Mutaxassis fikriça, ara saylovlardan keyin Tramp Yevropa uçun xavfliroq bölişi mumkin

Içkaridan zaiflaşgan — taşqarida faolroq

AQŞdagi ara saylovlar, Kongressning ikkala palatasida ham demokratlarning jiddiy ustunligi körinib qolgan dastlabki natijalariga köra, Donald Tramp uçun «ikkinçi muddat böyiça referendum» böldi — hayot narxi ösişi, savdo siyosati oqibatlari va Iron bilan uruş masalalarida. Bunday xulosaga AQŞ mutaxassisi Yozef Braml kelmoqda, Euronews uçun yozgan şarhida, bu şarh naşrning rus va ingliz versiyalarida bir vaqtda e’lon qilingan.

Yevropa uçun nima özgaradi

Muallifning asosiy tezisi şundan iborat: Amerika tekşiruv va muvozanat tizimi prezidentni içki siyosatda taşqi siyosatga qaraganda kuçliroq çeklaydi. Demokratik Kongress qonun çiqaruvçi hujjatlarni tösib qöyişga, byudjetga ta’sir qilişga, tekşiruv komissiyalarini tuzişga va Oq uyning kadrlar siyosatini murakkablaştirişga qodir böladı — respublikaçilarning deyarli tösiqsiz hukmronlik davri tugadi. Lekin aynan şu sababli, Bramlning fikriça, Tramp davlat rahbari hozirça erkin qolgan sohalarda — savdo, mudofaa va taşqi siyosatda — harakat qiliş uçun qoşimça turtki oladi. Uning sözlariga köra, Yevropa uçun «ikkinçi muddatning eng oğir ikki yili» hozirgina boşlanişi mumkin.

Tariflar, NATO va Iron

Iqtisodiyot böyiça Braml allaqaçon amaldagi çeklovlarga e’tibor qaratadi: YIB bilan kelişuvdan söng Yevropa eksportining köp qismi uçun AQŞga bölgan boj ustki çegarasi 15 foizni taşkil etadi, bundan taşqari pölat va alyuminiyga qoşimça yiğimlar saqlanib qoladi. Audi misoli xarakterli: Yevropa avtomobillariga boj 25 foizga oşirilgani va Trampning işlab çiqarişni AQŞga köçiriş haqidagi oçiq talabidan söng kompaniya Amerika zavodiga taxminan tört milliard dollar investitsiya kiritişini e’lon qildi, uning boş direktori Gernot Döllner esa saylovlardan sal oldin Jorjiyadagi saylovoldi tadbirida prezident bilan birga paydo böldi. Xavfsizlik sohasida muallif Tramp NATO yordamini qayta-qayta şubha ostiga qoygani va yozda alyans sammitida yana AQŞning Grenlandiya — NATO ittifoqçisi Daniyaning hududi — ustidan nazoratni talab qilgani eslatadi, bu ittifoqlarga nisbatan «tijorat», bitimçilik yondaşuvini körsatadi. Eng xavfli vaziyat deb Braml Iron atrofidagi holatni ataydi: uruş boşlanganidan olti oydan köp özgaç barqaror nizoh yöq, Iron esa Hormuz boğozi hududida jahon iqtisodiyotining zaif tomonini körsatdi. Şu bilan birga, muallifning özining eskalatsiya muqarrar deb aytiş mas’uliyatsizlik bölardi deb qayd etadi — bu namoyişaviy qat’iylikka bölgan saqlanib qolayotgan turtki haqida gap ketmoqda.

YIBning bölinişi va MAGA merosi uçun kuraş

Alohida jihat — mafkuraviy: Bramlning fikriça, Tramp atrofidagilar millatlararo integratsiyaga şubha bilan qaraydi, şuning uçun Vaşington Bryussel vakolatlarini çeklaşga intilayotgan hukumatlar va partiyalar bilan ikki tomonlama aloqalarni faolroq yölga qoşişi mumkin. Muallif bunday «böl va hukmronlik qil» strategiyasining xabarçisini vitse-prezident Jay Di Vens va davlat kotibi Marko Rubioning Myunxen xavfsizlik konferensiyasidagi nutqlarida — har xil ohangda — köradi. Bundan taşqari, saylovlar amalda 2028-yilgi prezidentlik poygasini oçib beradi: Vens MAGAning mafkuraviy davomçiligini timsol etadi, Rubio esa taşqi siyosatda tajribaliroq va institutsionalroq respublikaçi, Trampning özi esa ehtimol ikkalasini ham ularning sadoqatini ta’minlaydigan raqobatda uşlab turadi. Alohida Braml demokratlarni «çapga buriliş» haqidagi xulosadan ogohlantiradi: Zohran Mamdani va progressiv nomzodlarning muvaffaqiyati uy-joy va soğliqni saqlaş muammolarini hal qilişga bölgan talabni aks ettiradi, ammo partiya içida progressiv qanot va tebranuvçi ştatlardaki ğalabalarni ta’minlagan örtaçalar örtasida mojaro pişib yetmoqda. Muallifning Yevropa uçun xulosasi: Trampni «ötib ketişini kutmaslik», balki tarif bosimiga çidamlilikni, NATO doirasidagi harbiy mustaqillikni va siyosiy birlikni öşiriş.