Ö'rta muddatli saylovlarda mağlubiyatdan sö'ng Tramp zaifroq bö'ldi — ve Yevropa uning xavfliroq bö'lişidan xavotirda

Saylovlardagi ağır mağlubiyat ve Yevropa uçun savol

2026-yilgi ö'rta muddatli saylovlar respublikaçilarga zamonaviy Amerika siyosiy tarixidagi eng ağır mağlubiyatlardan birini olib keldi: demokratlar Kongressning ikkala palatasi nazoratini qö'lga oldi ve butun mamlakat bö'ylab gubernatorlik lavozimlarini qö'lga kiritdi. Trampning ö'zi byulletenda qatnaşmagan edi, biroq saylovçilar, Euronews bahosi bö'yiça, uning maşhur bö'lmagan ma'muriyatiga ö'z hukmini çiqardi. Endi prezidentning vakolati zaiflaşgan, muxolifat esa mustahkamlangan holda, muddatining sö'nggi ikki yili qoldi. Bryussel uçun asosiy savolni naşr bilan suhbatda anonim Yevropa Ittifoqi diplomati şakllantiradi: zaiflaşgan Tramp xavfliroq bö'ladimi. «U „oqsoq ö'rdak“dan kö'ra kö'proq „qö'ltirgan it“ bö'ladi», — dedi diplomat, vaziyatni duşman Kongress tömonidan çeklovçi an'anaviy prezident obraziga qarama-qarşi qö'yib. AQŞ bilan aloqalar delegatsiyasiga rahbarlik qiluvçi Yevroparlament deputati Brando Benifei «yanada başorat qilib bö'lmaydigan taşqi siyosat»ni kutmoqda, uning sö'zlariga kö'ra, Ukraina ve Yaqin Şarq bö'yiça qarorlar Yevropaga jiddiy ta'sir qiladi.

Eron ve energetika inqirozi: tez yengillik kutilmaydi

28-fevralda boşlanib, Yevropani energetika inqiroziga sölgan Eron uruşi Yevropa diplomatlari taşvişlarining asosiylaridan biri. Eron uruş boşidan beri (iyundagi qisqa muddatli oçilişdan taşqari) Hormuz bö'ğözini deyarli tö'liq bloklab keladi ve suziş çeklovlari energiya narxlarini oşirib bormoqda. YIE uçun eng katta yutuq Vaşington ve Tehronning bö'ğozni qayta oçiş tö'ğrisidagi kelişuvi bö'lardi. Ruminiyalik yevrodeputat Virgil-Daniel Popescu saylovlar ö'z-özidan narxlarni pasaytirmasligini qayd etdi — muhimi, AQŞ ve Eron deeskalatsiya tömon harakatlanayotganligi. Mağlubiyatdan sö'ng Tramp, Bloomberg xabariga kö'ra, Eronga yangi zarbalar beriş ehtimolini pasaytirdi, mumkin bö'lgan deeskalatsiyaga işora qildi, biroq AQŞ «tayyor holatda» qolayotganini aytdi. Vilfrid Martens nomidagi Yevropa tadqiqotlari markazi eksperti Dimitar Likov şubhalanmoqda: Trampning tartibsiz harbiy aralaşuvi ve Binyamin Netanyahuning açinarli içki ahvoli hisobiga u «buni yaqin vaqtda kö'rmayman». Kongress prezidentga bosim ö'tkazişi mumkin: unda uruş e'lon qiliş konstitutsiyaviy huquqi bor ve AQŞning harbiy harakatlardagi iştirokini tö'xtatuvçi qonun qabul qilişi mumkin, biroq Tramp veto qö'yişi mumkin, uni yengib ö'tiş esa ikkala palatada övozlar uçdan ikki qismini talab qiladi — demokratlar ğ'alabasidan keyin ham qiyin erişiladigan natija.

Ukraina: silliqroq yetkazib berişlarga umid

Ukraina uçun saylov natijalari buriliş anglatişi mumkin. Saylovlar Vaşington ve Kiyev munosabatlari yomonlaşgan şaroitda ö'tdi: Tramp Rossiyaga dizel yoqilğisi importini AQŞga ruxsat bergani ve Moskvaga qarşi sanksiyalarni yumşatgani uçun tanqid qilindi. Demokratik Kongress prezidentga Ukrainaga harbiy yordamni — avvalo havo mudofaasi tizimlari ve ballistik raketalarni uşlovçi samolyotlarni yetkazib berişni — saqlab qolişi ve Moskvaga nisbatan qat'iyroq pozitsiya egallaşi uçun bosim ö'tkazişi kutilmoqda. «Umid qilamizki, bu ö'zgariş Ukrainaga harbiy yordamni silliqroq yetkazib berişga olib keladi», — deb Euronews diplomati sö'zlarini keltirdi. Vladimir Zelenskiy natijalarni ommaviy izohlamadi; seşanba kuni Berlinda çiqiş qilib , yakunlar e'lon qilinişidan oldin u AQŞ ve Yevropa yordamini davom ettiriş muhimligini ta'kidlagan edi. Rossiya ö'z navbatida saylov natijasi Trampning Moskva «tinçlik jarayoni» deb ataydigan masalada muzokara sa'y-harakatlariga ta'sir qilmasligiga umid bildirdi. Çeklovlar jiddiy bö'lib qolmoqda: demokratlarga Senatdagi filibusterni yengib ö'tiş uçun ikki partiyaviy konsensus kerak, Oq uyning Moskva bilan diplomatik muzokaralariga ta'sir esa çeklangan bö'ladi.

NATO ve savdo: nima ö'zgaradi, nima ö'zgarmaydi

Mağlubiyat Trampning Amerika qö'şinlarini Yevropadan olib çiqiş haqidagi baland övozli tahdidlarini pasaytirişi mumkin, biroq AQŞning qit'adan bosqiçma-bosqiç harbiy uzoqlaşişini tö'xtatişi dargumon. May oyida AQŞ Germaniyadan 5 ming harbiyni olib çiqiş haqida e'lon qildiva iyun oyida Yevropadagi mavjudligi böyiça olti oylik körib çiqişni boşladi, bu körib çiqiş yil oxiriga yaqin yakunlanadi. Şu bilan birga, Pentagon 2026-yilda Yevropadagi qöşinlar sonini 76 ming askardan pastga tuşirişi uçun Kongressga bu AQŞ yoki NATO xavfsizligiga zarar yetkazmasligi haqida rasmiy kafolat berişi şart. Demokratlar nazoratidagi Vakillar palatasi «qisqa muddatli paraşut» vazifasini bajarişi mumkin, ammo Euronews ta'biri bilan aytganda, Yevropa öz xavfsizligi uçun endi AQŞga tayanmasligi kerak degan tuşunçani özgartirmaydi. «Kuçlar muvozanatidagi siljiş özgarişlarni kafolatlamaydi. Yevropa öz mudofaasi uçun yanada köproq qilişda davom etişi kerak», — dedi Yevropa Parlamentining taşqi işlar qömitasi raisi David McAllister. Savdo sohasida özgarişlar ehtimoldan yiroq: tariflar va savdo bitimlari prezident nazoratida qolmoqda. 2025-yil iyulida tuzilgan bitim amalda: u Yevropa Ittifoqi tovarlarining aksariyati uçun 15 foizlik boj va Bryusselning amerika sanoat tovarlariga tariflarni bekor qiliş majburiyatini nazarda tutadi. Savdo böyiça komissar Maroş Şefçoviç çorşanba kuni «Törnberry bitimi»ga rioya qiliş eng muhim ahamiyatga ega ekanini va amerikalik hamkasblar bilan muntazam aloqalarni davom ettirayotganini bildirdi; Yevropa Ittifoqi 15 foizlik bojlardan istisnolar va pölatga qöyilgan 50 foizlik tarifni pasaytirişga erişmoqda. Bir qança deputatlar Tramp zaiflaşgan paytda bitimni qayta körib çiqişni talab qilmoqda: «Tariflar Yevropa eksportining AQŞ bozoriga kiriş şaroitlarini sezilarli darajada oğirlaştirdi. Uşbu kelişuvni qayta körib çiqiş kerak», — dedi «Çaplar» fraksiyasidan Paskuale Tridiko.