Euronews Yevropa Ittifoqini kengaytiriş sammiti: Armaniston ariza topşirişga tayyorlanmoqda, Gruziya qotib qoldi, Çernogoriya 2028 yilga yöl olmoqda

AQŞ Yevropa Ittifoqiga aʼzolikni kengaytirişga sönggi ön yillikning istalgan davridan yaqinroq, biroq tösiqlar saqlanib qolmoqda

Bryusselda ötkazilgan Euronews kengayiş sammitida Ğarbiy Bolqondan Janubiy Kavkazgaça bölgan nomzod davlatlar rahbarlari Yevropa Ittifoqiga aʼzolik istiqbollarini muhokama qildi. Taşkilotçilar bahosiga köra, blok sönggi ön yillikdagi istalgan paytdan kengayişga yaqinroq turibdi, biroq siyosiy tösiqlar jarayonni buzib qöyişi mumkin. Yevropa Kengaşi raisi António Costa yozma murojaatida «Yevropa Ittifoqiga aʼzolik böyiça ambitsiya tarixiy noroziliklarni yengişga yordam berişi kerak» va kengayiş hammaga foyda keltirişini aytdi. Muhokama şarhini Euronews eʼlon qildi.

Armaniston va Gruziya qarama-qarşi yönalişlarda harakatlanmoqda

Janubiy Kavkazda ikki qöşni davlatning yönalişi ajralib ketdi. Armaniston boş vaziri Nikol Paşinyan «realistik» deb atadi 2027 yoki 2028 yilda Yevropa Ittifoqiga aʼzolik böyiça rasmiy ariza topşirişniva 2018 yildagi inqilobdan söng mamlakat demokratiyasini himoya qilişning asosiy yöli sifatida Yevropa Ittifoqini atadi. U Yevropa Ittifoqiga aʼzolik va Rossiya boşçiligidagi Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqida aʼzolikni saqlab qoliş örtasidagi kompromissni anglaşini tan oldi va tanlov arman xalqi qölida qolişini aytdi.

Gruziya: reja yöq, biroq Yevropa Ittifoqi özgarişiga umid bor

Gruziyaning arizasi, aksinça, «xorijiy agentlar» va «oilaviy qadriyatlar» haqidagi bahsli qonunlar tufayli 2024 yildan beri muzlatilgan. Boş vazir Irakli Kobaxidze sammitda aʼzolikka «juda sodiq» qolişini bildirdi, biroq muzokaralarni qanday qayta işga tuşiriş söralganda aniq reja taqdim etmadi. U Tbilisi qonunlarni bekor qilişni niyat qilmayotganini aytdi, Yevropa Komissiyasini ikkiyuzlamaçilik va «siyosiy şantaj»da aybladiva Gruziyaga Yevropa Ittifoqi nima uçun hali ham kerakligi haqidagi savolga blokning ham Gruziyaga munosabati, ham umuman özgarişi haqida «optimist» ekanini javob berdi.

Çernogoriya «ikkinçi darajali» aʼzolikka qarşi

Poygada yetakçilik qilayotgan Çernogoriya 2028 yilga qadar Yevropa Ittifoqining 28-aʼzosi bölişga umid qilmoqda. Yevropa işlari vaziri Maida Gorçeviç mamlakat «ikkinçi darajali» aʼzolikni qabul qilmasliginiaytdi, garçi hukumat qöşimça nazorat mexanizmlariga qarşi emas. Bu Komissiya ötgan oy taklif qilgan sxemaga tegişli: yangi aʼzolar uçun 15 yillik sinov davri bölib, eng jiddiy hollarda ovoz beriş huquqini töxtatib qöyişga olib kelişi mumkin. U, şuningdek, Podgoritsa Xorvatiya bilan ikki tomonlama masalalarni hal qiliş ustida işlayotganini, çegara nizosi esa aʼzolikdan keyin ham hal qilinişi mumkinligini maʼlum qildi.

Xorvatiya Fransiyadagi saylovlardan ogohlantiradi, Bolqon har xil tezlikda harakatlanmoqda

Xorvatiya boş vaziri Andrej Plenkoviç ogohlantirdi sörovnomalarga köra yevroskeptiklar yetakçilik qilayotgan Fransiyadagi yaqinlaşib kelayotgan saylovlar kengayişni buzib qöyişi mumkinligini: «Siyosiy voqealar kengayişga bugun heç kim tasavvur qila oladigan darajadan kuçliroq taʼsir körsatişi mumkin». U, şuningdek, aʼzolikning qatʼiy muddatlarini belgilaşni tanqid qildi. Ikkinçi eng yaqin nomzod Albaniya 2027 yil oxirigaça muzokaralarni yakunlaş maqsadini tasdiqladi; boş vazir Edi Rama Yevropa Ittifoqi uçun «Helmut Kohl oni»ga çaqirdi va Serbiyaning yangi rahbariyati Kosovoni tan olişdan boş tortişni yumşatişi dargumonligi haqida ogohlantirdi. U, şuningdek, migratsion maʼlumotlar almaşiş böyiça Italiya bilan bahsli kelişuv Giorgia Meloni hokimiyatda qolganiça kuçda qolişini aytdi. Şimoliy Makedoniya, aksinça, yillar davomida Bolgariya bilan nizo tufayli joyida turibdi: prezident Gordana Siljanovska-Davkova mamlakatning yevropa umidlari bolgar ozçiligini tan oliş böyiça konstitutsiyaga özgartirişlar talab qilayotgan Bolgariya tomonidan «garovga qöyilganini» bildirdi.

Ukraina doimiy çeklovlarga qarşi, Moldova Bryusselni ortda qoldirmoqda

Ukraina boş vaziri Sergiy Koretskiy bir qança aʼzo davlatlar bosimi ostida Komissiya taklif qilgan ayrim qişloq xöjaligi mahsulotlarini istisno qilişni rad etdijumladan, buğdoy va don mahsulotlarini ham töliq a’zolikdan keyin ham Yevropa Ittifoqi bozoriga kiritmaslik taklif qilingan. «Ötiş çoralari kengayişning bir qismi bölişi mumkin, ammo ular aniq xavflarni hisobga olişi kerak… Ular doimiy çeklovga aylanmasligi lozim», — dedi u va Kiyev 2027-yilning birinçi yarmida muzokara bölimlarini yöpişni boşlaşga intilayotganini qöşdi. Euronews ma’lumotiga köra, Moldova tez orada yetakçilar guruhiga kirib oldi: mamlakat Yevropa Komissiyasi ulgurgandan ham tezroq islohotlar ötkazmoqda, şu sababli u barça klasterlar rasman oçilişidan oldin bölimlarni yöpişga tayyor bölib qolişi mumkin. Baş vazir Vasile Toğfan buni Ukraina bilan «poyga» sifatida körib çiqişdan baş tortdi va özaro tezlaşuvni qayd etdi. U keng qamrovli kiberhujum tufayli sammitga şaxsan qatnaşa olmadi — bu hujum natijasida qariyb 750 000 kişiga tegişli ma’lumotlar buzib yuborilgan edi: uning sözlariga köra, hukumat şubha qilganidek, orqasida «davlat subyekti» turadi va «şubhali röyxat juda uzun emas». NATOga a’zolik haqida u hukumat buni «qat’iy qöllab-quvvatlagan bö’lardi», ammo neytralitetni mustahkamlovçi konstitutsiyani özgartiriş uçun parlamentda köpçilik yöqligini aytdi.