AQŞ Kongress saylovlari: örtaça saylovlar natijalari qaçon ma'lum bö'ladi

Saylovlar nimani hal qiladi va natijalar qaçon ma'lum bö'ladi

Millionlab amerikaliklar örtaça saylovlarda ovoz berişmoqda; bu saylovlar Qöşma Ştatlarniñ Kongressini Donald Trampniñ respublikaçilari yoki demokratlardan qaysi partiya nazorat qilişini aniqlaydi. Vakillar palatasida kö'pçilik uçun partiya 218 örinni, Senatda esa 51 örinni olişi kerak; 50-50 bö'liniş yüz berganda hal qiluvçi ovoz vitse-prezidentga tegişli. Buni BBC News yozadi.

2022-yil tajribasi: hisob kunlar va haftalar davom etdi

Muddatlar bö'yiça 2022-yilgi saylovlar örnak bö'la oladi. Ovoz berişdan keyingi kunda Kongress nazorati uçun kuraş hali keşkin davom etayotgan edi: respublikaçilar Vakillar palatasida favorit hisoblangan, ammo Senatniñ yakuniy natijasi noaniq qolgan edi. CBS News respublikaçilar palatada zarur 218 örinni qö'lga kiritganini faqat 17-noyabrda e'lon qildiNevadadagi asosiy senat poygasida hisoblaş tört kun davom etdiva demokratlarniñ ozgina farq bilan ğ'alabasi ularga 50 örinni hamda öşa paytdagi vitse-prezident Kamala Xarrisniñ hal qiluvçi ovozi hisobiga Senat nazoratini berdi. Jorjiyada heç bir nomzod 50 foiz tö'şiğini eng olmagani uçun ikkinçi tur talab etildi — demokratlar uni faqat 7-dekabrda yutdilar.

2026-yilniñ asosiy poygalari

Mustaqil tahlil markazi Cook Political Report etti senat poygasini «imkoniyatlar teng» deb baholaydi: Alyaşka, Kanzas, Ayova, Meyn, Miçigan, Oğayo va Texasda. Bu örinlardan öltitasini hozir respublikaçilar, bittasini demokratlar saqlab kelmoqda; 51 örinni va Senat nazoratiga erişiş uçun demokratlar törttasini yutişi, ustiga törtta «demokratlarga yaqin» deb tasniflangan okrugni ham qö'lga kiritişi kerak. Agar demokratlar Miçigandagi örinni saqlab qolmasa — u yerda çap qanotdagi outsider siyosatçi Abdul El-Sayed Tramp ittifoqçisi, sobiq FBI agenti Mayk Rodjers bilan raqobat qilmoqda — vaziifa sezilarli darajada murakkablaşadi. Texasda sörovlarga kö'ra demokratlarniñ imkoniyatlari bor: sobiq öqituvçi Jeyms Talariko ğ'olib çiqsa, 1988-yildan beri ştatda birinçi bö'lib senat örinni qö'lga kiritgan demokrat bö'ladi — u ştat prokurori Ken Pakstonga qarşi kuraşmoqda. Palatada respublikaçilarniñ kö'pçiligi juda oz — aynan 218 örinni va ularga birga ovoz beradigan bitta mustaqil deputat; Cook Political Report ma'lumotiga kö'ra, eng raqobatbardoş okruglar şarqiy sohilida joylaşgan bö'lib, ular orasida Nyu-Yorkniñ 17-okrugi, Pensilvaniyaniñ 8-okrugi va Virjiniyaniñ 1-okrugi bor.

Hisoblaş qanday boradi va nimani çözişi mumkin

Har bir ştat saylovlarni özi taşkil etadi va hisoblaş qoidalarini özi belgilaydi: ba'zilari, masalan Florida, ovoz beriş kunidan oldin erta va poçta orqali berilgan byulletenlarni qayta işlaydi, başqalari esa faqat 3-noyabrda başlaydi. Mahalliy amaldorlar ovozlarni tekşiradi va qayta sanaydi (kanvasing deb ataladigan tartib), kö'pçilik ştatlarda söng qö'lda sanaş natijalari maşina hisobi bilan soliştiriladigan audit ötkaziladi. Keçikişlar tor farqlar, qayta sanaşlar va sud davolari tufayli mumkin: poçta byulletenlarini qayta işlaş uzoqroq çöziladi, 30 dan ortiq ştat ularni saylov kunidan oldin qayta işlaşga ruhsat beradi, qolganlari esa yöq. Kaliforniyada saylovdan keyingi yetti kun içida kelgan byulletenlar hisobga olinadi. Alyaşkada reytingli ovoz beriş hisobni sezilarli darajada çözişi mumkin, bundan taşqari byulletenlar atrofidagi nizo — u yerda byulletenda Dan Sullivan ismli ikkinçi nomzod paydo bö'lgan — huquqiy murakkabliklarga aylanişi ehtimoli bor. Yakuniy natijalar avval okrug darajasida, söng ştat tomonidan tasdiqlanadi, oxirgi söz esa Kongressda qoladi: nazariy jihatdan ikkala palata ham nomzodga mandat berişdan baş tortişi yoki tekşiruv buyurişi mumkin.

Image source, Getty Images

Image source, Bloomberg via Getty Images