq
- Kompromissni EPP, sotsialistlar va Renew Europe olib bordi; «yaşillar» uni investitsiya aniqligi uçun xavf deb atamoqda
Yevroparlament qömitasi 2035-yil maqsadini yumşatdi
Yevroparlamentning atrof-muhit qömitasi 2026-yil 4-noyabr, çorşanba kuni yangi yengil avtomobillar va furgonlar böyiça 2035-yilga möljallangan CO2 çiqindisi maqsadini yumşatişni qöllab-quvvatladi: avvalgi 100% örniga — 87,5% kamaytiriş. Iqlim jihatidan neytral pölatdan foydalanadigan işlab çiqaruvçilarga qöşimça 7,5% kredit hisoblab beriladi, furgonlar uçun maqsad esa 90%dan 80%gaça pasaytiriladi. Buni Euronews xabar qildi.
Yevrokomissiya taklifidan ham uzoqroq
Parlament kompromissi Yevrokomissiyasining pozitsiyasidan ham uzoqroqqa ketadi: 2025-yil dekabrda u avtomobil işlab çiqaruvçilar va hukumatlar, avvalo Germaniya hamda Italiya bosimi ostida dastlabki rejadandan voz keçib, maqsadni 100%dan 90%ga kamaytirişni taklif qilgan edi. Qolgan 10%ni Yevropa past uglerodli pölati va barqaror yoqilği uçun beriladigan kreditlar bilan qoplaş közda tutilgan edi — bu yöl bilan zaryadlanadigan gibridlar, hatto dizel va benzinli avtomobillar ham 2035-yildan keyin bozorda qolişi mumkin bölardi. 87,5% çegara bilan parlament versiyasi esa Komissiya variantiga qaraganda sanoatga yanada köproq moslaşuvçanlik beradi.
Kompromissni kim va nima uçun ötkazdi
Kompromissni markazçi fraksiyalar kelişib oldi: öng markazçi Yevropa xalq partiyasi (EPP), sotsialistlar va demokratlar (S&D) hamda Renew Europe. Şunga öxşaş versiya allaqaçon 22-oktabrda transport va sanoat qömitalari tomonidan ma’qullangan edi. EPPning boş muzokaraçisi, italyan deputat Massimiliano Salini ovoz berişni dvigatellarga qöyiladigan çeklovlarni yumşatiş böyiça kampaniyaning ğalabasi deb atadi. EPPning nemis iqlim matnçisi Peter Liese partiya «texnologik neytrallik» tarafdori ekanini ta’kidladi: uning sözlariga köra, 2035-yildan keyin masofani oşiruvçi qöşimça quvvat manbaiga ega elektromobillar va katta elektr yuriş masofasiga ega gibridlar öz rolini saqlab qoladi.
Green Dealga qarşi siljiş va «yaşillar» tanqidi
Ovoz beriş YI 2035-yildan boşlab içki yonuv dvigatelli yangi avtomobillar sotuvini amalda tugatişga qaratilgan dastlabki rejadan çetlaşişni anglatadi — bu maqsad 2023-yilda öng markazçilarning bir qismi qarşiligiga qaramay qabul qilingan edi. Euronews kontekstni eslatadi: Green Deal 2019–2024-yillardagi parlamentning asosiy yutuği bölgan, öşa paytda «yaşillar»ning hozirgidan 18 örin köpörinlari bor edi, tanqidçilar esa elektromobillar uçun zaryadlaş infratuzilmasi yetişmasligiga körsatib ötgan edi. YIda avtomobil işlab çiqariş hozir ham 2019-yildagi pandemiyadan oldingi darajadan taxminan 19–20% past (Bruegel ma’lumotlari, Euronews keltiradi). Nemis «yaşil» deputati Miçael Bloss ovoz berişni avtoprom uçun «yomon bitim» deb atadi: uning sözlariga köra, siyosiy ikkilanişlar yuqori xarajatlardan ham zararli, noaniqlik signali esa investitsiya xavfsizligi va iş örinlariga zarba beradi.
Keyin nima böladi
Qömita qarori hali qonun emas: kompromiss Yevroparlamentning töliq plenar yiğilişi ma’qulidan ötişi va YI a’zo davlatlari bilan muzokaralardan ötişi kerak. Ayni paytda poytaxtlarning pozitsiyalari farq qiladi: Germaniya va Fransiya avval avtoprom böyiça özlarining fransiya-germaniya kelişuvini tuzgan edi, unda iqlim jihatidan neytral pölatning roli parlament kompromissiga qaraganda ança kiçik. Şu sababli 2035-yil maqsadining yakuniy parametrlari hozirça aniqlanmagan.
