Yevropa komissiyasi raisi Koşta: YI ni kengaytiriş — Yevropaning «eng yaxşi geosiyosiy sarmoyasi»

Kengaytiriş strategik ustuvorlik sifatida

Yevropa komissiyasi raisi Antoniu Koşta Euronews sammitida ikkinçi marta çiqiş qildi, u Yevropa Ittifoqining kengaytirilişiga bağişlangan edi. U öz vakolat muddati boşidan beri kengaytirişni strategik ustuvorlik deb belgilaganini, barça nomzod davlatlarga taşrif buyurganini va ularning rahbarlari, institutlari hamda fuqarolik jamiyati bilan işlaganini aytdi. Uning bahosiça, kengaytiriş — Yevropaning tinçlik, xavfsizlik, demokratiya, barqarorlik va farovonlik uçun qilgan «eng yaxşi geosiyosiy sarmoyasi», bugungi noaniq vaziyatda esa u YI ni geosiyosiy öyinçi va iqtisodiy qudrat sifatida mustahkamlaydi.

2004-yilgi kengaytiriş raqamlari

«Kengaytiriş hammaga foyda keltiradi» degan tezisni isbotlaş uçun Koşta 2004-yilgi kengaytirişga oid maʼlumotlarni keltirdi: öşandan beri Yevropa Ittifoqiga 100 milliondan ortiq odam qöşildi, umumiy iqtisodiyot 2 trillion yevrodan ortiq ösdi, 22 yil oldin aʼzo bölgan Markaziy va Şarqiy Yevropa davlatlari iqtisodiyotlarini ikki baravardan ortiq oşirdi. Uning sözlariga köra, yangi aʼzo davlatlar 26 million iş örnini yaratişga yordam berdi, ulardan 6 milliondan ortiği şu davlatlarning özida. Koşta kengaytirişni «oğirlik» emas, balki umumiy farovonlikka sarmoya sifatida köriş kerakligini taʼkidladi.

Nomzodlarning yutuqlari va «28-aʼzo 28-yilga»

Koşta oktabr oyida Yevropa Ittifoqi Çernogoriya, Albaniya, Ukraina va Moldova bilan aʼzolik konferensiyalarini ötkazganini maʼlum qildi: Çernogoriya va Albaniya qöşimça muzokara bölimlarini dastlabki tarzda yopdi, Ukraina va Moldova esa yangi klasterlar böyiça muzokaralarni boşladi. Uning aytişiça, şu hafta Çernogoriya yana bir bölimni yopadi va barça bölimlar böyiça muzokaralarni yakunlaşga yaqinlaşadi; u mamlakat «2028-yilga kelib 28-aʼzo» bölişi mumkinligiga işonç bildirdi. Koştaning baholaşiça, Moldova barça klasterlar oçilgandan keyin aʼzolik tomon tez harakatlanişi mumkin, Ukrainaning yutuqlari esa Rossiyaga qarşi deyarli beş yillik uruş şaroitida ayniqsa eʼtiborga loyiq. U şuningdek Serbiyada yaqinda bölib ötgan saylovlarni va YI ning yangi hukumatni qonun ustuvorligi, ommaviy axborot vositalari erkinligi va korrupsiyaga qarşi kuraşga urğu berib qöllab-quvvatlaşga tayyorligini qayd etdi.

Bosqiçma-bosqiç integratsiya va aʼzolik muddatlari

Yevropa komissiyasi raisi aʼzolik foydalari faqat qöşiliş kunidan boşlanmasligi kerakligini taʼkidladi: nomzodlar bosqiçma-bosqiç integratsiya orqali allaqaçon YI ga yaqinlaşmoqda. Ğarbiy Bolqon uçun Ösiş rejasi sarmoyalarni va yagona bozorga yaqinlaşişni qöllab-quvvatlaydi; natijalar orasida u yevrodagi Yagona tölov zonasi qatnaşçiligi, çegara ötiş punktlaridagi yaxşilanişlar, transport va raqamli taşabbuslar, roumingning arzonlaşişini nomladi. Uning qaraşiça, Ğarbiy Bolqon barça davlatlarining kelajagi — YI da, Şimoliy Makedoniya, Bosniya va Gertsegovina hamda Kosovo zarur islohotlarni tezlaştirişi mumkin; uç haftadan keyin YI — Ğarbiy Bolqonning törtinçi sammiti bölib ötadi. Kengaytirişning yangilangan sur’ati bilan Yevropa yangi aʼzolar «yaqin yillar içida» ittifoqqa qöşilişi mumkin bölgan davrga kirib bormoqda, dedi Koşta.