Asosiy ma’lumotlar

  • Sovutiş uskunalari tizimlariga qilingan hujumlar Buyuk Britaniya, şu jumladan, kamida 11 Yevropa mamlakatiga tegdi
  • Italiya razvedka xizmatlari bilan favqulodda yiğiliş ötkazdi; YEI jamoaviy javobni muhokama qilmoqda
  • Ruminiya regulyatori hujumni «yarim havaskorlik» deb ataydi va davlatning iştirokini istisno qiladi

Nima böldi

Sönggi kunlarda Yevropada supermarketlarning sovutiş uskunalarini boşqariş tizimlariga qaratilgan bir qator kiberhujumlar qayd etildi: hujumçilar masofadan sovutgiçlar va muzlatgiçlardagi haroratni oşirib bordi, natijada çakana savdo kompaniyalari buzilgan mahsulotlarni taşlab yuborişga majbur böldi. AFP ma'lumotlariga köra, hujumlar kamida 11 mamlakatga tegdi: Belgiya, Estoniya, Finlyandiya, Germaniya, Irlandiya, Italiya, Lyuksemburg, Niderlandiya, Portugaliya, Ruminiya va Şvetsiya. Euronews qöşimça qilişiça, Yevropa Ittifoqiga kirmaydigan Buyuk Britaniya ham zarar körgan. Hodisalar uçun heç kim javobgarlikni öz zimmasiga olmadi, motiv esa noma'lum qolmoqda.

Hokimiyatlarning munosabati

Italiya hukumati seşanba kuni razvedka rahbarlari va Milliy kiberxavfsizlik agentligi bilan favqulodda yiğiliş ötkazdi; agentlik çakana savdo kompaniyalariga texnik tavsiyalar yubordi. Italiya hokimiyatlari ta'sir hozirça «juda çeklangan» ekanini ma'lum qildi: faqat xavfsizlik tizimlari eskirgan, interfeyslari internetga oçiq va autentifikatsiya mexanizmlarida zaifliklari bor dökonlar zarar körgan; butun mamlakat böylab taxminan 20 ta şikastlangan dökon haqida xabar berilmoqda. Yevropa Komissiyasi vakili Tomasz Regnie (Tomas Regnie) agentliklar seşanba kuni milliy hokimiyatlar bilan «jamoa bölib qanday eng yaxşi javob beriş» masalasini muhokama qilayotganini xabar qildi va «Bu alohida hodisalar emas» deb ta'kidladi. Oziq-ovqat va qişloq xöjaligi böyiça Yevropa komissari Kristof Xansen hujumlarni «oziq-ovqat ta'minot zanjirimizni buziş va iste'molçilar işonçini zaiflaştirişga qaratilgan atayli uriniş» deb atadi va bu jiddiy qabul qilinişi kerak bölgan signal ekanini ogohlantirdi. Regnie esa mumkin bölgan aybdorlarning kimligini aytişdan boş tortdi.

Mamlakatlar böyiça qamrov va aybdorlar haqidagi versiyalar

Zarar körgan dökonlar soni turli mamlakatlarda sezilarli darajada farq qiladi. Italiyada, Sitsiliyadagi Coop supermarketlarini boşqaruvçi guruh direktori Juzeppe Spadaroning sözlariga köra, tarmoqdagi 300 dökondan törttasi hujumga uçragan; zararni u «bir neça ming yevro» deb baholaydi va Corriere della Sera gazetasiga «Hammasini taşlab yuborişimizga töğri keldi. Javonlar böş» dedi. Germaniyada törtta dökon, Ruminiyada esa oltita dökon zarar körgan. Ruminiya Milliy kiberxavfsizlik boşqarmasi direktori Dan Çimpian AFP agentligiga boşqa infratuzilma xavf ostiga tuşmaganini aytdi va Bryussel amaldorlaridan farqli baho berdi: «Bu yarim havaskorlik işi körinişida. Biz heç qanday holatda bu orqada davlat subyekti turişidan şubhalanmaymiz». Şvetsiyada zarar körgan yettita Coop dökoni allaqaçon oddiy işiga qaytgan; tarmoq vakili Karlos Kansinos şikastlangan uskunalar eski 4G mobil tarmoqlari orqali ulanganini tuşuntirib, kompaniya modernizatsiya dasturi doirasida sovutgiçlarni 5G ga ötkazayotganini aytdi. Belgiya eng köp zarar körgan mamlakatlar qatoriga kirdi — u yerda bir neça tarmoqning önlab dökonlari sovutiş uskunasidagi nosozliklar haqida xabar berdi, federal prokuratura esa tergov boşladi.

Kontekst va uskunalarning zaifligi

Bu hodisa yuzlab fransuz supermarketlariga öxşaş kiberhujum sodir bölganidan uç hafta ötib yuz berdi; ular ham buzilgan mahsulotni taşlab yuborişga majbur bölgan edi. Buyuk Britaniyada Milliy kiberxavfsizlik markazi rahbari Riçard Horne BBC ga muammo «butun oziq-ovqat ta'minot zanjiriga» tegişli bölganini va «zaif texnologiyadan foydalanilgan» bir neça holat bölganini ma'lum qildi; uning sözlariga köra, markaz xodimlari xavf ostida qolganlarni ogohlantirib, «butun tun işladilar». Mustaqil göşt yetkazib beruvçilar assotsiatsiyasi (AIMS) BBC ga a'zolaridan ikkitasining sovutgiçlari eriy boşlaganini, yana birida sovutiş qurilmalaridagi harorat keskin kötarilganini xabar qildi. Keng qamrovli zaiflikning sababi şundaki, supermarketlarning sovutiş tizimlari köpinça internetga ulanadi, şunda pudratçilar ularning işini masofadan kuzatib, uskunani ta'mirlaşi mumkin: Euronews havola qilgan Forescout kompaniyasi tadqiqotlari ma'lumotlariga köra, 99 mamlakatda deyarli 13 000 sovutiş uskunalarini boşqariş xizmati internetda oçiq holda mavjud. Hujumlar ortida kim turgani va maqsadlari qanday bölgani haqida naşrlarda xabar berilmagan.