Prezident Buxoro viloyatidagi Tekhnoçem neft-kimyo klasteriga taşrif buyurdi: 420 million dollargaça investitsiya va kengaytiriş rejalari

Prezidentning taşrifi va dastur qamrovi

3-noyabr kuni prezident Şavkat Mirziyoyev Buxoro tumanidagi Tekhnoçem korxonasiga taşrif buyurib, neft-kimyo klasteri faoliyati va uning kengaytiriş rejalari bilan tanişdi, «Gazeta» xabar berdi «Özbekiston 24» kanali reportaji va prezident matbuot xizmatiga tayanib. Klaster «Gijduvon» erkin iqtisodiy zonasi hududida joylaşgan bölib, 69 gektar maydonni egallaydi va unda taxminan 500 kişi işlaydi.

Moliyalaştiriş va tört loyiha

Taqdimotga köra, 2024–2028-yillarga möljallangan investitsiya dasturining umumiy qiymati 420 million dollarni taşkil etadi, şundan 200 millioni (48%) allaqaçon özlaştirilgan. Muhimi, 420 million sxemada butun dastur qiymati sifatida körsatilgan, yaʼni kiritilgan mablağ emas — garçi investor vakili prezident bilan uçraşuvda bu 420 millionni «umumiy investitsiyalar» deb atagan va birinçi navbat allaqaçon işlayotgan deb aytgan edi. Moliyalaştiriş Özbekiston va Kanadadagi taʼsisçilarning 300 million dollari hamda 120 million dollar bank kreditidan iborat; kreditorlar orasida InfinBank va Islomiy Taraqqiyot Banki körsatilgan, ular örtasidagi taqsimot aniqlaştirilmagan.

Nima işlaydi, nima qurilmoqda

Dastur tört loyihani öz içiga oladi: piroliz distillatini gidrotozalaş (48,3 million dollar, 2026-yil), nafta, gaz kondensati va metanolni qayta işlaşning birinçi qurilmasi (80 million dollar, 2026-yil), gaz kondensati va naftani qayta işlaşning ikkinçi qurilmasi (41,7 million dollar, 2027-yil) hamda aromatik uglevodorodlar va neft mahsulotlari işlab çiqariş (250,4 million dollar, 2027–2028-yillar). Qiymati taxminan 128 million dollarni taşkil etuvçi birinçi ikki loyiha majmuaning amaldagi qismini taşkil etadi; qolgan ikki loyiha taxminan 292 million dollarga 2028-yil oxirigaça yakunlanişi rejalaştirilgan bölib, bu yiliga 400 ming tonna qayta işlaş qöşadi. Korxona vakilining aytişiça, dastlab faqat benzin va dizel yoqilğisi işlab çiqariş maqsad qilingan, ammo Rossiya va Yevropa mamlakatlaridagi hamkorlar bilan iş neft-kimyoning kengroq imkoniyatlarini körsatgan.

Rejalaştirilgan körsatkiçlar

Barça bosqiçlar yakunlangaç, xomaşyoni qayta işlaş hozirgi 260 ming tonnadan yiliga 660 ming tonnagaça ösişi, işlab çiqariladigan mahsulot qiymati esa yiliga 2,5 trln sömdan 6,2 trln sömgaça yetişi kerak. Byudjetga tuşumlar 215 milliard sömdan 575 milliard sömgaça ösişi, doimiy iş örinlari soni esa 500 dan 1200 gaça köpayişi kutilmoqda. Klaster har yili 200 million dollarlik mahsulot eksport qilişni (prezident matbuot xizmatiga köra — taxminan 180 ming tonna neft-kimyo, benzin va dizel yoqilğisi) va 330 million dollarlik importni almaştirişni rejalaştirmoqda; asosiy bozorlar — Qozoğiston, Qirğiziston, Tojikiston, Turkmaniston, Afğoniston va Yevropa Ittifoqi mamlakatlari.

Topşiriqlar va keyingi rejalar

Taşrif yakunlariga köra, prezident klasterning kengayişini qöllab-quvvatlaş, qöşimça yer uçastkalarini ajratiş va mutaxassislar tayyorlaş masalalarini hal qiliş topşiriğini berdi. Reportajda qayd etilişiça, investorlar neft-kimyo kadrlari tayyorlaş uçun taʼlim muassasasi taşkil etişni taklif qilgan. Bundan taşqari, prezident matbuot xizmati maʼlumotlariga köra, korxona 2028–2030-yillarda 150 ming tonna suyultirilgan gazni qayta işlaş böyiça xorijiy hamkorlar bilan muzokaralar olib bormoqda.

Korxona kimga tegişli

Oçiq maʼlumotlarga köra, Tekhnoçem qöşma korxonasi 2023-yil 11-iyulda Buxoro tumanining «Döstlik» mahallasida röyxatga olingan. Eng yirik taʼsisçi — 45% uluşga ega Grindoc Group Inc., 38,98% Davr Oil Trade MChJga, 16,02% esa Tulqin Xudoyqulovga tegişli. Rahbar va boş hisobçi Mirzohid Musayev deb körsatilgan, ustav fondi taxminan 313,7 milliard sömni taşkil etadi.