Gruziya baş vaziri Kobaxidze EIga a’zo böliş böyça çigal vaziyatdan çiqiş yöllarini nomlab bermadi

Bryusselga yönaltirilgan ayblovlar — harakat rejasiz

Euronewsning kengayişga bağişlangan sammitida Gruziya baş vaziri Irakliy Kobaxidze seşanba kuni hukumati Yevropa Ittifoqiga a’zo bölişga «juda sodiq» qolayotganini aytdi, biroq töxtab qolgan qöşiliş jarayonini qanday jonlantiriş niyatida ekanligiga işonçli izoh bermadi. Buning örniga u Bryusselni siyosiy «şantaj»da aybladi va munosabatlar uzilişi uçun javobgarlikni qayta-qayta Yevropa Komissiyasiga yukladi, Tbilisining Yevropa ambitsiyalarini töxtatgan bahsli qonunlarni qayta körib çiqişdan baş tortdi, deb yozadi Euronews.

Mojaroning xronologiyasi

Gruziya 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga töliq miqyosdagi bosqinidan söng Ukraina va Moldova bilan birga EIga a’zo böliş uçun ariza topşirdi. Komissiya öşa paytda demokratiya, qonun ustuvorligi va institutsional islohotlardagi yetarli emas taraqqiyotga işora qilib, nomzod maqomini berişni keçiktirdi. Kobaxidze bu qarorni «katta xato» deb atadi va Komissiya bahosiga köra Gruziya nomzod maqomini olgan Moldova yoki Bosniyadan yaxşiroq natijalar körsatayotganini ta’kidladi. Gruziya nomzod maqomini oxir-oqibat 2023-yil dekabrda oldi, biroq munosabatlar tez yomonlaşdi: Yevropa Kengaşi hukumatning harakatlari qöşiliş jarayonini amalda töxtatib qöyganini xulosa qildi. 2024-yil noyabrda Tbilisi yakka tartibda 2028-yil oxirigaça a’zo böliş böyça muzokaralar oçilişiga erişmaymiz deb e’lon qildi — bu sud tizimidan ommaaviy axborot vositalari erkinligigaça bölgan jiddiy demokratik orqaga çekiniş haqidagi Komissiya hisobotidan keyin sodir böldi.

Bahsli qonunlarni bekor qilişdan baş tortiş

Euronews keltirgan ma’lumotlarga köra, gruzinlarning qariyb 80 foizi EI a’zoligini qöllab-quvvatlayotgan bir holda hukumat nega bunday qaror qabul qilgani haqidagi savolga Kobaxidze javobgarlikni yana Bryusselga yukladi: «Agar Yevropa Komissiyasi Gruziya uçun a’zo böliş muzokaralarini oçişga qaror qilsa, biz darhol qöşilamiz. Bu biz emas edik». Asosiy lahza uning mojaro markazida turgan ikki qonun — xorijiy ta’sir şaffofligi töğrisidagi qonunçilik va NHOlar milliy reyestri haqidagi qonunlarni bekor qilişdan tamoman baş tortişi böldi. Ikkala hujjatni ham Yevropa Kengaşining Venetsiya komissiyasi tanqid qilgan va hukmron partiyani qonunçilikni qayta körib çiqişga ikki marta çaqirgan edi: komissiya fikriça, maqsadlar aniq emas, ba’zi ta’riflar xunuk, jinoiy jazolar esa mutanosib emas. Kobaxidze bekor qiliş talabi Gruziya suverenitetini buzadi deb bildi, qonunni «xalqaro standartlarga töliq mos» deb atadi va Venetsiya komissiyasining özini ham siyosiy qarama-qarşilikda aybladi, Bryussel talablarini esa Gruziya Moskva körsatmalariga böysunişga majbur bölgan sovet davriga qiyosladi.

Nima noma’lum qolmoqda

Jurnalistlar çigal vaziyatdan çiqiş uçun aniq qadamlarni nomlab berişni söraganda, Kobaxidze Komissiya bilan oçiq muhokama ötkazişga tayyor ekanligi bilan çeklandi. Gruziyaga umuman EIga nega a’zo böliş kerakligi haqidagi savolga u EI özgaradi, degan umidda ekanini aytdi — bu faqat Gruziyaga emas, ittifoqning butunlay özgarişiga ham tegişli, çunki geosiyosiy qiyinçiliklar va iqtisodiy qiyinçiliklar ortib bormoqda. Euronews suhbat yakunida ta’kidlaydi: Kobaxidze Komissiyani ikkiyuzlamaçilik, siyosiy aralaşuv va Tbilisi bilan muloqotdan baş tortişda aybladi, biroq çigal vaziyatdan çiqişning aniq yölini taklif qilmadi va hukumatning EIning asosiy e’tirozlarini hal qilişga tayyorligi haqida işoralarni ham bermadi. Yevropa Komissiyasining hisobotlari Yevropa Kengaşi tomonidan qöllab-quvvatlangan bölib, u yerda 27 rahbar nomzodning a’zo bölişini bir ovozdan tasdiqlaşi kerak; 2025-yilgi rezolyutsiyada EI rahbarlari gruzin hokimiyatini EI institutlari va Tbilisidagi EI missiyasiga qarşi duşmanlik ruhidagi bayonotlarni töxtatişga çaqirdi.