AQŞ Kongressni saylaydi: oraliq saylovlarda rekord darajadagi iştirok

Rekord darajadagi erta ovoz beriş

2026-yil 3-noyabrda AQŞda oraliq saylovlar bölib ötmoqda; ular prezident Donald Trumpning ikkinçi muddatining sönggi ikki yilida Kongressni qaysi partiya nazorat qilişini aniqlaydi. Florida universiteti (Election Lab) ma'lumotlariga köra, unga Anadoluişora qiladi, saylov kunidan oldin 58 milliondan ortiq byulleten berilgan — bu 2022-yilda saylov kunigaça qayd etilgan qariyb 45,9 million erta ovozdan köp. Erta ovoz berişga saylov uçastkalarida şaxsan ovoz beriş ham, poçta orqali qaytarilgan byulletenlar ham kiradi.

Qayerda eng faol ovoz berilmoqda

Erta ovoz beriş böyiça yetakçi Texas böldi — 7,7 milliondan ortiq byulleten, bu 2022-yilgi oraliq saylovlar körsatkiçlaridan sezilarli darajada yuqori. Hyustonni öz içiga olgan Harris okrugida erta ovoz beriş tugaşidan oldin 1 milliondan ortiq kişi ovoz berdi. Yakşanba kungi ma'lumotlarga köra, Floridada 5,4 milliondan ortiq byulleten berilgan, Jorjiya va Şimoliy Karolinada — 2,8 milliondan, Miçiganda — 1,8 milliondan. Florida universitetining özi ta'kidlaganidek, yuqori raqamlar iştirokning ösişini körsatadi, lekin bundan qaysi partiya yutuqqa erişişini oldindan aytiş mumkin emas.

Kim erta ovoz beradi

Ovoz beruvçilarning partiya mansubligi e'lon qilinadigan ştatlarda erta byulletenlarning qariyb 43 foizini demokratlar, qariyb 32 foizini respublikaçilar, taxminan 25 foizini mustaqil va boşqa saylovçilar bergan. Şu bilan birga, röyxatda turiş ovoz berganlikni anglatmaydi: byulletenlar maxfiy, ayrim ştatlar esa partiya mansubligini umuman oşkor qilmaydi. Yoş böyiça erta ovoz berganlarning qariyb 44 foizi — 65 yoş va undan kattalar, taxminan 37 foizi — 41 yoşdan 65 yoşgaça bölgan saylovçilar, atigi 6 foizi esa 18 yoşdan 25 yoşgaça bölgan yoşlar.

Saylovlarda nima qöyilmoqda

Saylovçilar Vakillar palatasining barça 435 ovoz beruvçi örnini, Senatning 100 örnidan 35 tasini (33 odatiy saylov va 2 muddatidan oldingi saylov — böş örinlarni töldiriş uçun), 36 ştatda gubernatorlik lavozimlarini, şuningdek, Ştat qonun çiqaruvçi organlari milliy konferensiyasi ma'lumotlariga köra, 46 ştatning qonun çiqaruvçi organlaridagi 6 139 örinni saylaydi. 39 ştatda va Şimoliy Mariana orollarida 146 ta butun mamlakat miqyosidagi masala — ştat konstitutsiyalariga tuzatişlardan tortib, soliqlar va davlat xarajatlarigaça — referendumga çiqarilgan.

Saylovçilar soni ösdi va xilma-xil böldi

Pew Researç Center baholariga köra, 2026-yilgi saylovlarda ovoz beriş huquqiga AQŞning 18 yoş va undan katta yoşdagi qariyb 249,75 million fuqarosi ega — bu 2022-yilga nisbatan qariyb 8,45 millionga (taxminan 3 foizga) köp. Oq tanli amerikaliklar ovoz beriş huquqiga ega bölganlarning qariyb 61 foizini, lotinoamerikaliklar qariyb 16 foizni, afroamerikaliklar 12 foizni, osiyolik amerikaliklar 5 foizni taşkil etadi. Lotinoamerikalik saylovçilar soni 2022-yildan buyon qariyb 5,25 millionga ösib, 38,95 millionga yetgan, osiyolik amerikaliklar esa eng tez ösayotgan guruh: ularning soni qariyb 20 foizga oşib, 13,65 millionga yetgan. Muhimi, ovoz beriş huquqiga ega bölganlar röyxatga olingan yoki haqiqatan ovoz berayotgan saylovçilar bölişi şart emas.

Keyin nima böladi

Ovoz beriş 3-noyabrda bölib ötadi; uçastkalarning iş vaqti ştatlarga qarab farq qiladi. Natijalar sanaş jarayonida e'lon qilinadi, biroq yaqin kuraşlar va sanaş tartibidagi farqlar yakuniy natijalarni tasdiqlaşni keçiktirişi mumkin. Saylangan Kongress a'zolari 2027-yil 3-yanvarda, 120-çaqiriqli Kongress yiğilganda, öz lavozimlariga kirişadi. AQŞdagi keyingi prezident saylovlari 2028-yil noyabriga rejalaştirilgan.