Asosiy ma’lumotlar
- Peskov RFning TDTdagi iştirokini «tuşunarli va maqsadga muvofiq» deb atadi, ammo rasmiy taklif hozirça yöq
- Toqayev 30-oktabr kuni Anqaradagi sammitda Rossiya uçun «TDT+» formati yoki kuzatuvçi maqomini taklif qildi
- Peskov ta’kidladi: iştirok butun RF nomidan bölişi kerak, alohida subyektlar emas
Kreml Toqayev taşabbusini ijobiy baholadi
Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov Rossiyaning Türkiy davlatlar taşkilotiga (TDT) qöşilişi mumkinligini tuşunarli va maqsadga muvofiq deb atadi hamda Qozoğiston prezidenti Qasım-Jomart Toqayevning taşabbusini ijobiy baholaydi. Şu bilan birga, u rasmiy taklif hozirça Rossiya tomoniga yuborilmaganini, ammo bu mavzu, uning sözlariga qaraganda, albatta Moskva va Astana aloqalarining kun tartibiga çiqişini ta’kidladi. Buni Life.ru yozadi.
Butun mamlakat iştiroki, viloyatlar emas
Peskov Rossiya tarixan türkiy dunyo bilan boğliq ekanligini eslatdi: uning hududida öz madaniyati, tili va an’analari bölgan türkiy kelib çiqişli köplab xalqlar yaşaydi. Uning fikriça, bu TDT bilan hamkorlikni xalqaro aloqalarning mantiqiy yönalişiga aylantiradi. Matbuot kotibining asosiy izohi iştirok şakliga tegişli: «Bu aynan RFning alohida viloyatlarining emas, balki RFning butunlay iştiroki». Bu izoh mamlakatning a’zolik imkoniyatini federatsiyaning ayrim subyektlarigina birlaşma işiga qöşilişi stsenariysidan ajratadi.
Toqayev nima taklif qildi
Muhokamaga sabab Toqayevning 30-oktabr kuni Anqarada bölib ötgan TDT sammitida bildirgan taşabbusi böldi: u Rossiyaning kengaytirilgan «TDT+» formatiga qöşilişini yoki unga kuzatuvçi maqomi berilişini körib çiqişni taklif qilib, buni Rossiyaning türkiy xalqlar bilan asrlar davom etgan aloqalari bilan izohladi hamda Qozoğiston qöllab-quvvatlayotgan «Altay — türkiy sivilizatsiya beşigi» Rossiya loyihasiga işora qildi. Taşkilotga Turkiya, Ozarbayjon, Qozoğiston, Qirğiziston va Özbekiston kiradi; Turkmaniston, Vengriya va Şimoliy Kipr kuzatuvçilar hisoblanadi. Rossiyaning iştiroki masalasi hozirça muhokama bosqiçida qolmoqda, uning körib çiqiliş muddati e’lon qilinmagan.
Altay va türkiy davlatlar xaritasi
Avval Life.ru Peskov, kasbi böyiça türkolog bölgani uçun, Rossiyaning Altayini türkiy dunyoning tarixiy markazi deb ataganini xabar qilgandi. Turkiya prezidenti Rajab Tayyip Erdoğanga sovğa qilingan türkiy davlatlar xaritasiga izoh berar ekan, u Altay — türkiy xalqlarning kelib çiqiş tarixiy markazlaridan biri hisoblanadigan hudud — xaritada körsatilmaganiga e’tibor qaratdi.
