Asosiy ma’lumotlar
- Liçtman demokratlarga Vakillar palatasida 90 foizdan oşiqligini, Senatni qaytarişda esa 70 foiz ehtimol beradi
- Oraliq saylovlar uçun u «13 kalit» tizimini qöllamadi, sörovnomalar va boşqa omillarga tayanadi
- Miçiganda Abdul El-Sayed ğalabasini — AQŞ Senatidagi birinçi musulmon bölişini başorat qiladi
2024-yildagi şuhratparast xatodan söng yangi başorat
Amerikalik siyosatşunos, Amerika universiteti professori Alan Liçtman — 2016-yilgi saylovda Donald Trump ğalabasini başorat qilib şuhrat qozongan, ammo 2024-yilda Kamala Harris böyiça xato qilgan — seşanba kuni bölib ötadigan oraliq saylovlar böyiça başorati bilan qaytdi. Buni The National yozadi. Payşanba kuni keçqurun çiqarilgan YouTube videosida u Demokratlar partiyasining Vakillar palatasida ğalaba qozoniş ehtimoli 90 foizdan oşadi, demokratlar Senatni qaytarib olişi ehtimolini esa 67 foizdan 70 foizga kötarganini aytdi. Hozir ikkala palata ham respublikaçilar qölida; agar demokratlar ikkalasini ham qölga kiritsa, Trump hokimiyati sezilarli darajada zaiflaşadi.
«13 kalit»siz
Diqqatga sazovor jihati şundaki, oraliq saylovlar uçun Liçtman 1981-yilda matematik Vladimir Keilis-Borok bilan birga 1860-yildagi prezidentlik kampaniyalarini tahlil qiliş asosida işlab çiqqan maşhur «13 kalit» tizimini qöllamadi. Buning örniga u yangi sörovnomalar, kun tartibi masalalari böyiça tadqiqotlar, Trumpning ma’qullaş reytinglari va «aniq bölmagan» omillarga tayanadi. YouTube şousini özi bilan birga olib boradigan öğli Samning sörovnomalar xato bölişi mumkinligi haqidagi savoliga Liçtman başoratni faqat ularga asoslamasligini javob berdi. U, şuningdek, oxirgi oraliq saylovlarda demokratlar saylovçilar faolligi böyiça kutilganidan yuqori natija körsatganini, erta ovoz berişda va saylovçilar şijoati böyiça esa ularning ustunligi borligini qayd etdi. Gubernatorlik poygalarida, uning sözlariga köra, demokratlar ehtimol «yetakçilikni qölga olişadi yoki muvozanatni tenglaştirişadi».
Miçigandagi poyga
Liçtman alohida e’tibor bilan kuzatilayotgan Miçigandagi Senat poygasini — demokrat Abdul El-Sayed va respublikaçi Mike Rogers örtasidagi kuraşni baholadi. El-Sayega qaratilgan islomofobiyaga qaramay, u sobiq soğliqni saqlaş amaldorining AQŞ Senatiga saylangan birinçi musulmon bölişiga işonadi. «Bu mamlakat allaqaçon diniy şafqatsizlikdan yuqorida deb öylardingiz, ammo Trump bizni eng past darajaga tuşirib qöydi», — dedi Liçtman va yahudiy sifatida bunday haqoratlarda yahudiylarga qarşi asrlar davom etgan ritorikani tan oladiganini qöşdi. Miçigan, u qayd etişiça, demokratlarga moyil bölgan «tebranuvçi» ştat: Biden 2020-yilda uni 150 ming ovoz farqi bilan yutgan edi.
2024-yildan keyingi obrö
Liçtmanning başorati uning obrösi zarba olgani uçun ham e’tiborni tortadi: 2024-yil sentyabrida u Harris ğalabasini başorat qilgan edi, saylov keçasi esa YouTube’dagi jonli efirda xatoni tan olişga töğri keldi — 1981-yildan beri ilk marta. Keyinçalik u Demokratik partiya içida Bidenga qarşi yönaltirilgan oçiq tanqid unga aloqador bölgan hamma «qoralaganini» va ijtimoiy tarmoqlardagi köplab dezinformatsiya saylovçilarni «irratsional» qilib, uning tizimi asoslarini zaiflaştirgan bölişi mumkinligini tuşuntirgan edi. Şundan söng u soyaga çekinmadi: uning YouTube kanali 190 ming obunaçiga yetdi, mamlakatni özgartirgan ön ikki prezident haqidagi yangi kitobi çop etildi, biroq u 2028-yilgi prezidentlik saylovlari böyiça başorat hozirça qilmagan.
