Neft va benzin narxlarining ösişi AQŞning ara seçimlarida respublikaçilarga zarba bölişi mumkin

Seçimler oldidan neft şoki

AQŞ va İsrailning İranga qarşi uruşi keltirgan yoqilği narxlarining ösişi 3-noyabrdagi ara seçimlarda Respublikaçilar partiyasining pozitsiyasini qiyinlaştirişi mumkin, deb yozadi Anadolu. Qonflikt boşlanişiga qadar 72,48 dollar bölgan Brent 126 dollardan yuqoriga kötarilgan edi, 30-oktabrga qadar hafta natijasi böyiça 113,43 dollar belgisida yopildi — bu taxminan 56,5 foiz ösiş demakdir. American Automobile Association ma'lumotlariga köra, AQŞdagi benzinin örtaça narxi taxminan 2,98 dollardan galon uçun 1-noyabrga 4,17 dollarga çiqdi, ya'ni deyarli 40 foizga.

Kim va qança tölaydi

Centre for Researç on Energy and Clean Air (CREA) bahosiga köra, Ormuz böğozidagi buzilişlar keltirgan şok butun dunyo böylab iste'molçilarga yoqilğiga 468 milliard dollar qöşimça xarajat qöşdi; uning taxminan 160 milliard dollari, ya'ni summaning deyarli uçdan bir qismi AQŞga töğri keladi. 30-oktabrda e'lon etilgan Pew Researç Center söroviga köra, amerikaliklarning 74 foizi benzin va energiya narxlaridan jiddiy xavotirda — iyuldagi 60 foiz va yanvardagi 43 foizga qaraganda. Donald Tramp administratsiyasiga bosim yana ham kuçaymoqda, çunki u energiya taşuvçilari narxini pasaytirişni bir neça bor va'da qilgan edi.

Ekspert fikrlari: siyosat va zaxiralar

Oslo universitetining postdok-tadqiqotçisi Françesko Sassi fikriça, uruş AQŞning energetik mustaqilligi haqidagi tasavvurni qulatgan va qimmat energiya seçimlarda «muqarrar» ravişda respublikaçilarga zarba böladi; uning sözlariga köra, yaqin vaqtda narxlarning pasayişini kutmaydi. Energy Intelligence Groupning neft bozorlari böyiça iqtisodçisi Jyulyen Matonye eslaydi: AQŞ martda MEA bilan kelişilgan qaror böyiça strategik zaxiradan tört oy içida 172 mln barrel çiqarişni rejalaştirgan edi; bu yetkazib berişlar davom etmoqda va zaxiralar 1982-yildan berigi eng past belgiga — 283 mln barrelga tuşgan. Uningça, qisqa muddatli vositalar tugagan va «faqat diplomatiya risk premiyasini olib taşlagan» teng: Tehronda muhokama etilgan, Ormuz böğozini oçişga almaşuv AQŞ blokadasini bekor qiliş taklifi har qaysi zaxiradan muhimroq. U yana şuni qayd etgan ki, yozda AQŞda benzinga bölgan talab taxminan 4 foizga tuşgan.

Bozor kelajagi

ICISning katta analitigi Paolo Skafetta neft narxlarida noaniqlik va özgaruvçanlik saqlanişini kutmoqda, garçi benzin RBOB fyuçerslari talab va taklifning pasayişi fonida tuşişi mumkin. Ormuz böğozi orqali oqimlarning barqaror tiklanişi va Rossiya–Ukraina uruşining tugaşi ehtimoli benzin va dizel bozorlariga bosimni pasaytirişi mumkin edi, biroq hududiy narx farqi va fraxt xarajatlarining ösişi yoqilği savdosini buzişni davom ettirmoqda.