Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqi oziq-ovqatga breksitdan keyingi tekşiruvlarni bekor qiliş bitimi loyihasini kelişib oldi

Bitim loyihasi Yevropa Ittifoqi davlatlariga yuborildi

Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqi oziq-ovqat va qişloq xöjaligi mahsulotlari eksportiga breksitdan keyingi tekşiruvlarni bekor qiliş töğrisidagi bitim loyihasini kelişib oldi — bu oyda bölib ötişi kutilayotgan Buyuk Britaniya–Yevropa Ittifoqi sammiti oldidan. Bu haqda BBC xabar berdi öz manbalariga tayanib: SPS bitimi deb ataladigan (sanitariya va fitosanitariya çora-tadbirlari haqidagi) 200 sahifalik loyiha Brüsselda Yevropa Ittifoqi davlatlariga çorşanba kuni elçilar uçraşuvida körib çiqiş uçun yuborildi. U bilan birga emissiya kvotalari savdosi va yoşlar dasturi böyiça loyihalar hamda rahbarlarning qöşma bayonnomasining 15 sahifalik loyihasi ham tarqatildi. Anadolu xuddi şu maʼlumotni Britaniya korporatsiyasiga tayanib qayta çop etdi.

Bitim aynan nimani bekor qiladi

Bitim Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqi örtasidagi eksport va importda 200 funt sterlinglik eksport veterinariya sertifikatlari, 25 funtlik fitosanitariya sertifikatlari, inspektor tölovlari, organik sertifikatlar, port tölovlari va namuna oliş haqlari kabi boşqa tekşiruvlar zaruratini yöq qilişi kerak. Yangi kolbasa, burger, içki suv havzalaridagi mollyuskalar va uruğlik kartoşkasi eksporti qayta tiklanadi; şuningdek, Yevropa Ittifoqiga çiqariladigan uy hayvonlari uçun «pasportlar» nazarda tutilgan. Hukumat yakuniy foydani yiliga 5,1 mlrd funt sterling deb baholamoqda. Bu hozirgaça kelişilgan «breksitni qayta işga tuşiriş»ning eng muhim qismi: u mamlakat yagona bozordan çiqqandan keyin paydo bölgan tösiqlarni olib taşlaydi.

Dinamik muvofiqlaştiriş va yöldagi kelişuvlar

Buning evaziga Buyuk Britaniya ösimliklar, hayvonlar va oziq-ovqat savdosi standartlari böyiça mavjud Yevropa Ittifoqi normalariga amal qiliş va ularga moslaşiş majburiyatini oladi — bu mexanizm «dinamik muvofiqlaştiriş» deb ataladi. Asosan qoidalar muvofiqlaştirilgan holatda qoladi, lekin farqlar mavjud bölgan sohalar ham bor, masalan, ösimliklarning «precision breeding»i (avvalgi nomi — gen tahrirlaş); sönggi haftalarda Yevropa Ittifoqining yangi reglamentlari kuçga kirgan davr uçun ötiş mexanizmlari böyiça kelişib olindi. Yevropa Ittifoqining yangi normalarini qöllaş uçun hukumat allaqaçon European Partnerşips Billni eʼlon qildi; u, şuningdek, Britaniya emissiya savdosi tizimini yevropa tizimi bilan boğlaş uçun zarur muvofiqlaştirişni taʼminlaydi va eksportçilarni Yevropa Ittifoqining yangi karbon çegara soliğini tölaşdan xalos qiladi. BBC maʼlumotiga köra, loyihalarda Buyuk Britaniyaning mudofaa hamkorligi sxemalarida iştirok etişi, huquqni muhofaza qiliş organlari maʼlumotlar bazalariga kiriş va Yevropa Ittifoqining «Made in Europe»rejalari böyiça kafolatlar ham tilga olingan. Yevropa Ittifoqi davlatlaridan kelgan talabalar uçun töliq öqiş tölovi çegirmasi va elektrotarmoqlarni ulaş masalalari, ehtimol, kelgusi yilga qoldiriladi.

Biznesning munosabati va tanqid

Oziq-ovqat savdosi loyihasini supermarketlar va fermerlar vakillari qöllab-quvvatladi, biroq baʼzi breksit tarafdari faollar Yevropa Ittifoqi normalarining qayta qöllanişini tanqid qildi: Boris Johnson hukumati imzolagan savdo bitimi mamlakatning regulyator mustaqilligini byurokratiya va keçikişlardan qoçişdan ustiq qöygan edi. Duşanba kuni Buyuk Britaniya Savdo-sanoat palatasi (BCC) aʼzolari fikrlari tahlilini eʼlon qildi: hozirgi savdo munosabatlari «natija bermayapti», kompaniyalar Yevropa Ittifoqidan çiqqanidan deyarli olti yil ötgaç « breksit byurokratiyasining çigalligida adaşib qolgan». BCC söroviga köra, eksport qiluvçi kompaniyalarning 56 foizi Yevropa Ittifoqi bilan bojxona rasmiyatçiligi va keçikişlarni bekor qilişni xohlaydi (işlab çiqaruvçilar orasida — 58 foiz). Taşkilot bojxona ittifoqidan tortib «şveytsariya» modelidagi yagona bozor va «kanada» assotsiatsiya modeligaça bölgan töqqizta yaqinroq munosabat variantini taklif qildi va hukumatni bu variantlarni tahlil qilib, eʼlon qilişga çaqirdi. BCC direktori Siobhan Heaviland boş vazir Yevropa bilan kelgusi munosabatlar haqida suhbatni boşlagani uçun «haqiqiy maqtovga loyiq» dedi. Boş vazir Endi BurnhamBBC maʼlumotiga köra, sammitdan Yevropa Ittifoqi bilan munosabatlarning uzoq muddatli yöli, jumladan «going all the way» — yaʼni blokga qaytişni nazarda tutgan holda. Anadolu, şuningdek, uning 2016-yilgi referendumdan buyon «mamlakatdagi jamoatçilik fikri özgargani», ammo u «jamoatçilik fikridan oldinga bosib yurmaydigan» haqidagi sözlarini ham keltiradi: «Brexit bilan nima bölayotganini hal qiliş kerak bölgan şaxs — bu ommadir».

Rasm manbasi, Çris Ratcliffe/Bloomberg via Getty Images

Rasm manbasi, Press Association