Asosiy ma’lumotlar
- Türkiye 30-oktabrda (nomzodlik juma kuni topşirilgan) Feridun Sinirlioğluni — sobiq taşqi işlar vaziri va BMTdagi doimiy vakilni — rasman körsatdi
- Turkiya 30-oktabr (nomzodlik juma kuni kiritilgan) Feridun Sinirlioğlu'ni — sobiq TIV rahbari va BMTdagi doimiy vakilni — rasman kö‘rsatdi
- 30-oktabrdagi Xavfsizlik Kengaşi sörovida Rebeca Grynspan 11 ta «qöllab-quvvatlovçi» ovoz bilan oldinda böldi, ammo heç bir nomzod qöllab-quvvatlaş olmadi
- Kipr Sinirlioğluning nomzodini oroldagi vaziyat sababli «çuqur institutsional ziddiyat» deb atadi
- Kipr Sinirlioğlu nomzodini oroldagi vaziyat tufayli 'çuqur institutsional ziddiyat' deb atadi
Türkiye BMT rahbari lavozimi uçun kuraşga qöşildi
Türkiye sobiq taşqi işlar vaziri Feridun Sinirlioğluni BMT Boş kotibi lavozimiga rasmiy ravişda nomzod etib körsatdi, deb xabar berdi The National naşri. BMTdagi Türkiyening doimiy vakili Ahmet Yıldız hujjatlarni juma kuni topşirdi — aynan şu kuni BMT Xavfsizlik Kengaşining navbatdagi norasmiy sörovi heç bir amaldagi nomzod kerakli qöllab-quvvatlaşga ega bölmaganini körsatdi. Bundan avval Türkiye taxminan bir yil davomida bu kampaniyada qatnaşmagan edi: taşqi işlar vaziri Hakan Fidaning aytişiça, Ankara keyingi BMT rahbari Lotin Amerikasi vakili bölişini kutgan. «Çuqur aniq bölganda, biz nomzodimizni BMTga prezidentimiz imzosini olgan maktub bilan rasman taqdim etdik», — dedi Fidan şanba kuni Atlantada bölib ötgan G20 taşqi işlar vazirlari uçraşuvi çegaralarida va buning maqsadi «çuqurni ğalabaga olib boradigan diplomatiq hissa» ekanini tuşuntirdi.
Xavfsizlik Kengaşidagi vaziyat
António Guterresni almaştiriş uçun kampaniya boşlanişida Lotin Amerikasi nomzodlari örtasidagi raqobat sifatida kutilgan edi, ammo bu masalada bölinib qolgan Xavfsizlik Kengaşi şu qadar favoritni aniqlay olmadi. 30-oktabrdagi yettinçi norasmiy sörovda Kosta-Rikalik Rebeca Grynspan 11 ta «qöllab-quvvatlovçi» ovoz bilan oldinda böldi, undan keyin Argentinadan Rafael Grossi (9), Gayanadan Carolyn Rodrigues-Birkett (8) va BAA dan Lana Nusseibeh (7) kelgan. Sörov nomzodni tavsiya etiş yuzasidan rasmiy ovoz beriş emas: Boş Assambleyaga tavsiya etiş uçun kamida töqqiz ovoz va AQŞ, Buyuk Britaniya, Fransiya, Rossiya va Xitoydan iborat beş doimiy a'zoning heç birining veto qöymasligi şarti kerak.
Sinirlioğlu kim va nega uning nomzodi bahsli
Feridun Sinirlioğlu, 70 yoş, 2015-yilda qisqa muddat Türkiyening taşqi işlar vaziri lavozimida işladi, söng 2016–2023-yillarda mamlakatni BMTda vakillik qildi, 2024-yil dekabrda esa OBŞE Boş kotibi etib tayinlandi. Uning nomzodi tanlovni kengaytiradi va prezident Recep Tayyip Erdoğanga bir neçta davlat hukmronlik qilgan xalqaro tizimda Türkiyega öxşagan mamlakatlar köproq vazn loyiq degan çöq qadimiy tezisini ovoz çiqariş uçun maydon beradi.
Qarşi çiquvçilar va mumkin bölgan ittifoqçilar
Nomzodga allaqaçon Kipr qarşi çiqdi: hukumat rasmiy vakili Konstantinos Letymbiotis yakşanba kuni uni «çuqur institutsional ziddiyat» deb atadi va «BMT a'zosi bölgan Kipr Respublikasi hududining 37 foizini 52 yildan beri qonunsiz okkupatsiya qilib turgan» mamlakat xalqaro tinçlikni himoya qiliş uçun tuzilgan taşkilotga boşçilik qila olmaydi, dedi. The National iqtibos keltirgan tahlilçi Ben Cohenning bahosiga köra, Sinirlioğlu «kompromissli» nomzod ta'rifiga töğri kelmaydi: unga qarşi hozir Xavfsizlik Kengaşi tarkibida bölgan Yunoniston, Kipr, İsrail, Yevropa İttifoqining salmoqli qismi va bir qança Yaqin Şarq davlati çiqişi mumkin. Şu bilan birga, Cohen fikriça, Sinirlioğluning OBŞEdagi iş tajribasi uni Moskva uçun afzal nomzodga aylantirişi mumkin — Sergey Lavrov uni bir neça marta maqtagan — rusiyaliklarning qöllab-quvvatlaşi öz navbatida Vaşington uçun veto qöyiş sababi bölişi mumkin. Baribir, Cohen qayd etadi, Donald Trumpning Erdoğan bilan munosabatlari AQŞ vetosini «aniq emas» holatga keltiradi, İsrail va falastinliklar, Kiprning kelajagi va sanksiya rejimlari yuzasidan keskin qarama-qarşiliklarga qaramay; Xitoyning pozitsiyasini u başorat qilişi qiyin deb baholaydi.
Ankaraning bu qadamining ortida nima bor
The Nationalga söroq qilingan mutaxassislar Türkiye uçun kampaniyaning ahamiyati ğalabada emasligi böyiça bir fikrda. International Crisis Group vakili Riçard Gowan qayd etadiça, Xavfsizlik Kengaşi kun tartibida muntazam ravişda Türkiyening qöşnilari — Kipr, Suriya va İran iştirokidagi nizolar turadi, şuning uçun Ankaraning Nyu-Yorkda maksimal ta'sirga intilişi tabiiy. Middle East Institute vakili Gonul Tol qöşimça qiladiça, hatto mağlubiyat holatida ham nomzod Türkiyega diplomatik profilini oştirişga va Erdoğanning ovozi «boşqa e'tiborsiz qoldirilmaydigan» mamlakat haqidagi narativini mustahkamlaşga yordam beradi. Şu bilan birga, ğalaba aynan Erdoğan imtiyozlariga şubha bildirayotgan davlatlarning roziligini talab qilardi. Alohida savol — muddatlar: Gowan aytişiça, Sinirlioğlu, xuddi Nusayba ö‘tgan oy poygada qö‘şilgan edi va XCCB davlatlari, Kipr, Iordaniya va Falastin qö‘llab-quvvatlaşini olgan edi; u ataylab kutib turdi — lotin amerikalik nomzodlar ö‘z mavqelarini yöqota boşlagunça, çunki erta kiriş bu mintaqani oldindan bosib ö‘tgandek kö‘rinardi.
